Ulytaý óńirindegi oń ózgerister

Keıingi toǵyz aıda oblys ekonomıkasynda turaqty ósim baı­qalady. Turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kórsetkishi – 24,6%. Oblys kóleminde 22 turǵyn úıdiń, onyń ishinde 5 jalǵa beriletin, 9 kre­dıttik, 16 kommersııalyq úı­diń qurylysy júrgizilip jatyr. ­Bul úılerdiń 16-sy (1 jalǵa berý, ­7 kredıttik, 8 kommersııa­lyq) ­­bıyl paıdalanýǵa beriledi, ­­800-den astam turǵyn jańa bas­pa­naǵa ­ıe bolady.

2021 jyly Ulytaý oblysy qurylǵanǵa deıin óńirde 81,6 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bıyl bul kórsetkishti 111 myń sharshy metr­ge deıin jetkizý jos­parlanǵan.

Oblys qurylǵaly beri ha­lyqtyń áleýmettik osal toptary qataryndaǵy 360 azamat jalǵa beriletin turǵyn úı­men qamtamasyz etildi. Bıyl qo­symsha 202 azamatqa turǵyn úı beriledi. Osy páterlerdi satyp alý maqsatynda eki páterli, bir­qabatty 25 kommersııalyq úı salyndy. Jáırem kentinde bir kommersııalyq úıdiń qurylysy júrip jatyr. Sondaı-aq halyq­tyń áleýmettik osal toptary men kópbalaly otbasylarǵa ótken jyly 80 páter bólinse, bıyl respýblıkalyq bıýdjet esebi­nen taǵy 40 páter berildi. Bıyl respýblıkalyq bıýdjet esebi­nen Qa­rajal qalasynda 10 páter satyp alyndy. Sonymen qatar memlekettik baǵaly qaǵazdar shyǵarý esebinen Qarajal qa­lasynda qosymsha 12 páter, Jáırem kentinde qosymsha 90 páter satyp alý josparlan­ǵan. Qarajal qalasyndaǵy Táýel­sizdik kóshesi, 12-úıde qaıta ja­ńartý jumysy aıaqtaldy. Budan bólek, jergilikti bıýdjet esebinen jalpy quny 2,2 mlrd teńgeni quraıtyn alty ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym jobasy iske asyryla bastady. Bul joba 16 kóp­qabatty úıdi (485 páter), 223 jeke turǵyn úıdi ınjener­lik jelilermen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

Qarajal qalasyndaǵy jeke turǵyn úılerge (89 ýchaske) ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym júrgizýge ob­lystyq bıýdjetten 55 mln teńge bólindi. Jalpy, turǵyn úı qu­rylysyna 1,8 mlrd teńge qaras­tyrylyp, onyń ishinde Qarajal qalasyna 340 mln teńge bólindi.

Salamatty ómir saltyn usta­nýǵa arnalǵan birqatar sport nysany iske qosyldy. Oblys qurylǵan kezden beri Jezqazǵan qalasynda 320 oryndyq kópfýnksıonaldy «Jiger» sporttyq-saýyqtyrý kesheni, Qarajal qalasynda ja­byq júzý basseıni, Sátbaev qala­synda angarlyq úlgidegi sport kesheni paıdalanýǵa berildi. Budan bólek, Jezqazǵan, Sátbaev qalalary men Jańaarqa, Ulytaý aýdandaryndaǵy balalar men jasóspirimder sport mektebin­de aǵymdaǵy jóndeý jumysy júr­gizildi. Jyldyń sońyna de­ıin Jezqazǵanda – 2, Jańaarqa ­aýdanynda – 2, Ulytaý aýdanynda 1 sport kesheni paıdalanýǵa beriledi.

Oblysqa qaraıtyn aýyldyq eldi mekenderde sý, ınternet, gaz tartý jumysy qalypty jú­rip jatyr. Qazirgi qoǵamdy ınternetsiz elestetý múmkin emes. Ulytaý oblysynda 74 eldi meken bar (3 qala, 71 aýyl). Onyń ishinde 22 aýyl 4G, 51 aýyl 3G/2G baılanysymen qamtylǵan. Búginde 15 eldi mekende ǵana talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi bar, qalǵan 59 eldi meken bul ınfraqurylymmen qamtylmaǵan. «Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasy aıasynda 35 aýylǵa jeli tartý, 14 aýylda talshyqty-optıkalyq baılanys jelisin úı sharýashylyqtaryna deıin jetkizý, bıylǵy qazan aıy­nan bastap OneWeb tehnologııasy arqyly taǵy bes aýyldy qosý josparlanǵan. OneWeb – tómen orbıtadaǵy baılanys spýtnıkteriniń ǵalamdyq jelisin qurýǵa baǵyttalǵan halyqaralyq joba. OneWeb spýtnıkteri shamamen 1 200 km bıiktikte aınalady (Starlink-ten sál joǵary). Onyń tıimdiligi – shalǵaı, ın­fra­qurylymy damymaǵan aýyl­darda joǵary jyldamdyqty ınternet pen baılanys qyzmetin qamtamasyz etedi.

Mobıldi baılanys ornatý maqsatynda respýblıkalyq mańyzy bar «Jezqazǵan – Qy­zylorda» jolynda – 6, «Jez­qazǵan – Arqalyq» jolynda – 6, «Jezqazǵan – Qaraǵandy» jolynda – 1, «Atasý – Qarajal» jolynda 2 antenna-dińgek qurylǵylaryn, Ulytaý aýdanynda – 13, Jańaarqa aýdanynda 2 ADQ ornatý kózdelgen. Avtomobıl joldarynda mobıldi baılanys­ty jaqsartýǵa yqpal etetin 15 antenna-machtalyq qurylys salý josparda bar.

Ulytaý oblysyn gazdandy­rýdyń 2030 jylǵa deıingi óńirlik shemasyna sáıkes, toǵyz eldi mekendi (Jezqazǵan, Ata­sý, Jáırem, Qarajal, Keńgir, Sátbaev, Ulytaý, Jezdi, Qar­saqbaı) gazben qamtamasyz etý josparlanǵan. Bul gazdandyrý deńgeıin 12%-ǵa jetkizýge múmkindik beredi. Búginde Jez­qazǵan qalasynda 3 676 abonentke gaz jelileri tartylyp, eki nysan gazǵa qosyldy.

2025–2027 jyldary Sátbaev, Qarajal qalalaryn, Jáırem, Atasý kentterin, Keńgir aýylyn gazdandyrý jobalary iske asyrylady. Nátıjesinde, jalpy 9 549 úı men jeti áleýmettik nysan tabıǵı gazben qamtamasyz etiledi. Kezeń-kezeńmen iske asyrý sheńberinde 2026 jylǵa deıin Jezqazǵan qalasynda 4 652 turǵyn úıge, Keńgir aýylynda 442 úıge gaz tartý josparlanǵan. 2027 jylǵa deıin Sátbaev, Qarajal qalalarynda, Jáırem, Atasý kentterinde 9 107 úıdi gazǵa qosý kózdelip otyr.

Oblys taza aýyzsýmen ba­ryn­sha qamtamasyz etilgen. 2022 jyldyń qorytyndysy boıyn­sha qalalyq eldi mekender 100%, aýyldyq eldi meken halqynyń 95,2% taza aýyz­sýmen qamtylǵan bolatyn. Qa­zirde bul kórsetkish 97,3%-dy quraıdy. Oblystaǵy 72 aýyl­dyq eldi mekenniń 41-i ortalyq­tandyrylǵan aýyzsýmen, alty aýyl keshendi blok-modýl ar­qy­ly aýyzsýmen qamtylǵan.

Bıyl Jańaarqa aýdany aýyldarynda sý qubyry jelileriniń qurylysyna qatysty 3 joba iske asyrylyp jatyr. Atap aıtqanda, №189 razezde, Aqbastaý aýyly men Eralıev aýyldyq okrýginiń Jomart stan­sasynda, Bıdaıyq aýyldyq okrýginiń №69 razezin­de sý qubyry jelileriniń qury­lysy qolǵa alyndy. Osy jobalar iske asqan kezde bıyl qosymsha 780 aýyl turǵyny sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etiledi.

Bar bolǵany onshaqty adam turatyn shaǵyn aýyl turǵyndary uńǵymadaǵy sýdy paıdalanady. Olarǵa sapaly aýyzsýmen qam­tamasyz etý maqsatynda keshendi blok modýlderin (KBM) orna­týdy usynǵanda, turǵyndar «uńǵymadaǵy sýdy paıdalanǵan tıimdirek» dep, bas tartty. Jı­yn­da óz erkimen bas tartqany jóninde hattama bar.

Ulytaý oblysynda kún tár­tibinen túspeıtin shetin máse­leniń biri – jol máselesi. Ulytaý oblysyndaǵy avtomobıl jol­darynyń jalpy uzyndyǵy 2 711,7 shaqyrym quraıdy, onyń ishinde: respýblıkalyq mańyzy bar – 961 km, oblystyq mańyzy bar – 896 km, aýdandyq mańyzy bar – 310,1 km, qalalar men aýdan­dar kósheleriniń joldary – 544,6 km. 2025 jyly 137,2 sha­qy­rym avtomobıl joldaryn or­ta­sha jóndeýge 10 mlrd teńge bó­lindi.

Ulytaý oblysynda jol-qu­rylys jumystarynyń sapasyn arttyrý maqsatynda 2023 jyly «Jol aktıvteri sapasynyń ult­tyq ortalyǵy» ShJQ RMK fılıaly quryldy. Jol jáne temir­jol ınfraqurylymyn damytý jóninde birqatar iri joba júzege asyrylyp jatyr. Atap aıtsaq, «Jezqazǵan – Qyzylorda» avtojolynyń rekonstrýksııasy, «Ulytaý – Arqalyq», «Jezqazǵan – Qaraǵandy» baǵyttaryndaǵy jóndeý jumysy, sondaı-aq uzyn­dyǵy 316 shaqyrym «Qyzyljar – Moıynty» temirjol jelisiniń qurylysy júrip jatyr.

«Jezqazǵan – Qyzylorda» respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl jolyn qaıta jańartý maqsatynda merdiger uıymdar jóndeý jumystaryn bastady. Olar tehnıkany jumyldyryp, vahtalyq kentter men aınalma joldar salyp jatyr.

Joldyń uzyndyǵy 216–424 shaqyrym (208 km) aralyǵyndaǵy ýchaskeni qamtıdy, jobanyń quny – 108,7 mlrd teńge. Jóndeý jumysyn iske asyrýǵa tórt mer­digerlik uıym tartyldy. Bıyl uzyndyǵy 208 shaqyrym jer tóse­miniń qurylysy aıaqtalady.

Aqylbaı ózeni arqyly ótetin kópir qurylysy jobasynyń quny 323 mln teńgeni quraıdy. Kópirdiń qurylysy tolyǵymen aıaqtaldy, qosymsha jumystar (asfalt-beton tóseý) bitýge taıap qaldy. Sodan keıin nysandy paı­dalanýǵa berý josparlanyp otyr.

Jezqazǵan qalasynda jalpy uzyndyǵy 18 shaqyrym bolatyn 14 kóshe ortasha jóndeýden ótip jatyr. Ortalyq kóshelerde (10 km) jańa tehnologııa – qıyrshyq tas-mastıkalyq asfalt-beton qoldanylady. Jón­deý jumysy bıyl aıaqtalady.

2022 jyly «Sátbaev – Mal­shybaı – Joshy han, Dombaýyl kesenesi» baǵytyndaǵy 19,5 shaqyrym avtomobıl jolynyń qurylys jumysy bastalǵan. Búginde 19,5 shaqyrym qıyrshyq tasty tósemderi, iri túıirshikti asfalt-beton tóseý jumystary aıaqtalyp, 23 sý ótkizgish qubyr ornatyldy. 2025 jyly qurylys jumystaryn júrgizý maqsatynda oblystyq bıýdjetten 1,1 mlrd teńge qarastyryldy. Jalpy jobany aıaqtaýǵa 2,4 mlrd teńge qarajat qajet.

Oblys ákimi Dastan Ryspekov buqaralyq aqparat quraldary ókilderimen ótkizgen brıfıngte: «Biz oblystyq, qalalyq joldardy ortasha jóndeýge, kútip ustaýǵa jetkilikti qarajat bó­le­­­miz. Sapaly jol tóseý tehno­lo­gııa­syna ǵana emes, asfalt-beton qospasynyń ózine de baıla­nys­ty. Sondyqtan asfalt-be­ton zaýyttarynyń ıeleri zama­naýı materıaldarmen jumys isteı alatyn mamandardy tartqany jón. Tósemniń sapasy jaqsaryp kele jatqanyn kórip otyrmyz. Jańa tehnologııalardy odan ári engizýdi, merdigerler­ge baqylaýdy kúsheıtýdi qadaǵa­lap, turǵyndardyń ótinishterin mindetti túrde eskeremiz», dedi.

Oblystyń áleýmettik-ekono­mıkalyq damýy turaqty baqy­laýda. О́ńir kún sanap damyp keledi.

Ulytaý oblysy