Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınmen ujymdyq kezdesý barysynda Shanhaı Yntymaqtastyq Uıymyna múshe memleketter arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq ózara is-qımyl máseleleri talqylandy. ShYU elderiniń jahandyq ekonomıkaǵa qosqan úlesi Uıym qyzmetiniń jyldarynda 2 eseden astam ósti jáne búgingi tańda 30%-dan asady. Qazaqstannyń ShYU-ǵa múshe memlekettermen taýar aınalymy ótken jyldyń ózinde $67 mlrd-tan asty.
ShYU elderi úkimetteriniń basshylary keńesiniń jumysyna Belarýs Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Aleksandr Týrchın, Irannyń birinshi vıse-prezıdenti Mohammad Reza Aref, Qytaı Halyq Respýblıkasy Memlekettik keńesiniń Premeri Lı Sıan, Qyrǵyz Respýblıkasy Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy – Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy Adylbek Qasymalıev, Reseı Federasııasy Úkimetiniń tóraǵasy – ShYU-ǵa múshe memleketter úkimetteri basshylary keńesiniń tóraǵasy Mıhaıl Mıshýstın, Tájikstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Kohır Rasýlzoda, О́zbekstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov, Pákistan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń orynbasary – syrtqy ister mınıstri Mýhammad Ishak Dar, Úndistan Respýblıkasynyń syrtqy ister mınıstri Sýbramanıam Djaıshankar, ShYU janyndaǵy baqylaýshy memleketterden Mońǵolııa Premer-mınıstri Gombojavyn Zandanshatar qatysty. Sondaı-aq dıalog boıynsha seriktes elder ókilderi, solardyń biri Qatar memleketiniń Premer-mınıstri – syrtqy ister mınıstri Mohammed bın Abdýlrahman ál Tánı jáne AО́SShK, TMD, EAEO sııaqty basqa da halyqaralyq uıymdardyń basshylary qatysty.
Shaǵyn quramdaǵy otyrysqa qatysýshylar kún tártibindegi ózekti máseleler boıynsha pikir almasty. ShYU Tıanszın sammıtiniń (bıylǵy 31 tamyz – 1 qyrkúıek) qorytyndylary boıynsha memleketter basshylarynyń qol jetkizgen ýaǵdalastyqtaryn eskere otyryp, Uıym qyzmetin odan ári jetildire túsýge nazar aýdaryldy.
Keńeıtilgen quramda saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq, qarjy sektory, kólik jáne logıstıka, sıfrlyq sala jáne JI, sý resýrstary, ekologııa jáne taǵy da basqa salalardaǵy ózara is-qımyl máseleleri talqylandy.
«Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Tıanszın sammıtinde ShYU-nyń erkin jáne ádil halyqaralyq saýdany damytýǵa baǵyttalǵan is júzindegi qadamdaryn qoldady. Búgingi tańda ShYU elderi jahandyq JIО́-niń úshten birin qamtamasyz etip otyr, bizdiń ózara ishki saýdamyz $1 trln-ǵa jýyq. Eleýli ekonomıkalyq áleýetke ıe uıym teń seriktestik negizinde jan-jaqty ekonomıkalyq ósýge umtylady. Bul turǵyda boljamdy saýdany yntalandyrý úshin qolda bar resýrstardy damyta otyryp, pragmatıkalyq turǵyda paıdalaný mańyzdy», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Jıynda kólik-tranzıttik yntymaqtastyqty damytýǵa basa nazar aýdaryldy. Qazaqstan Eýrazııanyń negizgi habtarynyń biri retinde temirjol, avtojol, avıasııa jáne port ınfraqurylymyn jańǵyrtý arqyly tranzıttik qýatyn qarqyndy túrde arttyrýda. Elimizdiń ústimen 5 temirjol dálizi ótedi. Jalpy, sońǵy 5 jylda Qazaqstan arqyly tranzıttik tasymal kólemi 2 esege jýyq artyp, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha 27,5 mln tonnaǵa jetken.
ShYU elderi júzege asyryp jatqan «Bir beldeý, bir jol» jobasyn Qazaqstannyń negizgi kólik dálizderimen úndestirý mýltıplıkatıvti áser beredi ári ónerkásip kooperasııasyn damytý jáne búkil óńirdiń ıntegrasııalyq prosesterin nyǵaıtý úshin ornyqty negiz bolady. Dúnıejúzilik banktiń baǵalaýy boıynsha, osy bastama sheńberinde jobalardy tabysty júzege asyrý álemdik saýdanyń jyl saıyn 6%-ǵa deıin ósýin qamtamasyz etip otyr.
Jahandyq sıfrlandyrý jaǵdaıynda ShYU JI damýyndaǵy kóshbasshyǵa aınalýda. Osyǵan baılanysty jasandy ıntellekt tehnologııalaryn tıimdi paıdalaný salasyndaǵy ózara is-qımyl máseleleri talqylandy, bul Qazaqstannyń sıfrlyq el bolý maqsatyna sáıkes keledi.
О́nerkásip kooperasııasy sheńberinde ShYU Damý bankin qurý jáne ınvestısııalyq jobalardy súıemeldeý tetigin engizý mańyzdy qadam bolmaq. Bul baǵytta Qazaqstan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń múmkindikterin paıdalanýǵa daıyn.
Sondaı-aq ekologııa, sý resýrstary salasyndaǵy birlesken is-sharalarǵa, mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy ózara is-qımylǵa jáne basqa da baǵyttarǵa nazar aýdaryldy.
Delegasııa basshylary óńirdegi turaqtylyqty nyǵaıtý jáne jahandyq ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý úshin kópjosparly yntymaqtastyqty damytýǵa nıetti ekendikterin rastady.
ShYU ÚBK otyrysynyń qorytyndysy boıynsha kópjaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq, kólik qatynasy, áleýmettik damý, qorǵanys jáne taǵy da basqa salalarda birqatar qujatqa qol qoıyldy.
