Qazirgi tańda elimizde antıretrovırýstyq terapııa qabyldap júrgen AITV- ahýaldy adamdardyń 93 paıyzynda vırýs azaıǵan. Munyń barlyǵy memlekettik, halyqaralyq jáne úkimettik emes uıymdardyń birlesken jumysynyń arqasynda júzege asyp otyr.
Búgin, 1 jeltoqsan - Dúnıejúzilik AITV-ǵa qarsy kúres kúnine oraı, IýNEIDS uranymen ótken «Qıyndyqtardan – ózgeristerge: AITV-ǵa jaýap» naýqanynyń nátıjeleri jarııa boldy.
Elde AITV-ınfeksııasynyń aldyn alý, testileý, emdeý men kútim sharalaryn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan IýNEIDS 95-95-95 strategııasy da jalǵasyn taýyp otyr. Qazir AITV-men ómir súretinderdiń 85 paıyzy óz ahýalyn biledi, onyń 92 paıyzy antıretrovırýstyq terapııa qabyldasa, al 93 paıyzynda vırýs aýyrtpalyǵy tómendegen.
Osy oraıda qazir Qazaqstanda «B=J» qaǵıdaty qoldanylatynyn, «Beımálim = juqtyrmaıdy» qaǵıdasyna sáıkes, antıretrovırýstyq terapııany qabyldaıtyn ári vırýsy azaıǵan adam óziniń jynystyq serigine vırýs juqtyrmaıdy. Bul tujyrym álemdik ǵylymı zertteýlermen tolyq rastalǵan.
– Bıyl Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi AITV-ınfeksııasy kezinde medısınalyq kómek kórsetý standartyn bekitken edi. Qujat AITV-ahýaldy adamdarǵa kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn, qoljetimdiligi men úzdiksizdigin arttyrý aldyn alý sharalaryn jetildirýge baǵyttalǵan. Qazaqstanda DSU usynǵan 12 profılaktıkalyq baǵdarlama baǵyttarynyń barlyǵy engizilgen. Aldyn alý strategııasyndaǵy negizgi ınnovasııa – baılanysqa túskenge deıingi profılaktıkany engizý. Búgingi kúni ony 13 myńnan astam adam qabyldaıdy, – deıdi QR DSM Dermatologııa jáne ınfeksııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Roza Qýanyshbekova.
Eń bastysy elimizde antıretrovırýstyq terapııa tegin. Tıisti preparattar dıagnoz qoıylǵannan keıin naýqastarǵa dereý taǵaıyndalyp, tegin beriledi. Qazir pasıentterdiń 90 paıyzy quramynda dolýtegravıry bar em-domdy qabyldaıdy, ony DSU ART-nyń tıimdi preparaty retinde usynǵan. Bul preparat vırýs júktemesin tez ári turaqty tómendetýge múmkindik beredi.
Aldaǵy 2026 jyly ulttyq baǵdarlamalarǵa AITV-men ómir súretin adamdardyń ıneksııalyq preparattarǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etip, ınnovasııalyq lenakapavırdi engizý kózdelinip otyr. Al DSU lenakapavırdi «vaksınaǵa eń jaqyn» em-dom dep esepteıdi. Sebebi onyń tıimdiligi joǵary jáne jylyna eki ǵana ıneksııasy arqyly jańa ınfeksııa deńgeıin radıkaldy túrde tómendetip, aldyn alatyn qural retinde qyzmet ete alady.
Sonymen sońǵy jeti jylda Qazaqstanda atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde AITV saldarynan bolatyn ólim-jitim azaıyp, juqtyrý deńgeıi tómendegeni baıqalady.
Qazir qoldanylyp jatqan AITV-ǵa qarsy epıdemııalyq sharalardyń nátıjesinde 15–49 jas aralyǵyndaǵylar arasynda AITV-ınfeksııasynyń taralý deńgeıi 0,3 paıyz bolsa, shoǵyrlanǵan satydaǵy álemdik ortasha kórsetkish – 0,7 paıyz.
Al erteń, 2 jeltoqsanda Almatyda «AITV: keshe, búgin, erteń» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótpek, bul jıynda AITV-ny aldyn alý men emdeýdegi jetistikter, qıyndyqtary men ınnovasııalar talqylanady.
