Al qashanda sahnadan sezim ǵana emes, sulýlyq pen tereńdik izdeıtin bolmysynan syrshyl, estet rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Nurqanat Jaqypbaıdyń sýretkerlik qoltańbasynda jazýshy Tahaýı Ahtanov shyǵarmasy jańasha tynys tapqandaı. Rejısser klassıkalyq mátindi qur ıllıýstrasııalamaı, ony búgingi kúnniń tynys-tirshiligimen úndestire otyryp, zamanaýı teatrlyq beıneleý quraldary arqyly basqa qyrynan ashady. Qoıylymda asqaq arman men qarapaıym ómirdiń qaıshylyǵy, alǵashqy mahabbattyń ańǵal da tunyq tabıǵaty, senim men satqyndyq, óner adamynyń názik jan dúnıesi men turmystyq pragmatızmniń qaqtyǵysy qatar órbıdi. Bul – bir ǵana kezeńge tán emes, ár dáýir adamyna tanys, sheshimi joq máńgilik dılemma. Sebebi sezim bar jerde atalǵan kúıdiń barlyǵyn júrekti pendeniń basynan áıteýir bir kesheri sózsiz.
Qoıylymnyń ıdeıalyq ózegine qazaq poezııasynyń kórnekti ókilderi Tólegen Aıbergenov pen Farıza Ońǵarsynovanyń syrshyl jyrlarynyń alynýy shyǵarma áserin eseleı túsken. Otty óleńder spektakl boıyna leıtmotıv bolyp tartylyp, keıipkerlerdiń ishki jan álemin tereńdete túsken. Poezııalyq órnek rejısserlik sheshimmen sheber ushtasyp, sahnada sezimniń qymbattyǵy, adaldyqtyń asqaq ólshemi, ar aldyndaǵy tazalyqtyń mańyzy aldyńǵy qatarǵa shyǵady. Osy arqyly rejısser «Mahabbat muńyn» syrtqy oqıǵaǵa emes, adamnyń ishki kúızelisi men tańdaýynyń dramasyna qurylǵan psıhologııalyq qoıylym deńgeıine kótergen.
Spektakldiń kórkemdik tutastyǵyn aıqyndaıtyn basty element – ssenografııa. Aq tús – tazalyq pen shynaıylyqtyń, sulýlyq pen sheksizdiktiń belgisi. Al qoıylymnyń artqy fonyndaǵy júrek pishindi qaǵaz japyraqtary ilingen alyp aǵash pen jeńil ǵana qalyqtap turar appaq úlpildek mata – jastyq shaqtyń rámizi, aınyǵysh sezim, aqtalmaǵan senim men oryndalmaǵan armannyń kórinisindeı áser qaldyrady. Bular jaı ǵana dekorasııa emes, qoıylym boıyna úzdiksiz maǵyna darytyp turatyn poetıkalyq obraz retinde qabyldanady. Árbir úzilis pen sahnalyq saraptaýda ol kórermenge jastyqtyń ótkinshi ekenin, al mahabbattyń júrekte qalatyn muńyn eske salyp turǵandaı.
Spektakldiń taǵy bir tabysy – rejısserlik sheshimderdiń kompozıtor Renat Gaısınniń áserli mýzykasymen sheber úılesýinde der edik. Áýen men sahnalyq beıneler birligi kórermenniń emosııalyq qabyldaýyn kúsheıtip, spektakldiń jalpy fılosofııalyq tereńdigin aıqyndaıdy. Kórermen kóńiline sondaı aıryqsha áser qaldyratyn kórinistiń biri – Ana beınesiniń sahnadan kórermen zaly arqyly ketýi. Bul sát tórtinshi qabyrǵany buzyp, kórermendi jaı ǵana baqylaýshy emes, oqıǵanyń rýhanı kýágerine aınaldyrady. О́ner men ómir arasyndaǵy názik baılanysty, ýaqyttyń, taǵdyrdyń hám adam seziminiń úılesimin tereń sezindiredi. Nátıjesinde, sahnadaǵy vızýaldy sımvoldar men áýezdi mýzyka bir-birin sátti tolyqtyryp, qoıylymǵa poetıkalyq syr men ishki tolǵanys beredi.
Qoıylymda rejısserlik turǵydan erekshe nazar aýdartatyn beıne – Ana obrazy. Teatrdyń talantty aktrısasy Baljan Zııaqulova keıiptegen Ana róli avanssenada únsiz otyryp, búkil oqıǵany syrttaı baqylaıdy. Ol – áreketke tikeleı aralaspaıtyn, biraq spektakldiń rýhanı ózegine aınalǵan tulǵa. Ana – halyq jady, ýaqyttyń ózi, taǵdyrdyń únsiz úkimi ispetti. Onyń sahnadaǵy árbir qımyly, kózqarasy jas keıipkerlerdiń tańdaýy men qateligine fılosofııalyq salmaq beredi. О́zine júktelgen jaýapkershilik pen rejısser tarapynan artylǵan mindetti Baljan Zııaqulova psıhologııalyq turǵyda sátti saraptaǵan. Sózi az, biraq salmaǵy aýyr róldi aktrısa beıneli baıyp hám ishki tereńdikpen tolǵanady. Sonysymen de keıipkeriniń kórkemdik kiltin dóp tapqan. Kópten beri ońtaıyna keler sátti rólge jolyqpaı júrgen Baljan úshin Ana beınesi tabysty izdenistiń biri dep baǵalasaq, qatelespeımiz.
«Mahabbat muńy» spektakliniń taǵy bir oljasy – sahnada jańa esimniń jarq etip kórinýi. Lázzat beınesin somdaǵan jas aktrısa Araılym Turlan bul qoıylym arqyly kórermen nazaryn ózine birden aýdaryp, premeranyń kózaıymyna aınaldy. Onyń oıyny názik lırızm men ishki qýatty sheber ushtastyra otyryp, keıipkerdiń jan dúnıesindegi tolqýlardy dál ári senimdi jetkizdi. Aktrısa sahnada Lázzattyń ańǵaldyǵyn, ómirge degen sheksiz senimin, tabıǵatpen etene jaqyn bolmysyn áserli asha bildi. Ol kórermenge jas qyzdyń asqaq armandaryn, poezııaǵa, mahabbatqa degen taza yqylasyn nanymdy jetkizip, obrazdyń bastapqy qalpyn shynaıy somdady. Sonymen qatar jas sahnager sheberligi keıipkerdiń dramalyq damýy barysynda da aıqyn baıqalady. Máselen, mahabbattaǵy satqyndyq pen rýhanı kúızelis Lázzattyń ishki álemin kúıretpeı, qaıta shyńdaı túsetin sátterde Araılym Turlan psıhologııalyq tereńdikke boı urady. Aktrısanyń sahnadaǵy plastıkasy, sóz saptaýy, emosııalyq dáldigi onyń kásibı áleýetiniń joǵary ekenin ańǵartty.
Sondaı-aq Nııaz beınesinde kóringen akter Ábýtálip Ámireniń shyǵarmashylyq izdenisi de kóńilge qonymdy. Ol keıipkerdiń syrtqy tartymdylyǵy men ishki turaqsyzdyǵyn qatar alyp shyǵyp, obrazdyń psıhologııalyq kúrdeliligin nanymdy asha bildi. Alǵashynda poezııaǵa jaqyn, sezimtal, romantık minezdi bolyp kórinetin Nııazdyń birtindep jaýapkershilikten qashatyn, ekiushty bolmysyn akter bir sáttik sheshimdermen emes, róldiń ishki damýy arqyly kórsetedi. Ábýtálip Ámire Nııazdyń mahabbattaǵy sózge sheshendigin, áserli sezimge beıimdigin nanymdy jetkize otyryp, onyń sol sózderdiń ar jaǵyndaǵy álsizdigin, rýhanı taıazdyǵyn da jasyrmaıdy. Keıipkerdiń ishki qaıshylyǵy akter oıynynda ásirese sharyqtaý sátterinde aıqyn ańǵarylady. Akterdiń bul róldegi izdenisi spektakldiń psıhologııalyq tereńdigin arttyryp, mahabbat pen jaýapkershilik taqyrybyn ashýda salmaqty úles qosty dep sanaımyz.
Alaıda qoıylymdaǵy akterlik jumystyń barlyǵyn birdeı minsiz dep aıta almaımyz. Kerisinshe, buǵan deıingi sahnalyq izdenisterinde jarqyrap kórinip júrgen talantty aktrısalar — Salıha rólindegi Nazerke Serikbolova men Baǵıla beınesindegi Shehnaza Qyzyhanovanyń bul jolǵy oıynynda belgili bir dárejede kereǵar áser baıqaldy. Keı tustarda olardyń oryndaýyndaǵy ásire sezim men artyq pafos obrazdyń tabıǵı bolmysyn kómeskilendirip, keıipkerdiń ishki logıkasyn ashýǵa kedergi keltirgendeı áser qaldyrdy. Baǵıla men Salıha – dramatýrgııa turǵysynan názik psıhologııalyq dáldikti talap etetin kúrdeli beıneler. Degenmen atalǵan aktrısalardyń oıynynda keı sátterde emosııany syrttaı kórsetýge umtylý basym túsip, ról tabıǵatyn tereń ishki izdenis arqyly ashýdan góri jasandylyqqa uryndyryp alǵan tustar sezildi. Bul, ásirese keıipkerlerdiń dramalyq kúızelisin jetkizý barysynda anyq ańǵaryldy. Árıne, mundaı pikir akterlik áleýetti joqqa shyǵarý emes. Kerisinshe, aldaǵy rólderine baǵdar bolady dep senemiz. О́ıtkeni Nazerke Serikbolova men Shehnaza Qyzyhanova – sahnada ózindik qoltańbasy qalyptasqan, ishki múmkindigi zor aktrısalar. Sondyqtan da bul rólderde baıqalǵan artyq ekspressııa men pafos keleshekte tereń psıhologııalyq taldaýmen, ishki jınaqylyqpen tolyqtyrylsa, atalǵan beınelerdiń kórkemdik qýaty áldeqaıda bıikteı túseri anyq.
Iá, «Mahabbat muńy» – búgingi kórermen úshin ózekti týyndy. Qazirgi qoǵamda sezimniń jeńil qabyldanýy, jaýapkershilikten qashý, ar men paıda arasyndaǵy tańdaýdyń kúrdelenýi jıi baıqalady. Osy turǵydan alǵanda, rejısser qoıylymdy mahabbatty ótkinshi qumarlyq emes, adamdy rýhanı bıiktikke bastaıtyn asyl qundylyq retinde usynady. Adaldyqtyń baǵasyn, ar aldyndaǵy tazalyqtyń mańyzyn kórermen sanasyna qaıta sińirýge umtylady. Shyǵarmada kóterilgen máselelerdiń ámbebaptyǵy ony tek belgili bir kezeńniń nemese bir urpaqtyń dramasy sheńberinen shyǵaryp, jalpyadamzattyq deńgeıge kóteredi. Mahabbat, senim, satqyndyq, tańdaý, jaýapkershilik sekildi uǵymdar ár kórermenge tanys ári jaqyn. Sondyqtan da «Mahabbat muńy» árkimniń júreginen oryn taýyp, ózinshe oı túıýge múmkindik beredi. Spektakl kórermendi daıyn jaýappen qamtamasyz etpeıdi, kerisinshe sezim men ardyń tarazysynda óz ornyn izdeýge jeteleıdi.
