Prezıdent bastamalary – aýqymdy saıası reformanyń zańdy jalǵasy

Demokratııa qaǵıdattaryn ornyqtyrý baǵyty

Úkimet basshysy demokratııa qaǵı­dattaryn ornyqtyrý, ıdeo­­logııalyq tutastyqty qalyp­tas­tyrý men memle­kettik basqarýdyń tıimdiligin arttyrý basty mindetke aınalǵanyn alǵa tartty. Bul baǵyttar eldiń zamanaýı syn-tegeýrinderge qarsy turý qabiletin kúsheıtip, ulttyq damýdyń uzaqmerzimdi baǵytyn aıqyndaıdy.

«Ulttyq quryltaıdyń V oty­ry­synda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev buǵan deıingi aýqymdy saıası reforma­larynyń jalǵasy bolyp taby­la­tyn bastamalaryn jarııa etti. Parlament pen qoǵamdyq ınstı­týt­tardyń rólin kúsheıtý týraly usy­nystar saıası júıemen qatar, azamattar­dyń mádenıetine de demokratııalyq qaǵıdattardy birjolata ornyqtyrý úderisi júrip jatqanyn bildiredi», dedi O.Bektenov.

Premer-mınıstr Memle­ket basshysy aıqyndaǵan ıdeo­logııalyq tuǵyrlarǵa da erekshe toqtaldy.

«Elimizdiń zamanaýı syn-tegeýrinderge qarsy turýyna kepildik beretin asa mańyzdy ıdeo­lo­gııalyq tujyrymdar aıqyn­daldy. Bular – qoǵamdy uıystyrý, otanshyldyq, ádildik jáne «Zań men Tártip» qaǵıdattaryna degen myzǵymas ustanym. Ulttyq ıdeologııamyzdyń ajyramas bóligine aınalǵan «Taza Qazaqstan» da negizgi qundylyqtardyń qata­rynda tur», dedi Úkimet basshysy.

Osy ıdeologııalyq qaǵıdalar Mem­leket basshysy belgilegen reforma­lardyń praktıkalyq mazmunyn tolyq­tyrady.

Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva Ulttyq quryltaıda aıtylǵan Prezıdent tapsyrmalaryn oryndaýǵa qatysty qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady. Vıse-premer eń aldymen Memleket basshysy aıqyndap bergen negizgi qaǵıdattar – «Zań jáne Tártip», «Adal azamat», «Taza Qazaqstan» bastamalary boıynsha júıeli jumys­tar jalǵasatynyn aıtty. Sondaı-aq mem­lekettik rámizderdi, rýhanı-adam­gershilik, otbasy qundylyqtaryn nası­hattaýǵa arnalǵan aqparattyq-túsindirý jumystary kúsheıtiledi.

«Mádenıet jáne aqparat mınıstr­ligi zańdy jáne jeke tulǵalar úshin mem­le­ket­tik rámizderdi qoldaný tártibin eg­jeı-tegjeı retteýge qatysty ju­mys­tardy júrgizedi. Sondaı-aq normatıv­tik aktilerge qajetti ózgerister engizilip, kórneki nusqaýlyqtar daıyndalady. Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda memlekettik rámizderge erekshe qurmet kórsete­tin azamattardy qosymsha yntalandyrý sharalary ázirlenedi»,  dedi A.Balaeva.

Energetıka mınıstri Erlan Aqken­jenov Memleket basshy­synyń kómir generasııasyn damytý jónindegi ulttyq jobany ázirleý men bekitý qajettigi týraly aıtqan tapsyrmasyn vedomstvo oryndaýǵa kiriskenin baıandady. Onyń sózinshe bul josparǵa shamamen 7,6 GVt kómir generasııalaý jobalary engiziletin bolady. Ekologııalyq zańnama talaptaryn saqtaı otyryp, «taza kómir» tehnologııalar negizindegi jańa kómir generasııasynyń jobalaryna erekshe nazar aýdarylady.

«Prezıdent jańa ken oryndaryn izdeý esebinen tabıǵı gazdyń áleýetin kúsheıtýdi tapsyrdy. Gaz salasynyń uzaqmerzimdi resýrstyq bazasyn nyǵaıtý men eldiń energetıkalyq qaýip­sizdigin qamtamasyz etý maqsatynda «QazaqGaz» ulttyq kompanııa­sy­men geologııalyq barlaý ju­­mystarynyń keshendi baǵdarla­masyn júzege asyryp jatyr. Qazir shamamen 515 mlrd tekshe metr gazdy aldyn ala resýrstyq baǵalaýmen jer qoınaýynyń 14 ýchaskesinde jumys júrgizilip keledi», dedi E.Aqkenjenov.

Sonymen qatar Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev sala jumysy týraly baıandaı kelip, temirjol ınfra­qurylymy aýqymdy damyp jatqanyn aıtty. Búginde Qyzyljar – Moıynty, Darbaza – Maqtaaral jańa temirjol qury­lysy jalǵasýda. Altynkól – Jetigen, Jezqazǵan – Sekseýil ýchas­ke­ler jańartylyp jatyr. Nysan­dardyń qurylysy bıyl bitedi.

Al Sý resýrstary jáne ırrıga­sııa mınıstri Nurjan Nur­jigitov Soltústik Aral teńi­ziniń aýdanyn 34 km³-ge deıin, al onyń aýmaǵyn 4-5 jyl ishinde 3 913 sharshy shaqyrymǵa deıin jetkizý jospar­lanǵanyn jetkizdi. Sondaı-aq Jasan­dy ıntellekt jáne sıfrlyq damý vıse-mınıstri Rostıslav Konıashkın «Derek­terdi óńdeý ortalyǵynyń alqaby» jobasyn júzege asyrý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady.

Saıası bastama men naqty mindetter

Ulttyq quryltaıda Mem­leket bas­shysy Úkimetke jáne mem­lekettik qury­lymdarǵa aıqyn ári qatań talaptar qoıdy. Premer-mınıstr barlyq sala boıynsha naqty nátıjege jumys isteý kerek ekenin shegelep aıtty.

«Memleket basshysy árbir jaýapty laýazymdy tulǵaǵa batyl ári tosyn ınnovasııalyq she­shim­der qabyldaý qajettigi týra­ly qatań talap qoıdy. Bul ómirdiń barlyq salasyna qatysty. Árbir mınıstr men ákimnen, árbir sala men óńirde kózge kórinetin naqty nátıjeler kerek», dedi O.Bektenov.

Bul tapsyrmalardy oryndaý úshin Úkimet pen óńirlerge birqatar naqty mindetter júkteldi. Atap aıtqanda, birinshiden, jańa Salyq kodeksi ózger­meıtin qaǵı­da­lar jıyntyǵy retinde qabyl­dan­baýǵa tıis. Premer-mınıstr Serik Jumanǵarınge bıznes qaýymdastyq pen azamattardan túsetin usynystardy jınap, sarapshylarmen taldap, júıeli usynystar ázirleýdi tapsyrdy. О́ńirler bul jumysqa belsendi tartylýy qajet.

Ekinshiden, sıfrlandyrý men jasandy ıntellektini damytý baǵyty belgilendi. Prezıdent eli­mizdi jahandyq sıfrlyq ekono­mıkanyń ekojúıesine engizý min­detin qoıdy. Jasandy ıntel­lekt mınıstrligi «Digital Qazaqstan» baǵdarlamasynda úzdik tá­ji­rıbelerdi engizip, memle­ket­tik fýnksııalardy ońtaılan­dyrýdy qamtamasyz etýge tıis. Bul rette Ekibastuzdaǵy derek­ter­di óńdeý orta­lyqtary alqabyn qurý jobasy shu­ǵyl júzege asy­rylýy kerek. Premer-mı­nıstr kózboıaý­shy­lyq­qa jol berilmeı­tinin, naqty nátıje talap etiletinin aıtty.

Úshinshiden, energetıka salasynda kómir generasııasy men jańa JEO jobalary iske asy­ryl­maqshy. «Samuryq-Qazyna» qoryna Kókshetaý, Semeı men О́skemen qalalaryndaǵy JEO qury­lysyn kelisim-sharttar arqy­ly bekitip, sáýirde qurylysqa kirisý tapsyryldy. 2-shi GRES-ti ke­ńeıtý erekshe baqylaýǵa alyna­dy. Buǵan qosa Kýrchatov pen Ekibastuzdaǵy jobalardyń tehnı­ka­lyq qujattamasy aıaqtalýǵa tıis. Energetıka mınıstrligi bir aı ishinde kómir generasııasyn damytý jónindegi ulttyq jobany Úkimetke engizedi.

Memleket basshysy geologııa­lyq barlaý, kómirsýtek ken oryndaryn ıgerý men gaz óńdeý zaýyttaryn ýaqtyly iske qosý mindetin qoıdy. Osyǵan baılanysty munaı men gazdyń jańa ken oryndaryn ıgerý jospary aqpanǵa deıin daıyn­dalýǵa tıis, al gaz óńdeý jobalarynyń kestesi aı saıyn jeke baqylaýda bolady.

Tórtinshiden, kólik salasy boıynsha halyqaralyq áýe baǵyt­taryn keńeıtý, ulttyq kargo-tasy­maldaýshy qyzmetin damytý, avıaotyn baǵasyn retteý men áýejaılardyń básekege qabilettiligin arttyrý usynyla­dy. Temirjol salasynda bıyl «Qyzyljar – Moıynty», «Darbaza – Maqtaaral», «Altynkól – Jeti­gen» men «Jezqazǵan – Sekseýil» jobalary aıaqtalýǵa tıis.

Besinshiden, EAEO sheńberin­degi josyqsyz básekelestikke qatys­ty sha­ǵymdar eskerilip, otan­dyq óndirý­shiler­di qorǵaý tapsy­ryldy. Saýda jáne ıntegra­sııa mınıstrligi Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrligimen birge eki apta ishinde eksportty ilgeriletý men ónimdi naryqqa shyǵarý boıynsha júıeli tásil usynýy qajet.

Altynshy baǵyt – Aral másele­leri. Sý resýrstary mınıstrligi bıylǵy 30 maýsymǵa deıin Sol­tústik Araldy saqtaýdyń ekin­shi kezeńin daıyndap, jyl sońyna deıin qarjylandyrýdy, onyń ishinde halyqaralyq kózder esebinen sheshýge tıis. Sondaı-aq BUU aıasynda halyqaralyq sý uıymyn qurý jónindegi bastama ilgeriletiledi. Qazaqstannyń sý-energetıkalyq resýrstary kartasy da bıyl ázirlenedi. Prezıdent ulttyq ǵylymı áleýettiń tolyq paıdalanylmaı otyrǵanyn synǵa alyp, ǵylymmen naqty jumys júrgizýdi tapsyrdy.

Mınıstrlikter men óńir ákimdik­terine júktelgen mindet­ter el ekonomı­ka­synyń ınf­ra­qury­lymdyq, tehnolo­gııa­lyq jáne áleý­mettik baza­syn kúsheı­týge baǵyt­talǵan. Ásirese energetıka, kólik jáne sıfr­lyq ınfraqu­rylym sala­laryn­daǵy jobalar jahandyq naryq­­pen yqpaldasý úshin qajet. Sarap­shylar bul baǵyttardyń eldiń uzaq­merzimdi ekonomıka­lyq derbestigin qam­ta­masyz eteti­nin aıtady. Sebebi óńdeý salasy, tranzıttik áleýet jáne sıfr­lyq qaýipsizdik XXI ǵasyrdaǵy basty báseke­lik faktordyń birine aınalǵan. 

Ideologııalyq qundylyq pen qoǵamdyq qaýipsizdik

Jetinshi baǵyt – «Zań jáne Tártip». Quryltaıda bul qaǵıdat­tyń ózektiligi erekshe ataldy. Ishki ister mınıstrligine aqpan aıyna deıin alaıaqtyqtyń áleý­mettik, ekonomıkalyq jáne sıfrlyq túrlerin anyqtaý, jolyn kesý men ashý boıynsha júıeli sharalar usyný tapsyryldy. Immı­grasııalyq alaıaqtyq pen shetel azamattarynyń zańsyz turýyn zańdastyrý arnalaryna tosqaýyl qoıý baǵyty da engizildi. Premer-mınıstr zań ústemdigi men jazanyń bultartpac qaǵıdatyn saqtaý barlyq deńgeıde turaqty júrgizilýge tıis ekenin aıtty.

Segizinshi baǵyt – dástúrli qundylyq­tar, otbasy ınstıtýty men memlekettik rámiz­der. Prezıdent zııandy kontent pen ersi qylyqtardy nasıhattaýǵa jol bermeý, neke men otbasyn nyǵaıtý minde­tin qoıdy. Ádilet mınıstrligi tıisti aktiler­ge taldaý júrgizedi. Mádenıet mınıstr­ligi memlekettik rámizderdi paıdalaný júıesin jetildirýge kirisedi. Buǵan qosa Almaty, Aqtóbe, Qyzylorda men Abaı ob­lystarynda teatr qurylysy qarjy­lan­dyrylady, al Almatydaǵy teatrlar rekonstrýksııasy jyl sońyna deıin aıaq­tal­maqshy. Bıyl elimizdiń birqatar nysandary men Abaıdyń «Qara sózderin» IýNESKO tizimine engizý rásimi bastalady.

Bul baǵytta ıdeologııalyq saıa­sattyń mádenı kodpen tyǵyz baı­lanysta iske asady. Dástúrli qun­dy­lyqtardy saqtaı otyryp moder­nızasııalaný – kóptegen mem­­leket úshin ózekti másele. El­imizde bul úrdis otbasylyq ıns­tı­týtty nyǵaıtý, zııandy aqpa­rat­tyq aǵyndarǵa tosqaýyl qoıý, ult murasyn halyqaralyq deńgeı­de tanymal etý sııaqty tetikter ar­qy­ly júzege asyp otyr. IýNESKO tizi­mine ulttyq nysandardy engizý de osy jumys­tyń bir bóligi sanalady.

Toǵyzynshy baǵyt – bilim berý salasy. Prezıdent bilimdi qar­jylandyrý tetigin shuǵyl reformalaýdy tapsyrdy. Jekemenshik elıtalyq mektepterdi memlekettik qarjylandyrý toqtaty­lady, al qarajat tek óńirlerdegi oqýshy orny tapshylyǵyn joıatyn mektepterge baǵyttalmaqshy. Jekemenshik oqý oryndaryna lısenzııadan keıingi baqylaý júrgizilip, nátıjesi baıandalady.

Onynshy baǵyt – medısına salasy. Áleýmettik medısınalyq saq­tan­d­yrý qory Qarjy mınıstr­ligi­ne beriledi, tekserýler bastaldy, kiná­liler jaýapqa tartylady. Qor­dyń aqparattyq júıesi 1 shil­­dege deıin Densaýlyq saqtaý mı­­nıstr­­ligi júıesine ıntegrasııa­la­na­dy. Bul qarjyny ashyq ári tıim­di paıdalanýǵa múmkindik beredi.

«Memleket basshysynyń bar­lyq tapsyrmasy elimizdi aýqym­dy jań­ǵyrtýdyń biryńǵaı uzaq­merzimdi strategııasymen únde­sip jatyr. Olardy júzege asy­rý barlyq qurylymnyń naqty ári úılesimdi jumysyna baı­lanysty. Árbir basshy derbes jaýapty bolady. Prezıdent tapsyrmalarynyń oryndalýyn tikeleı ózim baqylaýǵa alamyn», dep túıindedi Premer-mınıstr.