Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
«Syr – Alashtyń anasy» degen sózdiń astarynda tereń mán jatyr. О́ıtkeni búgingi Qyzylorda óńiri bir kezderi qazaqtyń astanasy bolǵan – ult jadynyń ózegi. Shirik-Rabat, Jankent, Syǵanaq syndy kóne shaharlarymen tarıhta qalǵan aımaqta sonaý erte dáýirlerde-aq ultymyzdyń damyǵan qalalary boı túzep, jartylaı kóshpeli, jartylaı otyryqshy elimizdiń qalalyq mádenıeti de qaryshtap damyǵanyn aıǵaqtaıdy. Iаǵnı qazaq dalasy tek kóshpendi órkenıetpen ǵana shektelmegen. Demek, bizdiń tarıhymyzdy álemge tanytý isin eń aldymen osy jalǵan túsinikterdi túzeýden bastaý kerek.
Bul týraly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev quryltaıdaǵy sózinde:
«Buǵan deıin Ulttyq quryltaıda elimizdiń rýhanı-mádenı murasyn álemge tanytý týraly bastamalar kóterildi. Soǵan sáıkes josparly jumys júrgizilip jatyr. Mysaly, 14 jylda alǵash ret asa qundy «Handar shejiresi» qoljazbasyn IýNESKO-nyń «Álem jady» derekti muralar tizimine engizdik. Bıyl jazda Koreıa Respýblıkasynyń Pýsan qalasynda Búkilálemdik muralar komıtetiniń kezekti otyrysy ótedi. Sol kezde «Mańǵystaýdyń jerasty meshitterin» uıym tizimine qosý máselesi qaralady. Qazir Qazaqstan materıaldyq emes mádenı muralar tizimine óz nysandaryn belsendi túrde engizip jatqan 25 eldiń qataryna kiredi. Biraq munymen toqtap qalýǵa bolmaıdy. Tól tarıhymyzdy zerdeleý, ónerimiz ben mádenıetimizdi órkendetý úshin áli de kóp jumys istelýge tıis. Bul sharalar aldaǵy ýaqytta da jalǵasa beredi», degen bolatyn.
Osylaı Prezıdentimiz Qyzylordadaǵy quryltaıda mádenıet pen ónerdi strategııalyq saıasattyń ózegine aınaldyrý qajettigin atap ótip, rýhanı jańǵyrýsyz birde-bir reformanyń baıandy bolmaıtynyn tilge tıek etti. Demek, bizdiń aldymyzda asyl muramyzdy jańasha mazmunmen álemge tanytý maqsaty tur.
«Esik» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń dırektorynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Dosym Zikirııa:
«Ulttyq quryltaıda Prezıdent asyl muralarymyzdy álemge tanytýdyń mańyzyna toqtaldy. Ol keshendi jumysty júzege asyrý úshin ne istemek kerek? Bul oraıda Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi tarapynan eleýli ister atqarylyp, keleli josparlar jasalyp jatyr. Solardyń qatarynda Qazaqstannyń tarıhı-mádenı nysandaryn, rýhanı murasyn álemge júıeli tanytý úshin jeke jobalarmen shektelmeı, ortaq tujyrymdama qabyldap, ulttyq murany tanytýdyń biryńǵaı strategııasyn ázirleý, osylaısha aldymen strategııalyq turǵyda IýNESKO, halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyq, kreatıvti ındýstrııa jáne sıfrlyq platformalardy bir arnaǵa toǵystyrý syndy isterge jol ashylýda. Sonymen qatar «Ulttyq sıfrlyq mura» qo-ryn iske qosý, arhıv qujattary, mýzeı jádigerleri, ǵylymı eńbekter, folklorlyq muralardy zamanaýı formatta sıfrlandyryp, qazaq, aǵylshyn jáne basqa da keń taralǵan tilderde qoljetimdi etý baǵytyndaǵy jumystar da bastalyp ketti. Buıyrsa jaqyn bolashaqta onyń jemisin de kóretin bolamyz», deıdi.
Sarapshy mamandar keıingi jyldary elimizdiń IýNESKO aıasyndaǵy jumystary osy baǵytta júıeli júrgizilip kele jatqanyn, «Handar shejiresiniń» «Álem jady» tizimine enýi, Mańǵystaýdyń jerasty meshitterin Búkilálemdik muralar qataryna qosý talpynysy osynyń dáleli ekenine toqtaldy.
Alaıda murany tek tizimge engizýmen shektelý jetkiliksiz. Ol jádigerlerimizge jan bitirip, buqaraǵa túsindirý, nasıhattaý, zamanaýı tilmen sóıletý qajet. Bul jerde kıno, derekti fılm, sıfrlyq platforma, jasandy ıntellekt múmkindikteri sheshýshi ról atqarady. Máselen, Joshy han týraly kópserııaly fılmniń halyqaralyq platformalarda kórsetilýi – Altyn Orda brendin álemge tanytýdyń tyń joly. Biraq bul iste Prezıdent atap ótkendeı, syrtqy kórkemdikpen qatar ishki mazmunnyń tereńdigi basty nazarda bolýǵa tıis dep oılaımyz.
Alaıda asyl muralarymyzdy álemge tanytý bir rettik naýqan bolyp qalmaýy kerek. Ulttyń rýhanı qundylyqtaryn saqtap, álemdik órkenıetke laıyq deńgeıde tanyta bilgende ǵana buqara eldegi saıası reformalardyń nátıjesin sezinemiz.
