Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Iá, búginde qaı sala bolsyn túgel derlik sıfrlyq formatqa kóshirilip, aýqymdy jumystar kezeń-kezeńimen atqarylyp jatyr. Osy rette mádenı-tarıhı qundylyqtardyń, arhıvtik qujattardyń saqtalyp, zamanǵa saı qoljetimdi bola túsýi de mańyzdy.
Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń málimetine súıensek, «Ulttyq sıfrlyq muraǵa» qoıylatyn negizgi talaptar aıqyndalǵan. Iаǵnı kırıllısa men qazaq tilin OCR jáne sóıleýdi taný tehnologııalary arqyly qoldaý, álemdik júıelermen úılesimdilikti qamtamasyz etý maqsatynda halyqaralyq standarttardy (Dublin Core, ISO 15489) paıdalaný, otandyq derekterdi óńdeý ortalyqtary (SOD) men bultty servıster negizinde gıbrıdti saqtaý arhıtektýrasyn engizý, memlekettik jáne halyqaralyq aqparattyq júıelermen ıntegrasııalaý úshin JSON jáne XML formattaryn mindetti túrde qoldaý josparlanyp otyr.
«Ulttyq sıfrlyq mura» bastamasy aıasynda qalyptastyrylatyn derekter keń aýqymdy paıdalanýshylarǵa – azamattarǵa, zertteýshilerge, sondaı-aq jasandy ıntellekt júıeleri men analıtıkalyq sheshimderdi ázirleýshilerge qoljetimdi bolady. Platforma mádenı, tarıhı jáne ǵylymı murany zerdeleý, saqtaý jáne qaıta paıdalaný maqsatynda ashyq sıfrlyq orta retinde qurylady. Mádenı mura obektileriniń sıfrlyq kóshirmeleriniń aınalymyna qatysty naqty quqyqtyq rejimdi qalyptastyrý negizgi shart ekenin aıta keteıik. Bul arhıvter, mýzeıler men kitaphanalardyń sıfrlyq derekterin berý, paıdalaný jáne qaıta qoldaný tártibin aıqyndaýdy qamtıdy», deıdi Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Sıfrlyq transformasııa jáne jobalyq menedjment departamenti dırektorynyń orynbasary Nurken Syzdyǵalın.
Iаǵnı zııatkerlik menshik quqyqtaryn qorǵaý, materıaldardy ruqsatsyz paıdalanýǵa jol bermeý, sondaı-aq olardy sıfrlyq jáne jasandy ıntellekt júıelerinde qoldaný kezinde elimizdiń derekter derbestigin qamtamasyz etý máselelerine erekshe nazar aýdarylmaq.
«Mádenıet salasyn sıfrlyq transformasııalaý sheńberinde kezeń-kezeńimen iske asyrylatyn tásildi júzege asyryp jatyrmyz. Birinshi kezekte memlekettiń tarıhı jáne basqarýshylyq jadyn qalyptastyratyn negizgi derekkóz retinde arhıvtik derekterdi sıfrlandyrý júrgiziledi. Osy maqsatta memlekettik jáne vedomstvolyq arhıvterdiń qyzmetin avtomattandyrýdy qamtamasyz etetin e-Arhıv aqparattyq júıesi engizildi. Kelesi kezeńde mýzeılik, kitaphanalyq jáne tarıhı-mádenı qundylyqtardy qamtıtyn mádenı jáne tarıhı murany sıfrlandyrý jumystary jalǵasady», deıdi Nurken Syzdyǵalın.
Mınıstrlik ókiliniń aıtýynsha, sıfrlyq arhıvterdi qurýda halyqaralyq tájirıbe de (Ońtústik Koreıa, Fransııa) zerttelgen. Tabysty arhıvter mýltıformattylyqqa (mátinder, beıneler, aýdıo, vıdeo, 3D-modelder), metaderekterdiń halyqaralyq standarttaryna, kóptildi mazmunǵa jáne derekterdi qatań verıfıkasııalaýǵa negizdeletini anyqtaldy.
«Qazir Ulttyq arhıv qory qujattary-nyń 2,6 mıllıon saqtaý birligi sıfrlandyryldy, bul arhıvtik qujattardyń jalpy kóleminiń 10,7 paıyzyn quraıdy. Ortalyq memlekettik organdar men óńirler tarapynan e-Arhıv aqparattyq júıesine 5,5 mıllıon elektrondyq qujat kóshirildi», dedi mınıstrlik ókili.
Sondaı-aq ol ulttyq elektrondyq kitaphana júıesinde 80 myńnan astam kitaptardyń, dıssertasııalardyń, gazetterdiń jáne ózge de materıaldardyń elektrondyq kóshirmeleri jınaqtalǵanyn atap ótti. Byltyr atalǵan portaldyń paıdalanýshylar sany 800 myńnan asqan.
Baıqasaq, qazir birqatar murajaılardy onlaın «aralaı» alatyn múmkindik týdy. e-Museum veb-portaly da mýzeılerde saqtalǵan mádenı muramen vırtýaldy túrde tanysýǵa yńǵaıly biryńǵaı sıfrlyq keńistikke aınalyp otyr. Qazirgi ýaqytta portal úsh tilde (qazaq, orys, aǵylshyn) jumys isteıdi, onda 285 mýzeı týraly aqparat usynylyp, 65 myńnan astam eksponat sıfrlandyrylǵan. Sondaı-aq Almaty qalasyndaǵy Ortalyq memlekettik mýzeıiniń vırtýaldy 3D-týry qoljetimdi ekenin kórip otyrmyz.
