«Búginde elimiz aýqymdy ózgeristerdi bastan ótkerýde. Ádiletti Qazaqstandy qurý jolynda júzege asyp jatqan saıası reformalar halqymyzdyń ál-aýqatyn arttyrý baǵytyndaǵy mindetterimizdi eseleı tústi.
Jańa Konstıtýsııa adamı kapıtaldy, bilim men ǵylymdy, ınnovasııany damytýdyń strategııalyq baǵytyn aıqyndap, ony jańa deńgeıge kóterdi.
Bul baǵyttar elimizdiń aldaǵy damý jolyndaǵy basymdyqtarmen tyǵyz baılanysty. Olar Qazaqstannyń bolashaǵyna tikeleı áser etedi. Áńgime el damýynyń búkil traektorııasyn ózgertý týraly. Iаǵnı ıntellekt, bilim men tehnologııalar basty resýrsqa aınalatyn ekonomıkaǵa kóshý týraly bolyp otyr», dep atap ótti Aıda Balaeva.Garvardty baǵyndyrǵan qarakóz nemese Qazaqstan biliminiń jańa kezeńi
Mınıstr tehnologııanyń áserinen álem tez ózgerip jatqanyn jáne bilim berý júıesi osy ózgeristerge sáıkes kelýi kerek ekenin atap ótti.
«Búginde biz eńbek naryǵyna jáne ekonomıkanyń qurylymyna tikeleı áser etip otyrǵan qarqyndy tehnologııalyq transformasııamen baılanysty aýqymdy syn-qaterlerge betpe-bet kelip otyrmyz. Sondyqtan álem bizdiń júıelerimizden áldeqaıda jyldam ózgerip jatqanyn ashyq moıyndaýymyz qajet.
Sıfrlandyrý, jasandy ıntellekt, avtomattandyrý jáne Bıg Data múlde jańa jaǵdaıdy qalyptastyryp otyr. Mundaı jaǵdaıda bilim berý júıesiniń jańa tehnologııalar men zaman talaptaryna saı bolýy – sheshýshi faktorǵa aınalady»,dedi ol.
Ekonomıkanyń qajettilikterin anyqtaý úshin Úkimet kadrlyq qamtamasyz etý men bilim berý baǵdarlamalaryna aýqymdy taldaý júrgizdi.
Ǵylym, bilim jáne Konstıtýsııa: Qazaqstannyń jańa baǵytynyń úsh tiregi
«Osy maqsatta Úkimet tarapynan kadrlyq máseleler boıynsha 73 myńnan astam otandyq kásiporyndy qamtyǵan aýqymdy saýalnama júrgizildi. Sonyń negizinde bilim berý baǵdarlamalarynyń jańa talaptarǵa sáıkestigine, olardy jańǵyrtý jáne zamanaýı daıarlaý baǵyttaryn engizý qajettiligine keshendi taldaý jasaldy. Júrgizilgen taldaý nátıjesinde shuǵyl sheshýdi talap etetin birqatar júıeli problemalar anyqtaldy.
Birinshiden, kadrlardyń jasyna baılanysty másele belgili boldy. Mamandardyń negizgi úlesin 40-tan 59-ǵa deıingi jas aralyǵyndaǵy qyzmetkerler quraıdy. Keıbir óńirlerde, atap aıtqanda Pavlodar oblysynda, 50-den 59-ǵa deıingi jas sanatyndaǵy qyzmetkerlerdiń úlesi jumyspen qamtylǵandardyń shamamen 50%-yna deıin jetedi. Bul aldaǵy 7 jyldan 10 jylǵa deıingi kezeńde ekonomıkanyń negizgi salalarynda bilikti mamandar tapshylyǵy týyndaý qaýpi bar ekenin kórsetedi», dep atap ótti mınıstr.
Sondaı-aq, óńirlerdiń qajettilikteri men mamandardy daıarlaý arasyndaǵy teńgerimsizdik te anyqtaldy.
«Ekinshiden, kadr daıarlaý júıesinde aıqyn sáıkessizdik qalyptasqan.О́ńirlerdegi naqty kadr qajettiligi men mamandardy daıarlaý baǵyttary arasynda eleýli alshaqtyq bar. Máselen, Aqtóbe oblysynda aýyl sharýashylyǵy salasyna 800 maman qajet bolsa, bilim berý júıesi bul suranysty tolyq qamtamasyz ete almaı otyr. Al Qaraǵandy oblysynda 351 IT vakansııaǵa 2500-den astam stýdent daıyndalyp jatyr», dedi Aıda Balaeva.
Taǵy bir problema – bilim berý baǵdarlamalarynyń artyqtyǵy jáne olardyń tájirıbeden alshaqtyǵy.
«Úshinshiden, bilim berý júıesinde shamadan tys akademızm, sondaı-aq bilim berý baǵdarlamalarynyń qaıtalanýy baıqalady.
Qazirgi kezde joǵary oqý oryndarynda ekonomıka baǵyty boıynsha 142, al quqyqtaný boıynsha 115 bilim berý baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Kóp jaǵdaıda mundaı baǵdarlamalar bir oqý ornynyń óz ishinde de qaıtalanyp otyr. Sonymen qatar zertteý bazasymen jetkilikti qamtamasyz etilmegen shamadan tys akademııalyq sıpat saqtalyp, teorııa men naqty tájirıbe arasyndaǵy alshaqtyq tereńdeı túsken. Bul – jekelegen joǵary oqý oryndarynyń máselesi emes, júıeli sheshimdi talap etetin ortaq túıtkil.
Sondyqtan biz bul baǵytta naqty sheshim qabyldap otyrmyz. Jalpy sany 700-den astam bilim berý baǵdarlamasy qysqartylady. Onyń ishinde 78 joǵary oqý ornyndaǵy 503 baǵdarlama – artyqtyqty joıý úshin, taǵy 26 baǵyt boıynsha 235 baǵdarlama – júıedegi olqylyqty joıý maqsatynda toqtatylady. Bul rette barlyq stýdentterdiń oqýyn tolyq aıaqtaýyna kepildik beriledi. Alaıda atalǵan baǵdarlamalar boıynsha jańa qabyldaý júrgizilmeıdi», dedi Aıda Balaeva.
