Perzenthanada jumys isteıtin dáriger eki adamnyń ómirine jaýap beredi. Olardyń ár atqan tańy árbir áıel men balanyń aman bolýyn, sol kúni túrli asqynýlardyń bolmaýyn tileýden bastalady.
Bólim meńgerýshisi, Joǵary sanatty akýsher-gınekolog Suńqar Qosmanapqyzynyń aıtýynsha, №2 qalalyq aýrýhananyń áıelder densaýlyǵy bólimshesinde 25 maman jumys isteıdi. Shamamen 600 myńǵa jýyq áıelder qaralady. Bul jerde Astana qalasy medısına ýnıversıteti kafedrasynyń mamandary men professorlar eńbek etedi. Aýrýhanada 2020 jyly koronavırýs pandemııasy kezinde kúnine 70-80-ge deıin áıel bosanǵan. Qazir bir kúnde 7-8 kesar tiligimen, 18-20 tabıǵı jolmen bosaný júzege asady. Orta eseppen 26-27 sábı ómir esigin ashady. Perzenthanada «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasymen sábı súıip jatqan analar da bar.
Dárigerler tańǵy 6-dan bastap jumysqa kirisedi. Naýqastaryn qarap, jaǵdaılaryn bir tekserip shyǵady. Bir dárigerdiń ózi 20-25 naýqasty qabyldaıdy. Budan bólek, jedel jaǵdaıda, túrli asqynýlarmen keletin naýqastar taǵy bar.
«Júkti áıelder arasynda ekstragenıtaldy aýrýlary bar áıelder kóbeıip keledi. Artyq salmaq jas áıelderdiń ózin túrli aýrýǵa ushyratady. Budan bólek, akýsherlik qan ketýler, áıelderdegi aýyr preeklampsııa, baladaǵy aýyr gıpoksııa nemese asfıksııa, bosanǵannan keıingi asqynýlar taǵy bar. Jalpy akýsherııada eklampsııa sııaqty aýyr jaǵdaılar da kezdesedi. Eger naqty tańdaý jasaý qajet bolsa balanyń ómirin aman alyp qalýǵa tyrysamyz. Keıde áıeldi saqtap qalý úshin onyń jatyryn alyp tastaýǵa týra keledi. 3 lıtrden 5 lıtrge deıin qan ketetin jaǵdaılar bolady. Munyń barlyǵy dárigerlerden úlken jaýapkershilikti talap etetin jaǵdaılar», deıdi Suńqar Qosmanapqyzy.
Sońǵy jyldary áıelder arasynda kesar tiligimen bosaný beleń alyp keledi. Kesar tiligi ana men balanyń ómirine qaýip tóngen kezde ǵana qoldanyla ma álde ár ananyń óz qalaýy boıynsha jasala ma?
«Álemdik statıstıkaǵa kóz júgirtsek, Reseı, TMD elderinde bosanýdyń 25-30 paıyzy kesar tiligi arqyly jasalady. Bizdiń aýrýhanada da osy 30 paıyzdan aspaıdy. Kesar tiligi ana men balanyń ómirine qaýip tóngen kezde ǵana qoldanylady. О́kinishke qaraı, qazirgi tańda jas analar muny qalypty bosaný joly dep oılaıdy, biraq ol olaı emes. Sebebi kesar tiligimen týǵan bala men tabıǵı jolmen dúnıege kelgen balanyń ómirge beıimdiligi ártúrli bolady. Kesar tiliginiń absolıýtti jáne salystyrmaly kórsetkishteri bar. Absolıýtti kórsetkishterge – tar jambas, kópuryqtyq, balanyń basymen kelýi, jatyrdaǵy burynǵy tyrtyqtar, plasentanyń tolyq ornalasýy, klınıkalyq anatomııalyq jaǵdaılar jatady» deıdi dáriger.
Bólim meńgerýshisiniń aıtýynsha, júkti áıeldermen jumys psıhologııalyq ádisti talap etedi. Túrli aqparat kózderinen, áleýmettik jelilerden alǵan málimetterge súıenip, keı jaǵdaıda emosıonaldy turǵyda kelip, aýyr dıagnozdarǵa baılanysty aýrýhanaǵa jatýdan bas tartatyn áıelder de bar kórinedi.
«Bul jerde áıelmen jumys isteý – tek medısına emes, psıhologııamen de baılanysty. Sondyqtan kez kelgen áıelge, onyń kúıeýi men ata-enesine túsindirý jumystaryn júrgizemiz. Tipti dári ishýden bas tartatyn áıelder de bar. Ondaıda joldasymen birge shaqyryp, psıhologııalyq sóılesýler júrgizemiz. Sonyń nátıjesinde aýrýhanadaǵy 600 áıeldi bir arnaǵa salamyz», deıdi ol.
Elimizde «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasynyń arqasynda 11 myńnan astam bala dúnıege keldi
Sońǵy jyldary elimizde akýsherlik-gınekologııa salasyn zamanýı quraldarmen jabdyqtaý iske asyrylyp jatyr. Mundaı jabdyqtaý №2 kópbeıindi qalalyq aýrýhananyń akýsherlik bóliminde de jasalǵan.
«Bizdiń aýrýhanamyzda qala boıynsha uryqty qorǵaý ortalyǵy bar. Ol ortalyqta «bir kúndik klınıka» pılottyq jobasy iske qosylǵan.Onyń artyqshylyǵy – saraptamalyq qorytyndyny aılap kúttirmeıdi. Barlyq saraptama nátıjesi (qan, bıohımııa, ýzı, genetıkalyq taldaý t.b) bir kúnde naýqastyń qolyna beriledi. Bul el medısınasy salasyndaǵy úlken jetistik. Sonymen qatar bizde mıgegenetıkalyq ortalyq bar. Ortalyq mamandarynyń maqsaty – 12 aptadan bastap balanyń týa bitti aqaýlaryn anyqtaý, ýaqtyly áıeldiń júktiligin úzý jáne kelesi júktilikke daıyndaý. Osynyń nátıjesinde áıelder bir múshesi joq balany ómirge ákelmeıdi. Taǵy bir úlken jetistigimiz – fetaldy hırýrgııa. Bul – qursaqtaǵy nárestege jasalatyn hırýrgııalyq operasııa. Iаǵnı dárigerler keıbir aýyr aqaýlardy bala dúnıege kelmeı turyp-aq túzetýge tyrysady. Mundaı operasııa TMD elderi ishinde tek Reseıde jasalatyn, byltyrdan bastap bizdiń ortalyqqa engizildi», deıdi Suńqar Qosmanapqyzy.
Pavlodarda jańa týǵan sábıin 800 myń teńgege satpaq bolǵan áıel ustaldy
Júktilik kezinde ınfeksııalardyń aldyn alýdyń mańyzy óte zor. Dárigerdiń málimdeýinshe, búgingi tańda jas qyzdar arasynda erte jynystyq qatynasqa túsý jıi kezdesedi. Bul júktilikke keri áser etedi. Sondyqtan júktilikke deıingi daıyndyq óte mańyzdy. Ol úshin emhanaǵa baryp, tekserýden ótý kerek.
«Infeksııalar erte bosanýǵa, asqynýlarǵa ákeledi. Qazirgi neonatologııanyń arqasynda 500-700 gramm bolyp týǵan balalar da ómir súrip jatyr. Biraq olardyń jaǵdaıy óte kúrdeli. Infeksııa saldarynan balada pnevmonııa, asfıksııa sııaqty asqynýlar bolýy múmkin. Sondyqtan aldyn alý sharalary óte mańyzdy. Áıel densaýlyǵy tek reprodýktıvti júıe ǵana emes, onyń densaýlyǵy men mentaldy jaǵdaıy da mańyzdy. Jalpy, qoǵamǵa eń keregi – saýattylyq. Qazaq qoǵamynda, ásirese áıelder arasynda medısınalyq saýattylyqty arttyrý óte mańyzdy», deıdi dáriger.
Perzenthanada tórtinshi balasyn bosanǵan Delfýza Jabbarova akýsherlerdiń eńbegi orasan ekenin atap ótip, olarǵa rızashylyǵyn bildirdi.
«Men negizi Tájikstannyń týmasymyn. Qazir Astanada turamyn. Jasym 35-te. Osy №2 qalalyq aýrýhanasyna tórtinshi júktilikpen tústim. Dárigerler óte jaqsy qabyldap, jaqsy kútim kórsetti. Birden bosaný bólimine ornalastyrdy. Allaǵa shúkir, aman-esen bosanyp, qyzymdy qolyma aldym. Mamandarǵa óte rızamyn. Aýrýhana óte jaqsy, taza ári jaıly eken. Barlyq jaǵdaı jasalǵan», deıdi ol.
