Tilsiz jaýǵa – tegeýrindi tosqaýyl

Is-sharaǵa óńirlik orman jáne tabıǵatty qor­ǵaý mekemeleri, azamattyq qorǵanys qyz­met­teri, quqyq qorǵaý organdary, áskerıler, aýmaq­tyq qorǵanys kúshteri, Aqmola, Aqtóbe, Soltústik Qazaqstan, Jambyl óńirleriniń, Reseı­diń Omby, Qorǵan, Túmen oblystarynyń, Qyrǵyz­stannyń tótenshe jaǵdaı mamandary qatys­ty.

Ekikúndik oqý-jattyǵýdyń alǵashqy kezeńin­de azamattyq qorǵanys qyzmetteriniń ózara áreketi, jedel aqparat almasý, shuǵyl tapsyr­ma­lardy oryndaý mashyǵy pysyqtaldy. Oqý-jattyǵýdyń shartyna sáıkes, Altynsarın aýda­nynyń Qyzyl Kordon aýyly mańyndaǵy orman alqabynda órt shyǵyp, kúshti jel, aptap ys­tyqtyń áserinen tilsiz jaý órship ketip, kór­shiles óńirlerge qaýip tóndirdi. Shartty tóten­she jaǵdaı aımaǵyna azamattyq qorǵanys kúshteri men tehnıka quraldary shuǵyl jetip, ormanǵa jaqyn mańǵa respýblıkalyq jedel shtab ornalasty. Birlesken qutqarý kúshi órt oshaqtaryn oqshaýlap, eldi mekender men eko­no­mıkalyq mańyzy bar nysandarǵa tóngen qaýip­tiń jolyn kesti. Ortalyq shtabtyń nusqaýymen tur­ǵyndardy, halyqtyń qolyndaǵy tórt túlikti eva­kýasııalaý, gaz, elektr kózderin ajy­­ratý, Reseı­­diń shekaralas óńirleri men kór­shiles eldi mekenderge órt týraly jedel aqparat jiberý tártibin pysyqtady.

Oqý-jattyǵýǵa 300-ge jýyq qutqarýshy qaty­syp, 77 arnaıy tehnıka, on shaqty pılotsyz ushý apparaty, 5 áýe kemesi, 1 órt sóndirgish poıyz synaqtan ótti. Mamandar tabıǵı órtke qarsy áýe kemelerin paıdalanýdyń tıimdi ekenin aıtady. Sonyń dálelindeı, bir mezette kókke kóterilgen bes birdeı tikushaq órt oshaǵyna alma-kezek sý búrkip, laýlaǵan órtti demde sóndirdi.

Is-sharaǵa Tótenshe jaǵdaı mınıstriniń orynbasary, general-maıor Kámal Ǵalymuly, oblys ákimi, Ekologııa vıse-mınıstri, sondaı-aq ortalyq memlekettik organdar men jergilikti atqarýshy organdardyń basshylary qatysty.

– Tikushaqtar ózennen sý alyp, áýeden órt són­dirý jumystaryn biz kútkendeı atqaryp shyqty. Túrli maqsattaǵy arnaıy tehnıka­lar­dyń qatarynda baılanys kólikteri, medısına qyz­metiniń tehnıkalary, órt sóndirý avto­sıs­ter­nalary bar. Búgingi jattyǵý arnaıy teh­nı­kanyń múmkindigi artqanyn, qutqarý­shy­lar­dyń ózara birlesken is-áreketiniń júıeli jolǵa qo­ıyl­­ǵanyn kórsetip berdi, – dedi TJM О́rtke qar­sy qyzmet komıtetiniń tóraǵasy Erlan Tóregeldıev.

Is-sharanyń tájirıbelik bóliminen soń jedel shtab oqý-jattyǵýdy qorytyndylady. Jıynǵa Tótenshe jaǵdaı vıse-mınıstri, general-maıor Ramıl Kamalov, Qostanaı obly­sy­nyń ákimi Qumar Aqsaqalov qatysty. R.Kamalov mun­daı aýqymdy oqý-jattyǵý osymen úshinshi jyl qatarynan uıymdastyrylyp otyr­ǵa­nyn aıtty. Abaı, Qostanaı oblystarynda bolǵan alapat orman órtinen keıin ortalyq mem­le­ket­tik organdar, Ekologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mınıstrligi men TJ mınıstrligi tabıǵı sıpat­taǵy tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý, tabı­ǵı qaýipke qarsy jedel áreket etý júıesin jetil­­dirý baǵytyndaǵy aýqymdy jumystardy qolǵa alǵan.

– Tabıǵı orman órtterine qarsy áreket etýdiń jeti kezeńnen turatyn birlesken algorıtmi engizildi. Ol kúndelikti daıyndyq reji­minen bastap, transshekaralyq aýmaqtarǵa taralý qaýpi bar iri orman órtterine deıingi bar­lyq jaǵdaılardy qamtıdy. Algorıtm О́rtke qarsy qyzmet komıtetiniń tóraǵasyna, ortalyq mem­lekettik organdarǵa tanystyryldy. Oqý-jattyǵýlardyń basty maqsaty – aqparat almasýdyń jedeldigin qamtamasyz etý, tabıǵı órtterdiń bastapqy kezeńinde der kezinde áreket etý, órttiń aýqymdy sıpat alýy-na jol bermeý. Ásirese qylqan japyraqty orman alqap­taryndaǵy órtterdiń aldyn alý, olardy qysqa merzimde oqshaýlap, joıý – negizgi min­dettiń biri. Qazirde órt sóndirý tehnı­ka­la­rynyń shamamen 90 paıyzy jańartyldy. Trak­torlar men mıneraldanǵan jolaqtar jasaýǵa arnalǵan arnaıy jabdyqtar satyp alyndy. Orman sharýashylyqtary zamanaýı dron­dar­­­men jabdyqtalyp jatyr. Iri órtterden keıin qa­byldanǵan keshendi jospar aıasynda mundaı ma­terıal­dyq-tehnıkalyq jaraq­tan­dy­rý ju­my­sy júıeli túrde júrgizile bastady, – dedi R.Kamalov.

Keıingi jyldary Tótenshe jaǵdaı mınıstr­liginiń tehnıkalyq áleýeti edáýir artqan. Búginde mınıstrlik qaramaǵynda 40-qa jýyq áýe tehnıkasy bar. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstr­ligimen jasalǵan kelisim aıasynda 15 áýe kemesi áýeden patrýldeýge, órt oshaqtaryn jedel joıýǵa paıdalanylady. Avıasııalyq teh­nıka óńirlerdegi qylqan japyraqty orman alqaptaryn tolyq qamtıtyndaı etip ornalas­ty­rylǵan.

Oblys ákimi Qumar Aqsaqalov óńirde 2022 jyly oryn alǵan iri orman órtinen keıin materıaldyq-tehnıkalyq bazany nyǵaıtý baǵytynda aýqymdy jumystar atqarylǵanyn tilge tıek etti.

– Atap aıtqanda, 51 órt sóndirý avtokóligi, 86 traktor, 36 shaǵyn orman órtin sóndirý kesheni, 26 patrýldik avtokólik, 16 tirkemeli jabdyq, eki tirkemeli órtke qarsy jabdyq satyp alyndy. Bul maqsattarǵa jalpy kólemi 6,8 mlrd teńge qarjy jumsaldy. Oblys ákimdigi orman mekemelerin zamanaýı arnaıy tehnıkamen, baılanys quraldarymen qamta­masyz etý jumysyn aldaǵy ýaqytta da jal­ǵastyrady. О́ńirde júıe­li túrde ótip turatyn oqý-jattyǵýlar aýyl­dyq jerlerdegi órt sóndirý qyzmetteriniń qýaty artqanyn kórse­tip otyr. Bıyl «Aýyl qutqarýshylary» baǵdarlamasy aıasynda oblysta 18 jańa órt sóndirý beketi ashylady. 12 beketti jóndeýden ótkizý josparlanyp otyr. Nátıjesinde, oblystyń 34 myńnan astam turǵyny bar 75 eldi mekeni órtke qarsy qaýipsizdik sharalarymen qamtamasyz etiledi. Oblys ákimdigi aýyldyq jerlerde órtke qarsy eriktiler kúshin qoldaýdy jalǵastyra beredi. Oqý-jattyǵýlar barysynda barlyq memle­ket­tik organdardyń jeke quramy joǵa­ry kásibılik, uıymshyldyq tanytty. Orman­nyń, azamat­ta­rymyzdyń qaýipsizdigi – árqaı­sy­myz­dyń qyra­ǵy­lyǵymyz ben jedel áreke­ti­miz­ge baılanysty, – dedi óńir basshysy.

Is-sharanyń Araqaraǵaı orman alqabynda ótýi de kezdeısoq emes. Qostanaı oblysy erekshe baqylaýdy, tótenshe jaǵdaıǵa qarsy joǵa­ry daıyndyqty qajet etetin ormanǵa baı óńirdiń biri. Al oqý-jattyǵýlar qaýipti erte anyqtaý júıesiniń tıimdiligin baǵalaýǵa, ǵarysh­tyq monıtorıngimen orman alqaptaryn qatań baqylaýǵa alýǵa, sondaı-aq tabıǵı órt oshaqtaryn jedel joıýǵa múmkindik beredi.

Qostanaı oblysy