Uıym talaptarymen úılesimdilik kerek

Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshilik etýimen palatanyń kezekti jalpy otyrysynda úshinshi elderge qatysty arnaıy qorǵaý sharalaryn qarastyratyn zań jobasy qaraldy. Sondaı-aq, depýtattar sýmen jabdyqtaý jáne sý burý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty kredıtteý men sýbsıdııalaý máselelerine qatysty ózgeristerdi kózdeıtin zań jobalaryn da talqyǵa saldy.

Aldymen depýtattar «Úshinshi elderge qatysty arnaıy qorǵaý, dempıngke qarsy jáne ótemaqy sharalary týraly» zań jobasyn qyzý talqylady. Zańdyq qujat arnaıy qorǵaý, dempıngke qarsy jáne ótemaqy sharalaryn qoldaný salasyndaǵy biryńǵaı saýda saıasatyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaq týraly shartqa sáıkes ulttyq zańnama normalaryn birizdendirýdi kózdeıdi. Jáne otandyq zańnama norma­laryn Dúnıejúzilik saýda uıy­mynyń talaptaryna sáıkes kel­tirý qarastyrylyp otyr. Bul elimizdiń DSU-ǵa qosylýy pro­se­sine yqpal etýi tıis.

Jalpy, zańdyq qujatta Eýra­zııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń qurylymynda tergep-tekserý júr­gizetin organnyń tergep-tekserý júr­gizý tártibi; DSU kelisimderine sáı­kes tergep-tekserý júrgizý rási­min reglamentteý; EEK-tiń arnaıy qorǵaý, dempıngke qarsy jáne ótem­aqy sharalaryn engizý týraly she­shimder qabyldaýy; Qazaqstan Res­pýblıkasynyń ýákiletti organdary men EEK-tiń tergep-tekserý júr­gizetin organy arasyndaǵy ózara is-qımyl máseleleri de kórinis tapqan.

Senator Ikram Adyrbekovtiń qazirgi sanksııalar engizý jaǵ­daı­ynda atalǵan zańdyq normalar qanshalyqty júzege asyrylady degen saýalyna bergen jaýabynda Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev negizinen bul normalardyń is júzinde jumys istep jatqandyǵyn, másele solardy DSU talaptarymen úılesimdilikke qatysty ekendigin alǵa tartty. Mınıstrdiń sózinen belgili bolǵandaı, jeńil avtokólik shyǵarý óndirisin yntalandyrý maqsatynda engizilgen avto nesıeleý jobasy ózge de salalarǵa qoldanylýy múmkin. Talqylaı kele, depýtattar ishki naryqqa zalal keltiretin taýarlar ım­portynan qorǵaý úshin jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beretin zańdy qabyldady. Sonymen qatar, palata «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine úshinshi elderge qatysty arnaıy qorǵaý, dempıngke qarsy ótemaqy sharalaryn qoldaný máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyna qoldaý bildirdi. Zańdyq qujat quqyqtyq olqylyqtardy joıý maqsatynda ázirlengen. Bul rette Eýrazııalyq ekonomıkalyq ko­mıs­sııamen ózara is-qımyl jasaý­ǵa ýákiletti memlekettik organ­dardyń, basqa memlekettik organdardan alynǵan ulttyq organdardan joǵary turatyn organdarmen jáne halyqaralyq uıymdarmen qupııa aqparatpen almasý, ony berý máselelerin retteý usynylady. Budan basqa, senatorlar «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń keı­­bir zańnamalyq aktilerine sýmen jabdyqtaý jáne sý burý, turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyqty kre­dıtteý men sýbsıdııalaý máse­le­leri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasyn birinshi oqylymda qarap, maquldady. Zań jobasy sýmen jabdyqtaý jáne sý burý, jylýmen jabdyqtaý salalaryn memlekettik retteý júıesin jetildirý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty qarjylyq qoldaý maqsatynda ázirlengen. Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev Sý kodeksine eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaý jáne sý júıelerin uıymdastyrý máseleleri reglamentterin, sondaı-aq, eldi mekenderdi jáne olardy quraıtyn elementterdi aýyz sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júıelerin ıesiz júıelerge jatqyzý tártibi men olardy tirkeý aıqyndalaryn da ortaǵa saldy. Sondaı-aq, sýmen jabdyqtaý jáne sý burý salasyndaǵy sýdy tuty­ný­shylardyń quqyqtary men mindetteri naqtylanǵan. Zań jobasyn­da aýyz sýmen jabdyqtaý kózderin tańdaýdan bastap, ony tu­ty­nýshy­larǵa jetkizý, aýyz sý sapasyna qoıy­latyn talaptar men sýdy esepke alýdyń jalpy erejelerine deıin jazylǵan. Zań jobasynda Jer kodeksine obek­tiler salý úshin jer ýchaskesin tańdaý aktisin resimdeý kezinde burynnan bar ınjenerlik kommý­nı­­kasııalardy beriletin jer ýchas­kesiniń shekarasynan tys jerge aýys­­tyrý jónindegi normalar da qaras­tyrylǵan. Jáne de Ekologııa­lyq kodekske eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaýdy jáne sý burýdy júzege asyrǵan kezde qorshaǵan ortany qor­ǵaý salasyndaǵy qatynastardy retteý bóliginde ózgerister kózdelip otyr. Al Bıýdjet kodeksine uzaq merzim­di jáne jeńildikti bıýdjettik kredıt­teý, sondaı-aq, sýmen jabdyq­taý men sý burýdyń jáne jylý­men jabdyqtaýdyń damýyn eko­no­mıkalyq yntalandyrý retinde sýbsıdııalaýdy júzege asyrý túrindegi memlekettik qoldaý nysandaryn kózdeıtin normalar engiziledi. Sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júıeleri qosylǵan jerlerde halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etýdiń kepildigi bar ekenin alǵa tartqan senator Álı Bektaev aýyldyq jerlerdegi problemalarǵa keńinen toqtaldy. Depýtattyń málimetine qara­ǵanda, qazirgi kezde qalalardaǵy ortalyqtandyrylǵan sý júıelerine qosylý 86 paıyz bolsa, aýyldyq jerlerde onyń kólemi 50 paıyzǵa da jetpeıdi eken. Bul oraıda, depýtat keıbir eldi mekenderde sýmen jabdyqtaý júıesiniń kórsetkishi 11 paıyz ǵana ekendigine de nazar aýdartty. Mınıstr «Aq bulaq» baǵ­darlamasy boıynsha 2020 jyl­ǵa qaraı sýmen qamtamasyz etý tolyq sheshimin tabaryna, al engizi­lip otyrǵan normalar taza aýyz sýmen qamtamasyz etýge negiz qalaı­tyndyǵyna sendirdi. Sonymen qatar, Erbolat Dosaev senator Nurlan Orazalınniń sura­ǵyna bergen jaýabynda Astana qalasyn taza aýyz sýmen qamtamasyz etý jobasy qala ákimdigimen birlese jasalyp jatqandyǵyn alǵa tartty. Buryn bul másele tarıf arqyly sheshimin taýyp kelse, endi sýmen jabdyqtaýdy sheshý 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet arqyly qarastyrylyp otyrǵany belgili boldy. Jalpy elimizdegi eldi mekenderdi sýmen qamtamasyz etýge 1,5 trıllıon teńge qarjy qajet ekendigin alǵa tartqan mınıstr bul máselelerdi sheshý úshin bıýdjet qarjysymen qosa, halyqaralyq qarjy uıym­darynyń qarjylaryn da tartý qarastyrylǵandyǵyn jetkizdi. Otyrys sońynda Senat Tóra­ǵasy Qasym-Jomart Toqaev «Qa­zaq­stan halqy Assambleıasyna – 20 jyl» mereıtoılyq medalin Asqar Beı­senbaev pen Talǵat Abaıdildınge tabys etti. Budan bólek, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qaty­sýshy memleketterdiń Par­la­ment­aralyq Assambleıasy Keńesiniń «Sodrýjestvo» ordenimen senator­lar Talǵat Abaıdildın jáne Muh­tar Altynbaev marapattal­dy. «Parlamentaralyq yntymaq­tas­tyqty nyǵaıtqany úshin» medali Vladımır Redkokashın men Lázzat Turlashovqa tapsyrylsa, Lıýdmıla Poltorabatko TMD PAA Keńesiniń qurmet gramotasyn aldy. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».