86 JASTAǴY JASALǴAN SAPAR

Kıevtegi qarýlastarymmen qaýyshýǵa múmkindik berdi Meniń Ýkraınada ótetin mere­ke­lik sharalarǵa qatysqym kelge­niniń ózindik syry bar edi. Ony baıandap aıtsam bylaı. Jeńis me­rekesinen kóp buryn Máskeý qa­la­synda ótetin paradqa baratyn, son­daı-aq elimizdiń astanasy Astana qalasyndaǵy uly Jeńistiń 65 jyl­dyǵyna arnalǵan merekelik sha­ra­larǵa qatysatyn maıdangerlerdiń tizimi ózimizdiń oblystyq buqara­lyq aqparat quraldarynda jarııa­lanyp, aıtylyp jatty. Biraq me­niń famılııam bireýinde de atal­ma­dy. Sodan ońasha otyryp oılanaı­yn. “Soǵysqa bastan-aıaq qatys­qa­nym ras. Elge ofıser bolyp oral­dym. Alǵan orden-medaldarym da bir basyma jeterlik. Jasym 90-ǵa qaraı ketip barady. Uly Jeńisti budan bylaı dúrildetip toılaǵanyn endi qaıtyp kóremin be, kórmeımin be?” – dedim ishimnen. Aqyry Ýk­raına elinde ótetin merekelik sha­raǵa barýǵa áreket jasadym. Nege? О́ıtkeni men I jáne II Ýkraına maıdandaryndaǵy 30-shy ınjener­lik-saperlik batalonda baılanys bólimshesiniń komandıri esebinde 1943 jyldyń 6 qarashasy kúni Kı­ev­ti azat etýge qatysqan edim. Ba­talon 6-shy ınjenerlik-saperlik brıgadanyń quramynda bolatyn. Al ol Bas Qolbasshynyń esebindegi arnaýly áskerı qurama sanalatyn. 6 qarashada Kıevti jaýdan azat etkennen keıin bizder qalanyń bas alańy Kreshatnıkti jaý qoıyp ket­ken mınalardan tazarttyq. Sol kú­ni Úkimet úıi, drama teatry sııaq­ty halyq jınalýǵa tıis oryndardy da jarylǵyshtardan qaýipsizden­dir­dik. Sol kúni keshte drama teatrynda Uly Oktıabr sosıalıstik revolıý­sııa­sy­nyń 26 jyldyǵyna arnalǵan sal­­tanatty jınalys ótti. Oǵan qa­rý­las­tarymmen birge men de qatysqan edim. Kelesi kúni qala­daǵy máde­nıet, oqý oryndaryn, shirkeýlerdi mınadan tazarttyq. Sodan keıin alǵa jyljyp, Ýkraı­na jerindegi talaı joıqyn urys­tar­ǵa qatystym. Sondaǵy jaýyn­gerlik tapsyrma­lar­dy oryndaǵa­nym úshin “Za ot­vagý”, “Za boevye zas­lýgı” medal­darymen nagradtal­ǵan edim. Ýk­raına eli meni keıin de um­ytpaı, dańq­ty merekelerde quttyq­­taý, ıýbıleılik medaldar jiberip turdy. Sóıtip, joǵarydaǵy jaılardy oı eleginen ótkize kelip, Ýkraına Prezıdentiniń Ákimshiligine, sol eldiń Joǵarǵy Radasynyń qabyl­daý bólmesine 30 sáýir kúni telefon shaldym. Ondaǵy qyzmetkerler me­nimen óte jyly shyraıda sóı­les­ti. Tek Ýkraına eline, Jeńisti toı­­laýǵa kelý TMD elderiniń Syrt­­qy ister mınıstrlikteri ar­qyly she­shi­letindigin aıtty. Týra sol kúni tús qaıta elimizdiń Syrt­qy ister mı­nıs­trligine telefon shalyp, Ýk­raınada soǵysqanymdy aıta kelip, sol elge barýǵa yntaly ekendigimdi jetkizdim. Arada 30-40 mınýt ót­ken­de bul vedomstvo­da­ǵylar Qor­ǵanys mınıstrligine ha­barlas­qandaryn, endi meniń sha­rýam­men olardyń aınalysyp jat­qan­dyǵyn jetkizdi. Bir saǵattyń tóńireginde ózimizdiń qorǵanys jó­nindegi oblystyq departamenttiń ofıseri arnaıy kelip, menimen áńgimelesti. Arasynda uıaly tele­fon­men Qor­ǵanys mınıstrligindegi jaýapty qyzmetkermen de sóı­lestirdi. Sosyn bas-aıaǵy 4-5 kúnde me­niń Kıevke baratyn saparymnyń má­selesi sheshilgeni bar emes pe. Qu­jattarym ázir boldy da 5 ma­myr kúni Astanaǵa ushtym. 7 mamyr kúni Kıevte elshiliktiń qyzmet­ker­leri qarsy alyp, “Ýkraına” qo­naq­úıine ornalastyrdy. Qazaqstannyń osyndaǵy elshisiniń orynbasary Qý­andyq degen azamat bizge onda ar­naıy dastarqan jaıyp, qonaq etti. Aldaǵy kele jatqan Jeńis meı­­­­ramymen quttyqtady. Elshi­lik­tiń aýlasynda kıiz úı tigýli tur eken. Bolashaqta mundaǵy bir gek­tar jerge arnaıy úı salynbaq kórinedi. Jeńis merekesine baılanysty barlyq sharalar sol biz barǵan kúni bastaldy dese de bolady. Tarıhı or­yndardy, murajaılardy arala­typ, aıaǵymyzdy jerge tıgizbedi. Ýkraınamen tanysýdy eldiń ta­rıhı-memlekettik mura­jaıynan bas­tadyq. On­da ár qıyrdan jınal­ǵan maıdangerlerdiń basy qosylǵan salta­nat­ty jı­yn ótkizildi. Men bi­rinshi bolyp sóılep, Uly Otan soǵysy kezin­de I, II Ýk­raı­na maıdan­da­ry ás­ker­leriniń qura­myn­daǵy jaýynger jol­das­ta­rymnyń erlikteri tý­ra­ly áńgi­me­lep berdim. 86 jasymda Kıevtegi me­rekelik sha­ralarǵa qaty­syp otyr­ǵanyma qýa­nysh­ty eken­digimdi, maı­dangerlerdi erekshe yqy­laspen, qur­metpen qarsy alǵandary úshin ýkraın­dyqtarǵa bek rıza bolyp turǵa­nym­dy jet­kizdim. Me­nen keıin Re­seıden, Be­larýsten, Áz­ir­baı­jan­­nan, О́zbek­stan­nan kel­gen arda­ger­ler sóı­lep, rızashy­lyq­taryn aıtyp jatty. Sol kúni Ýkraı­na­nyń mem­le­kettik konsert zalynda úlken jı­yn boldy. Oǵan Pre­zı­dent V.Iаný­kovıch qatysyp, ardager­lerdi me­rekemen quttyqtady. Teatr­lan­dyrylǵan konsertterin ke­remet ázirlepti. I, II, III, IV Ýk­raı­na maı­­dandarynyń týlary sahnaǵa áke­lingende, zal tikesinen tik turyp qol soǵyp, uzaq ovasııa jasady. Kelesi kúni Ýkraınanyń Prem­er-Mınıstri qonaqtardy qa­byldap, el Prezıdenti V.Iаnýko­vıchtiń bir top soǵys ardagerlerin marapattaý jónindegi Jarlyǵyn oqydy. Meniń keýdeme III dárejeli “Za mý­jestvo” ordeni qadaldy. Sodan keı­in Ýkraına Res­pýblıkasy Qorǵanys mınıstr­li­giniń jáne osy eldiń ha­lyqaralyq soǵys arda­gerleri uı­y­mynyń me­daldarymen de nagrad­tal­ǵanymdy aıta keteıin. Sońǵy me­dal óziniń atynan kó­rinip turǵa­nyndaı, soǵys ardager­leriniń ha­lyqaralyq jıy­ny qaı memlekette bolsa, soǵan barýǵa, qatysýǵa múm­k­indik beredi eken. Aıtpaqshy, Ýk­raı­na eline barý­ym­nyń tez she­shi­lýine, bir jaǵynan, kezinde “V pa­mıat 1500 letııa Kıeva” meda­limen marapat­talýym­nyń da kómegi bol­ǵa­nyn aıta ketýim kerek. Ony kezinde KSRO Joǵarǵy Keńesiniń Prezı­dıýmy shyǵarǵan. Sodan 1983 jyly 31 qańtarda men Kıev qalalyq ha­lyq depýtattary keńesi atqarý ko­mı­tetiniń sheshimimen osy medal­men nagradtalǵan edim. 9 mamyrdaǵy Kıevtegi Jeńis she­rýin Ýkraına Prezıdenti V.Iаný­ko­vıch qabyldap, mereke keremet ótti. Tilmen aıtyp jetkize al­maı­tyn áserge bólendik. Bul sapardan men kádimgideı sergip, qýattanyp qaıttym. Alystaǵy eldi kórýime múmkindik jasap, jaǵdaı týǵyzǵan azamattarǵa myń raqmet! Qosaman ORYNBASAROV, Uly Otan soǵysynyń ardageri, Ýkraına Respýblıkasynyń III dárejeli  “Za mýjestvo” ordeniniń ıegeri. ORAL.