“KENDIR-2010”: Qaýip qaıdan demeńiz

Halyq densaýlyǵy men ult qaýip­sizdigine qater tóndiretin nasha­qorlyq pen esirtki bıznesine qarsy kúrestiń mańyzy óte zor. Jambyl oblysynda nashaqorlyqqa baıla­nysty ótken jyly barlyǵy 457 qylmys ashyldy. Al esirtki satýǵa baılanysty 87 jáne kontra­ban­da­lyq derek boıynsha 33 qylmystyq is qozǵaldy. 11 tonnadan astam túrli esirtki zattary tárkilendi, onyń ishinde 15,5 kılosy geroın jáne 7,5 kılosy anasha bolyp otyr. Aǵymdaǵy jyl­dyń 4 aıy ishinde 163 esirtki qyl­my­sy anyqtalyp, osy derekter boı­ynsha esirtki satylymyna baıla­nys­ty 23 qylmystyq is qozǵaldy. Kórshi memleketterden keletin esirtki túrlerine qatysty kontra­ban­danyń 9 arnasy joıyldy. Jyl basynan beri zańsyz aınalymdaǵy 900 kıloǵa jýyq esirtki zattary tárkilendi. Qoldanyp otyrǵan sharalarǵa qaramastan, esirtkige qarsy kúresti kúsheıtý, qoǵamdy nashaqorlyqtan qorǵaýdy qalyptastyrý qajet. Osy­ǵan oraı,  Ishki ister mınıstrliginiń buıryǵymen Shý qalasynda “Ken­dir-2010” operasııasyn uıymdas­ty­rý jóninde jedel keńes bolyp ótti. Ke­ńes jumysyna  IIM esirtkige qar­sy kúres komıtetiniń tóraǵasy po­lı­sııa polkovnıgi Janat Súleı­menov,  IIM Ortalyq azııalyq aı­maqtyq aqparattyq-úılestirý orta­lyǵynyń jedel ókili polısııa general-maıory Qanat Qojahmetov, Jambyl oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Kárim Kókirekbaev, AQSh elshiligi áskerı yntymaq­tas­tyq keńsesi bastyǵynyń orynbasa­ry Krıstofer Chokolaad, oblystyń qarýly vedomstvolary men bas­qarmalarynyń basshylary, óńirlik IID EBQKB, aýdan ákimderi qatysty. Jambyl oblystyq IID bastyǵy polısııa polkovnıgi Beket Aı­ma­ǵam­be­tov keńesti ashý barysynda oblys aýmaǵynyń qara sora ósetin aımaq ekenin aıta kelip, bir ǵana Shý alqa­bynda onyń kólemi 138 myń gek­tardan asatynyna alańdaýshylyq bildirdi. Al qara sora  esirtkiniń shı­kizat kózi bolyp tabylady. Iаǵnı, dál osy qara soradan marıhýana, anasha jáne anasha maıy sııaqty esirtkilik zattar daıyndalady. “Kendir-2010” operasııasyna Jambyl oblystyq IID aýmaqtyq esirt­kige qarsy kúres bólimshesiniń 300-den astam polıseılerimen birge, basqa oblys IID 50-den astam qyz­met­kerleri qatysady. Olar ótken jylǵydaı vahtalyq ádis boıynsha 15 kúnnen 30 kúnge deıin qyzmet atqarmaqshy. Operasııa da óz ná­tıjesin berýde. Jyl saıynǵy “Ken­dir” operasııasy kezinde 4-5 tonnadan astam marıhýana tárkilenedi. Elde 4 aı ishinde 3000-nan asa esirtki qylmysy anyqtalypty. Sóıtip, dozasy 165 myń geroın jáne apıyn, dozasy 1 mıllıon 650 myń marıhýana men anasha tárkilenip, nashaqorlaǵa jetpeı qalǵan. Tárkilengen esirt­ki­ler­diń quny “qara bazarda” shamamen 270 mln. teńgeni quraıdy. Nashaqorlyq pen esirtki bızne­sine qarsy áreket aıasynda halyq­ara­lyq áriptestik máselesi de umy­tyl­maq emes. Mysaly, Aýǵan­stanmen úkimetaralyq kelisimge qol qoıý aýǵandyq baǵyttaǵy aımaqtyq bastamalardy iske asyrýdaǵy mańyzdy qural bolyp tabylady. ShYU músheleriniń 2010-2015 j.j. esirtkige qarsy strategııalyq jobasynyń jumysy da aıaqtalǵan. Sarapshylardyń aıtýynsha, búginde krımınaldyq qurylymnyń zańsyz aınalymdaǵy esirtkige qatysty utqyr qımylyn, olardyń tehnıkamen jaqsy jaraqtandyryl­ǵandyǵyn, qazirgi zamanǵa saı aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq tehnologııalardy qoldanýy joǵary deńgeıde ekenin aıtty. Nashaqorlyqpen kúreske mem­le­ket­tik baǵdarlama aıasynda qyrýar qarjy da bólinip otyr. Keńes ba­rysynda esirtki bıznesimen kúresti tıimdi uıymdastyrý úshin  IIM Shý alqabyn kúzetý úshin qosymsha 3 “Nıva” avtokóligin berdi. Aıtpaqshy, keńes ótip jatqan kezde Merki aýdandyq IIB esirtki bıznesimen kúresýshileri qum óńirinen 155 kılo marıhýanany jınap jatqan Aqqaınar aýylynyń 28 jasar turǵynyn tutqyndady. Esirtki óńdirýshi kinásin tolyq moıyndady. Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy, Shý aýdany.