Aldaǵy qys qandaı bolady?

Aldaǵy qys aılary jyldaǵydan sýyq bolǵaly tur. Bul jóninde 2015-2016 jyldardyń sýyq maýsymdaryna arnalǵan konsýltatıvtik boljamdar boıynsha baspasóz máslıhatynda «Qazgıdromet» RMK Gıdrometortalyǵynyń dırektory Baıan Sazanova aıtty. Sharaǵa mekemeniń bas dırektorynyń orynbasary Nurken Sultanov pen Gıdrologııa departamentiniń dırektory Dıdar Jánibekuly da qatysty. Bıylǵy qys aılarynda ótken jylmen salystyrǵanda jáne kópjyldyq tájirıbege súıene aıtqanda kóp aıyrmashylyq bolmaıdy eken. Tek qańtar aıynda yzǵarly jel soǵyp, qalypty normadan 1-2 °S tómen bolady dep boljanypty. Osyny málimdegen ortalyq dırektory, ár aıdyń onkúndikterinde oryn alýy yqtımal aýa raıy týraly áńgimeledi. «Qarasha aıyna jasalǵan boljam bo­ıynsha aýa raıy qubylmaly, jaýyn-shashyndy ári qatty jel jıi soǵýy múmkin. Oǵan qosa, tumandy jáne kóktaıǵaq bolady. Sondaı-aq, qarashanyń birinshi jáne úshinshi onkúndikteriniń sońynda sýyq aýa massalarynyń enýine baılanysty kún raıy kúrt sýytady. Soltústik aımaqtarda túnde – 20, kúndiz 12 gradýs aıazǵa deıin tómendese, ońtústik aımaqtarda túnde – 10, kúndiz 3 gradýs aıaz bolady», dedi ol. Al qar jaýatyn merzim týraly, respýblıkamyzdyń soltústik, shyǵys jáne ortalyǵynda aıdyń birinshi onkúndiginde aq ulpa túsip, batys pen ońtústik-shyǵysta úshinshi onkúndikke qaraı qar jaýatynyn aıtty. Qys aılary jónindegi boljamdarǵa da toqtaldy. «Osy jyldyń jeltoqsan aıynda elimizdiń basym bóliginde qar az jaýady jáne aýanyń ortasha aılyq temperatýrasy byltyrǵy osy merzimdegideı bolady dep boljanýda. Birinshi onkúndiktiń sońynda jáne jańa jyl merekesi qarsańynda Batys Sibir jáne Taımyr túbeginen enetin ýltrapolıarlyq sýyq aýa massalarynyń saldarynan aýa temperatýrasy soltústikte jáne ortalyqta mınýs 28 gradýsqa, shyǵys óńirlerde mınýs 36 gradýsqa tómendeıdi. Uzaq merzimdi boljamǵa sáıkes aldaǵy jyldyń qańtar aıy Taımyr túbeginen úzdiksiz enetin sýyq aýa massalarynyń yqpalynan yzǵarly, ıaǵnı aýanyń ortasha aılyq temperatýrasy qalypty mólsherden 1-2°S tómen bolady dep boljanýda. Eń tómengi temperatýralar aıdyń basynda, ortasynda jáne úshinshi onkúndikte baıqalady. Elimizdiń soltústik jartysynda mınýs 45 gradýsqa deıin tómendese, ońtústik jaqta 30 gradýs aıaz bolady. Al aqpan aıynda sıklondardyń jıi ótýine baılanysty qar shamadan tys kóp jaýyp, aıazdyń álsireýine jáne aýanyń ortasha aılyq temperatýrasy Qazaqstannyń ońtústik-shyǵys bóliginde mólsherden 1-2 gradýs joǵarylaýyna, ıaǵnı jylynýyna sebepshi bolmaq. Degenmen, boljamǵa sáıkes birinshi onkúndiktiń sońynda jáne úshinshi onkúndikte eki sýyq tolqyn keledi dep oılaımyz. Ol kezde respýblıkanyń soltústik jartysynda mınýs 30 gradýsqa, ońtústik aımaqtarda 20 gradýs aıazǵa tómendeıdi», dedi B.Sazanova. Onyń sózine qaraǵanda, kóktemniń alǵashqy naýryz aıy jyly klımattyq mólsherden 1-2 gradýs joǵary bolyp, kóktem erte keledi eken. Bul ásirese aıdyń ekinshi jartysynda anyq baıqalatyn kórinedi. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».