О́relde órge basqan kásip

«Bizdiń jaqta qys uzaq» dep jazýshy Oralhan Bókeı jazǵandaı, asqaraly Altaıdyń jazdygúni qyz ǵumyryndaı azǵana ýaqyt atqa minetini, alys-jaqynnan kelgendi kórkem kelbetimen tamsandyratyny bolmasa, alty aıy qar basqan qys, qala berdi jaýyndy-shashyndy, tumandy, surǵylt keıipte turatyn tabıǵaty qatqyl ólke ekenin katonqaraǵaılyqtardan ózge jurt túsine, túsinse de, túı­sine bermeıdi. Sondyqtan qabaǵy qatýly tabıǵatpen arpalysa jú­rip, atamekenine adaldyq tanytyp, adal kásibin dóńgeletip júrgenderdi kórseńiz, súısinbeske áddińiz qalmaıtyny da ras. Sondaı eńbekqor jandardyń birin qos qaptaldaǵy seńgir taýlardyń ortasynda ıreleńdep jatqan uzaq joldyń boıynan kezdestiresiz. Bul azamattyń esimi – Qaıyrdy Dúısenbaev. О́skemen men Rah­man qaınary arasyndaǵy 400 shaqyrymdyq respýblıkalyq tas joldyń boıynda ózegi talyp kele jatqan jolaýshyny dám-tuzymen qarsy alatyn Qaıyrdy Súleımenuly bıyl «Turan» atty dámhana ashypty. Kelinshegi Sandýǵash Seksenbaıqyzy qo­ly-qolyna juqpaı dámdi as pisirip, shildeniń shilińgirinde de qońyrsalqyn bolyp turatyn taý alqymynda tońyp kele jatqan jolaýshynyń qolyna jyly sýyn quıyp, taza súlgisin usynyp, otaǵasyna qolǵabys etip otyr. Qaıyrdynyń qajyr-qaıraty barsha aýyldastaryna úlgi dese de bolady. Ol buryn Semeı qalasyna jylqy satýmen shuǵyldanǵan eken. Ár barǵan saparynan tús­ken qarjysyna ózine bir taıdan satyp alyp júrip, úıirli jylqynyń basyn qurapty. Qazir О́rel aýylyndaǵy «Alǵabas» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi bolyp otyrǵan jigit aǵasynyń qojalyǵynda 60 bas jylqy, 200-den astam qoı, 20 iri qara bar. Altaıdyń qoınaýyndaǵy yryzdyǵy – uzaq jylǵy tynymsyz júristiń, eńbektiń óteýi. Altaıdyń qymyzy ótimdi as qoı. Qaırekeń de 10 bıesin saýyp, saýmaly men qymyzyn usynady. Táýligine 80 lıtr qymyz shaıqaıdy eken. Lıtri 300-400 teńgeden ótetin qymyz aýyldy jerde kádýilgideı kiris. Saryteten taýyndaǵy Prometeı degen jerde qystaǵy bar. Tórt túligi 15 shaqyrym jerde ornalasqan sol qystaqta. Kezinde «Prometeı» degen stýdentterdiń qurylys brıgadasy salǵannan keıin qystaǵy da solaı atalyp ketken kórinedi. Sharýasyn shatqaıaqtatpaı us­tap turý bir bólek te, ony óristetý de táýekeldi qajet etedi. Qaıyrdy jol boıyndaǵy shaǵyn dámhanasynyń qurylysyn byltyr bastaǵan eken. Bıyl jyl basynan beri jumys istep jatqan jobanyń jalpy quny 5,5 mln. teńgege túsipti. «Jumys­pen qam­tý­dyń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasy arqyly 3 mln. teńgelik jeńildetilgen nesıe qarajatyna qol jetkizýi oıǵa alǵan jumysyn ilgeriletýine ájeptáýir qoldaý bolǵanyn aıtady. Aýyl kásipkeri atalǵan nesıeni bes jylda ótemek. Shaǵyn nysannyń ataýy zor ekenine nazar aýdardyq. Ataýdy bulaı qoıýynda da gáp bar eken. – Bul jerde ata-babalarymyz – kóne túrki halyqtary, saqtar mekendegen. Olar «Turan» atty alyp ımperııa qurǵanyn bilesizder. Men de otbasylyq kásibimniń irgesin keńeıtýdi maqsat etkendikten, dámhanamdy yrymdap «Turan» ataýymen atadym, – dedi Qaıyrdy. Dámhana 40-qa jýyq adamǵa bir mezette qyzmet kórsete alady. Jalpy kólemi 100 sharshy metrdi quraıtyn keshenge kúnine orta eseppen 30-dan astam jolaýshy kelip, tústenedi. Shyndyǵytaı men О́reldegi shekarashylar, aýyl jastary, týrıster, ári-beri ótip jatqan jolaýshylar da jıi keledi. Qajetti azyq-túlik qory О́skemen men Zyrıan qalalarynan tasymaldanady. Osylaısha, sharýa qojalyǵy men dámhana arqyly qıyrda jatqan aýylda bes jumys ornyn ashyp otyrǵan Qaıyrdy Dúısenbaev aldaǵy ýaqytta jol janynan qonaqúı qurylysyn júrgizýdi josparlap otyr. 12-15 adamǵa arnalǵan shaǵyn qonaqúı aǵashtan salynbaq. Sonymen birge, janarmaı quıý beketi men tehnıkalyq jón­deý ortalyǵyn ashý da oıynda bar. Qaıyrdynyń qajyrly qımylyna qarap qııandaǵy taý qoınaýynda da, alystaǵy aýylda da kásipkerlikpen shuǵyldanýǵa bolatyndyǵyn túısinýge bolady. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy, Katonqaraǵaı aýdany.