Jıyrma jyldyq tarıhynda Assambleıa qarqyndy damyp, eleýli ózgeristerdi bastan keshirdi. Onyń damýy barysynda Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń etnosaralyq toleranttylyq jáne qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisi qalyptasty. Osy jyldar ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń rýhanı zııatkerlik qurylymy nyǵaıyp, qoǵamdy úılestirýshi áleýeti tolysty, halyq dıplomatııasynyń mańyzdy kúretamyryna aınaldy.
Elordadaǵy Tuńǵysh Prezıdent mýzeıinde Soltústik Qazaqstan oblysynyń murajaı birlestiginiń qorynan «Birliktiń besigi» atty kórmeniń ashylý saltanaty ótti. «Ulttyq ıgilik» – mýzeıaralyq seriktestik jobasy aıasynda uıymdastyrylǵan bul kórme Qazaqstan halqy Assambleıasynyń aıtýly 20 jyldyq merekesine arnaldy. Ekspozısııa kórermenderdi ólkeniń polıetnostyq qoǵamynyń qalyptasý tarıhymen tanystyrdy. Sondaı-aq, atalǵan shara barysynda Soltústik Qazaqstan oblysynyń Qazaqstan halqy Assambleıasy jumystarynyń qol jetkizgen jetistikteri jaıly tyń maǵlumattar berildi.
Atap aıtar bolsaq, 1995 jyldyń 1 aqpanynda Soltústik Qazaqstan oblysynda kishi Assambleıa qurylyp, onyń quramyna 7 ulttyq-mádenı birlestikterdiń ókilderi endi. Búgingi kúni Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń quramynda 23 etnomádenı birlestiktermen qatar, «Birlik» jastar birlestigi de bar. Murajaılar birlestiginiń kolleksııasynda Qazaqstannyń birtutas halqyn quraıtyn kóptegen etnostardyń tarıhy men dástúrli mádenıeti týraly baıandaıtyn biregeı etnografııalyq materıaldar saqtalǵan.
Atalǵan oblys aýmaǵy «Ashy syzyq» jáne Stolypındik agrarlyq reformalar júrgizý kezindegi áskerı kazaktardyń quramyndaǵy orys, ýkraın jáne belorýs sharýalary úshin týǵan úıindeı boldy. Petropavl qalasynyń salynýy jáne jergilikti saýdanyń damýy Soltústik Qazaqstanǵa tatar kópesteri men sharýalarynyń qonys aýdarýyna yqpal etti.
HH ǵasyrdyń birinshi jartysyndaǵy kóptegen jer aýdarý saıasatynyń basty sebebi, ujymdastyrýmen jáne deportasııalaýmen baılanysty edi. Deportasııalaý kezeńi Batys Ýkraına jerinen polıaktardy jer aýdarýdan bastaldy. Osyndaı qaıǵy-qasiretti tizimge nemis, koreı, qyrym tatarlary, grek, cheshen, ıngýsh, balqar jáne basqa da etnostardyń ókilderi engen bolatyn. Olardyń búgingi urpaqtary ólkeniń kópultty halqyn qurap otyr.
Qazirgi tańda Soltústik Qazaqstan oblysynda júzden astam ulttardyń ókilderi ómir súrýde. «Birlik besigi» kórmesiniń úlken sahnalyq kórinisteri – kıiz úıler, aǵash úıler men rekonstrýksııalanǵan sharýashylyq aýlalar qazaq, orys, kazak, tatar, nemis jáne polıak ulttarynyń dástúrli mádenıeti men turmys-tirshiligi týraly baıandaıdy.
Ekspozısııanyń erekshe bóligi kórmege kelýshilerdi Soltústik Qazaqstan oblysynyń murajaılar birlestiginiń jınaqtarynda saqtalǵan biregeı etnografııalyq materıaldardyń negizinde qazaqstandyq kópkonfessııaly qoǵamnyń qalyptasý tarıhymen tanystyrady.
Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst.
ASTANA.
