Álem • 27 Shilde, 2010

Álem ótken aptada

551 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

BUU Kosovony tanydy

Birikken Ulttar Uıymynyń Halyqaralyq soty 22 shildede Ko­sovonyń óziniń táýelsizdigin ja­rııalaýy zańǵa qaıshy emes­ti­gin málimdedi. Al Kosovo óziniń táý­elsizdigin 2008 jyly 17 aq­panda jarııalaǵan. Búginge deıin Kosovonyń táýelsizdigin 69 el tanydy. Reseı jáne onyń yq­pa­lyndaǵy biraz el tanyǵysy joq.

Olar Kosovony tanysa, Prıd­nes­trove, Abhazııany da taný kerek degendi aıtady. Al bulardy salystyrýǵa kelmeıdi. Serbııa­nyń Kosovodaǵy taǵylyq geno­sıd­tik áreketin umytýǵa bol­maı­dy. Halyqaralyq sot sheshiminen keıin Kosovony tanıtyndar sany kóbeıetini sózsiz.

 

Áskerin qysqartpaq

Ýkraına basshylyǵy óz ás­ke­rin 15-20 paıyzǵa qysqartý jóninde sheshimge kelipti. Ásirese, bul ekonomıkalyq qıynshylyqqa ushyraǵan el úshin óte mańyzdy. Bul zamanda beıbit saıasat ustaǵan elge eshkim basyp kirmeıdi. Son­dyqtan kóp ásker ustaýdyń qajeti shamaly. Búginge deıin Ýkraınada ásker sany 200 myń tóńireginde bolsa, ony birshama qysqartýdan aıtarlyqtaı qarjy únemdelmek.

 

Izdegenge jaý kóp

Iran Islam Respýblıka­sy­nyń prezıdenti M.Ahmadınejad Iranǵa qarsy AQSh ssenarııin qol­daǵan elderdiń barlyǵyn óz­derine jaý sanaıtynyn málimdedi. Bul jerde “Meniń jaýymnyń dosy maǵan jaý” qaǵıdasy qol­danylyp otyrǵany belgili. Búgingi ıntegrasııalyq zamanda bul qaǵıda jaqsylyqqa aparmaıdy. Apar­maǵanda, Iran az degende álemniń jartysyn ózine jaý etýi múmkin. Kóp el AQSh-taı órkenıettiń bıigine kóterilgen uly elmen Iranǵa bola jaý bola almaıdy. AQSh-tyń bastamasymen jáne kóp eldiń qoldaýymen ázirlengen BUU-nyń Iranǵa qarsy sanksııasynan bas tartpaıdy.

 

Bopsadan seskenbedi

Birazdan beri Koreıa túbegi aı­maǵynda aıtarlyqtaı shıele­nisti jaǵdaı qalyptasyp otyr. Ońtústik jáne Soltústik Koreıa memleketteri ańdysyp ómir súrip jatyr. “Sen óıtseń, men búıtem” degen qorqytýlar eki jaqtan da jıi aıtylady. Eń aldymen KHDR Ońtústik Koreıa men AQSh-tyń birikken áskerı jattyǵý ótkizýine qarsy biraz qoqan-loqqy bildir­gen. Soǵan qaramaı, olardyń Ás­kerı-teńiz kúshteri Japon teńi­zinde birikken jattyǵýlaryn bas­tap ketti. Jurt buǵan jaýap re­tin­de KHDR qandaı áreketke barady eken dep mazasyzdanyp otyr.

 

Aıtmatovty aıyptaǵan

Fergana.ru-dyń habarlaýyna qaraǵanda, О́zbekstan úkimeti eldiń aqparat quraldarynyń basshyla­ryna uly qyrǵyz jazýshysy Shyńǵys Aıtmatovtyń atyn da, shyǵarmalaryn da atamaý jóninde aýyzsha nusqaý bergen kórinedi. Olar muny jaqynda Qyrǵyz­stannyń ońtústik óńirinde bolǵan oqıǵalarǵa jaýap dep eseptese kerek. Onda ózbek ultynyń ókil­deri qýǵynǵa ushyraǵan bolatyn. Biraq oǵan “Adamzattyń Aıtma­tovy” atanǵan uly jazýshynyń ne aıyby bar?

 

Ultshyldarǵa oryn joq

Ulybrıtanııa korolevasynyń jylyna bir ret eldiń belgili adam­­daryn dastarqanǵa shaqyratyn dástúri bar. Bul ádette asta-tók toı emes, jaı qurmet belgisindeı resmı shara. Bermıngem saraıyna 8 myń adamnyń biri retinde ási­re­ońshyl Brıtanııa ulttyq par­tııasynyń kósemi Nık Grıffen de shaqyrylǵan edi. Ol dereý málim­deme jasap, jeke tulǵa retinde emes, ultshyldar atynan baraty­nyn aıtqan soń, koroleva ákim­shiligi dereý shaqyrýdy keıin qaıtaryp alypty. Aldynda ol Eýroparlament depýtaty retinde shaqyrylǵan eken.

 

Zańdy dıktator

Ońtústik Amerıkanyń soltús­tik shyǵysyndaǵy shaǵyn ǵana Sýrınam dep atalatyn memlekette árkez tóńkeris bolyp jatady. Onyń birazyn eldiń qazirgi pre­zı­denti Dezı Beýterse júzege asyr­ǵan. Ol sekseninshi jáne toqsa­nynshy jyldarda eki ret tóńkeris arqasynda bılikke kelip, shaǵyn elde dıktatorlyq tártip ornyqty. Bir qyzyǵy – ótken apta basynda ol “demokratııalyq jolmen” bılikke keldi: parlamenttegi 51 depýtattyń 36-sy ony jaqtap daýys berdi. Jurt burynǵy dıktator endi qandaı tártipti qalar eken dep júr.

 

Ázirlegen Mamadııar JAQYP.

Sońǵy jańalyqtar