«
Jańanyń bári – naızanyń ushynda» demekshi, sóz ben istiń birligin saqtaý qashan da ońaı bolǵan emes. Ásirese, ondaǵan jyldar boıy qalyptasyp qalǵan qasań ıdeologııadan batyl bas tartyp, órkenıet kóshiniń órkeshi bıik jelkenin jetekke alyp, arystan jaldy asaý tolqyndarmen alysa júrip, kóksegen jaǵalaýǵa júzip jetý úshin ne kerek? Menińshe, ol úshin jalaýly jastyq shaǵy men erlikke toly eseli eńbeginiń, abyroı-ataǵynyń jarqyn izi saırap jatqan, aqyl-parasaty, óreli bilimi kemeline kelip, kúsh-qýaty taý sýyndaı tasqyndaǵan danagóı erge ǵana jarasar daraboz daryn qajet! Mine, osyndaı tamasha artyqshylyqtarymen qosa, jaratylysynda ystyq júrekti, ımandy da baýyrmashyl, izgi tilekti, bekzat bolmysty Elbasymyz halyq ańsaryn júzege asyrý jolynda qajymaı-talmaı, tamshylata ter tókti. Álbette, jas memleketti qaz turǵyzyp, qatarǵa qosý úshin eń áýeli qyrýar uıymdastyrý-ákimshilik, basqarý tetikterin qalyptastyryp, olardy únemi jetildirý kerek boldy.
Osynaý orasan zor kókeıkesti máselelerdi oıdaǵydaı oryndaý maqsatynda kúlli álemniń eń ozyq elderin sharq ura aralap, shartarappen iskerlik baılanystar ornatty. Sonyń bárine úlgerýmen qatar, qanshama zańdardyń qabyldaýyna kúsh-jiger jumsady. Ata Zańymyzdaǵy árbir azamattyń quqyǵyn qorǵaýdyń, ultaralyq tatýlyqtyń qamtamasyz etýdiń kepildigin moınyna aldy. Nursultan Ábishuly óziniń eń alǵashqy Uly Otan soǵysynyń ardagerleri men olarǵa teńestirilgenderdiń jaǵdaıyn jaqsartý týraly Jarlyǵynan beri júzdegen zańdarǵa, jarlyqtarǵa, qaýlylarǵa, ókimderge qol qoıdy. Solardyń qaısysyn alyp qarasaq ta, eń aldymen qarapaıym halyqtyń, qalyń eldiń qamy men múddesi kózdeledi. Ásirese, qoǵamdy reformalaý baǵytyndaǵy zańdardyń mańyzy erekshe. Munyń syrtynda Konstıtýsııamyz boıynsha memlekettik mártebe berilgen qazaq tiliniń taǵdyry, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý, halyq tarıhy, ultaralyq tatýlyq, urpaqtar birligi men sabaqtastyǵy jaıynda qanshama ister atqarylýda. Máselen, Prezıdenttiń usynysymen IýNESKO-nyń aıasynda ótkizilgen Abaı, Muhtar, Qanysh, Túrkistan qalasynyń toılaryn bylaı qoıǵanda, alty Alashty shattyqqa bólegen Qarasaı, Raıymbek, Naýryzbaı,
Abylaı han, Jambyl, Mahambet, taǵy basqa qasıetti babalarymyzdy eske alý sharalary men «Mádenı mura» baǵdarlamasynyń aıasynda júzege asqan isterdiń ózi nege turady. Árıne, bul jerde Elbasymyz árdaıym eskertip júrgendeı, másele asyp-tasqan baılyqta emes, ǵasyrlar boıy bodandyq buǵaýynan shyǵa almaǵan halqymyzdyń aqyly men batyrlyǵy asqan uly perzentteriniń az emes ekenin tórtkúl dúnıege tanytý muraty kózdelgenin durys túsine bilgenimiz jón.
Adamǵa eń aldymen ıman men asqaq rýh, bıik eńse kerek deıtin uly ustanymdy únemi Temirqazyq juldyz ete bilgen, elim dep emirengen Prezıdentimizdi basqa elderdiń de erekshe qurmetteıtinine qarap biz áli baǵasyn bile almaı júrmiz be dep te oılaısyń? Zadynda, árbir qaragóz baýyrymyzdy bul saýal oılandyryp qana qoımaı, tym quryǵanda ol kisideı tulǵa bola almasaq ta, uqsap baǵý jón sekildi. On toǵyzynshy ǵasyrda Shoqan Ýálıhanovqa orystyń uly psıholog-jazýshysy Fedor Dostoevskııdiń aqyl-oıy men shynaıy adamgershiligi, tek uly jandarǵa ǵana jarasatyn qarapaıym ári kishipeıil qasıeti úshin «ǵashyq» bolǵanyn ashyq jarııalaǵany málim. Al endi búgingi bizdiń kıbernetıka men kompıýterlik dáýirimizde Nuraǵańnyń el úshin atqarǵan isterin, zaman tynysyn boljaıtyn kóregendigin orys aǵaıyndarymyzdyń ystyq yqylas, izgi iltıpatpen jarysa jazyp jatqanynyń ózi qandaı keremet. Tipti, ótken jyldary orys tildi bir bedeldi basylymnan joǵary dárejeli hrıstıan dini ókiliniń «Nad Nazarbaevym – Bog» atty kólemdi maqalasyn oqyǵanym esimde. Soǵan baılanysty Qazaqstan Prezıdentiniń dúnıedegi din ataýlynyń bárine de aqyl-oıdyń, mádenıettiń, qoǵamnyń qozǵaýshy kúshteriniń biri turǵysynda qaltqysyz qurmetpen qaraıtynyn, bul rette de bilimi men biligin jetildirýden jalyqpaıtynyn atap aıtqym keledi. Mysaly, birde slavıan halqynyń dinı merekesinde arnaıy baryp quttyqtaǵan Elbasymyzdyń Isa paıǵambardyń ósıetterin jetik biletindigimen patrıarh II Aleksııdi tańdandyryp, tánti etkenine teledıdar arqyly kýá bolǵan edim.
Prezıdentimizdiń Qazaqstan halqy Assambleıasy men Dúnıejúzi qazaqtary quryltaıynyń tóraǵalyqtaryn, basqa da tolyp jatqan qoǵamdyq mindetterdi óz moınyna ilip, erikkennen atqaryp júrmegeni aıdan anyq.Apyr-aý deımin keıde, osynshama orasan mańyzdy mindettermen qatar, týǵan eliniń joǵyn taýyp, qalǵyp-múlgigenin oıatyp, namysyna qamshy basyp, jamandyqtyń da arasynan jaqsylyq izdep jarqyratqan jaısań jandy azamatty da kúndeıtinderdi kıeli Jer-ana qalaı ǵana kóterip tur eken?! Tipti, halyqaralyq saıasat arenasyna shyǵyp alyp sandyraqtaıtyn sondaı sodyrlardyń ózine de Elbasymyz keńpeıildi keshirimmen qarap, naryqtyń ótpeli kezeńindegi kedergilerdiń obektıvti sebepterin salıqaly túrde sabyrly túsindirgeni de esimizde. Aıtalyq, yqpaldy qazaq basylymdarynyń bir top bedeldi basshylarymen «Bizdiń halqymyz jańa ómirge beıimdelýi kerek» atty keń aýqymdy áńgimesinde bylaı deıdi:
«...Degenmen, qaýyrt zaman, daǵdarys bolǵannan keıin, árıne, kemshiliksiz is bolmaıdy. Strategııada ókinetin eshteńe bolǵan joq dedim ǵoı, taktıkada múmkin qatelik bolǵan shyǵar. Máselen, aıtalyq, eń birinshi jigitterdi saraptap, laýazymdy qyzmetke qoıý máselesinde qatelikter jibergen sııaqtymyn, jiberdim de. Ákimshilikterge de, Úkimet basqarýǵa da ákelgen adamdardyń keıbireýi halyqtyń da, meniń de senimimdi aqtamaı ketti...» («Egemen Qazaqstan» gazeti, 2000 jylǵy 31 mamyr).
Iá, shyndyqtyń shyńy aqıqat desek, ondaı kıeli uǵymnyń betine tek qana naǵyz qarapaıym ári uly tulǵalar ǵana qaraı alatyndaı kórinedi, maǵan. Bálkim, bıylǵy prezıdenttik saılaýda búkil halyqtyń zor senimine ıe bolǵany – sol adaldyǵynyń dáleli shyǵar. Elbasy tarıhı naýqan qarsańyndaǵy qalyń jurtshylyqpen kezdesýlerinde ádettegideı ádildiktiń aq jolynan áste aınymaıtynyn eskertip, áli de kóptegen qıynshylyqtardy jeńý qajettigin jasyrmaıdy, qurǵaq ýádeni úıip-tókpeıdi. Jeńiske jetisimen óziniń halyqqa bergen ýádesin oryndaýǵa kirisip ketedi. 5 salada 100 naqty qadamnyń bastalýy – sonyń dáleli.
Táýelsizdikke qolymyzdyń jetýi, memlekettiligimizdiń ornyǵýy, tól ǵaryshkerlerimizdiń samǵaýy, ulttyq rámizderdiń, ulttyq valıýtanyń, Qarýly Kúshterdiń, jasampaz Astana qalasynyń, taǵy basqalarynyń ómirge kelýin aýyz toltyra madaqtap, bar daýyspen jahanǵa jar sala bilý – perzenttik paryzymyz.
Elbasy – halqymyzdyń adastyrmaıtyn Temirqazyǵy. Onyń sońynan ere berýdiń ózi jarqyn bolashaqqa týra bet alý bolyp tabylady.
Jańa qoǵamnyń jasampaz qaharmandarynyń, naryqtyq qatynas narqasqalarynyń jan dúnıesin, qýanyshy men kúıinishin, órkenıetke bet burǵan ónegeli ómirin suńǵyla sezimtaldyqpen, tamasha talǵampazdyqpen sýretteý arqyly Tuńǵysh Prezıdentimizdiń zańǵar tulǵasyn tolyqtyra túsýge qalam ustaǵan zııaly qaýym qarymdy úlesterin qossa, qanekı.
Álimjan DÁÝITULY,
Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń laýreaty.
Almaty oblysy,
Jambyl aýdany,
Uzynaǵash aýyly.
