Abaı esimin asqaqtatqan abzal

Qazaq halqy óziniń ar-namy­syna aınalǵan uldary men qyz­da­ryn laıyqty qurmettep, árqa­shanda umytpaıdy. Bir Alladan keıingi sıynary da, arqa súıeri de solar. Arýaqtardy áspetteý ejel­den qa­lyptasqan ıgi dástú­ri­miz. Halqymyz jaqsylyqqa, pa­rasattylyqqa jáne ımandylyqqa úndeıtin danyshpan­daryn, aqyl-oıdyń shamshyraǵyn jaqqan ǵula­malaryn jáne el qorǵaǵan batyr­laryn únemi maqtan etip, artqa qaldyrǵan ósıetterin rýhanı azyq etedi. Sondyqtan da elimiz álemdik órkenıettiń tórinen laıyqty oryn alyp, ómirsheńdik qadir-qasıe­timen dúnıe júzine barǵan saıyn keń tanyla túsýde. Osyndaı teńdesi joq tulǵala­rymyzdyń aldyńǵy sapynda ult ustazy atanǵan uly aqyn-fılosof Abaı Qunanbaev tur. Bul danysh­pandy tek qazaq halqy emes, eli­mizdi mekendegen basqa da kóptegen ult ókilderi oryndy maqtanysh ete­di. Sol kisiniń gýmanıstik ósıet­terine árqashanda saı bolýdy olar ózderine zor abyroı sanaıdy. Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń kóregendiginiń arqa­synda Abaıdyń dańqy búginde dú­nıe júzine keń jaıyldy. Ol táýel­siz qazaq eliniń birden-bir ny­sha­nyna aınaldy. Abaı dese, shetel­dik­ter qazaqty birden tanıtyn bol­dy. Prezıdentimizdiń bastamasymen álemdik uıym – IýNESKO she­ń­be­rinde ǵulamanyń 150 jyldyq me­­reı­­toıy saltanatpen atap ótil­geni bel­gili. Taǵy da Nursultan Ábish­­­ulynyń úlken bedeli arqa­syn­da Reseı mem­leketiniń tóri – Más­keýde Abaıdyń tamasha eskert­kishi boı kóterdi. Aqyn esimi teń­desi joq tulǵa retinde kóptegen shet­e­lderde ás­pettelip otyr. Atap aıt­saq, Egı­pet­te, Túr­kııada, Ger­manııada, Fran­sııa­­da jáne basqa dostas memleketterde. Táýelsiz Qazaqstanda Abaı esimi úlken qurmetke bólengen. Bizde mek­tepter, joǵary oqý oryndary, má­denıet mekemeleri, qala men aý­dandar jáne kósheler aqyn atymen atalady. Sonyń biri – Jambyl oblysyndaǵy qazaq drama teatry bolatyn. Bul mádenıet ortalyǵyna Abaı esimi 1945 jyly berilgen. Al sol oblystyq qazaq drama teatry qazir Abaı esimimen atalmaıdy. 1974 jylǵy Qazaq Sovet ensıklo­pe­dııasynyń 4 tomyndaǵy 254 bet­te: “Abaı Qunanbaevtyń 100 jyl­dy­ǵyna oraı 1945 jyly Jambyl ob­lystyq qazaq drama teatryna Abaıdyń esimi berildi” dep taıǵa tańba basqandaı jazylǵan. Osy taqyrypta 2004 jyldan beri jeti maqala jazdym. Olar respýblı­ka­lyq basylymdarda jarııalandy. Meniń maqalalaryma ún qosyp respýblıkalyq basylymdarda bir­neshe maqala da jaryq kórdi. Onyń bárin kózi qaraqty jurt jaqsy biledi. Bir aıta ketetin jaıt, meniń Abaıǵa qatysty baspasózde jaryq kór­gen maqalalarymnyń bári Má­denıet mınıstrligine jiberilip, hat jazyldy. Muraǵattardan alynǵan qujattar da qosa joldanyldy. Amal ne, Abaı esimin teatrǵa qaı­tartýǵa eshbir áreket jasalmady. Men osy mańyzdy másele jó­nin­de oblystyń jańa ákimine de, ákim­niń orynbasaryna da aıttym. Qolymdaǵy dálel-dáıekterdi kór­settim. Sodan beri jarty jyl ótse de “baıaǵy jartas bir jartas, qańq eter túkti baıqamastyń” kebi keldi. Oryn alǵan kemshilikterdi túzetýge eshbir shara qoldanylǵan joq. Mine, uly Abaıdyń týǵanyna 165 jyl tolýyn toılaıtyn kezeń de ke­lip jetti. О́kinishke qaraı, Jam­byl ob­lystyq qazaq drama teat­ry 2004 jyl­dan beri aqyn esi­min­siz jetim­si­rep, ıesiz qalǵan kúnderdi bastan keshýde. Saǵat ARYNULY, soǵys jáne eńbek ardageri. Taraz.