Birjan saldan qalǵan asyl tuıaq edi

Ánmen órilgen, saldyqpen sáni kirgen soqtyqpaly da soqpaqty ómiriniń óksikti bir tusynda ishtegi kúıigin keler kúnge artqan úmitimen ózektestire “Temirtas, Asyl, Aqyq, qaraqtarym” dep shyrqaıtyn sal Birjannyń asqaq ánin kim bilmeıdi! Sońynda qalyp bara jatqan urpa­ǵyna óziniń bar ákelik mahabbatyn, jan tolǵanysyn, alań kóńilin osy ánmen jetkizetin Birjan ǵumyry aspandaǵy aqqýǵa únin qosqan júı­rik ánshiligimen, eren saldy­ǵymen birge, sońynda qalǵan urpaǵymen de bir tóbe edi. Daýylpaz Birjan tý­raly sóz qozǵalsa, endigi jerde bir­den-birge jalǵasyp, sońynda qal­­­­­­­ǵan osy nemere-shóberelerin me­­det tutatynbyz, solarmen kór­keıetinbiz. Jyljyp aqqan sýdaı bir or­nynda turmaıtyn beý, dúnıe-aı! Endi, mine, sal babamyzdyń uly Te­mirtastan qalǵan nemeresi, asyl­dyń synyǵy Muhamedqalı aqsaqal­dyń da 85 jasynda bul pánıden baqıǵa ozǵandyǵy týraly qaraly habar ózegimizdi órtep otyr. Osy rette, kimge bolsyn, uly adamnyń nemeresi bolyp jer basyp júrý ońaı soqpasa da, Muhamedqalı Temirtasulynyń osy bıik paryzǵa laıyq maǵynaly da mándi, uzaq ǵumyr keship, Birjan sal atasynyń atyna da, óz esimine de qylaýdaı daq túsirmeı ótkendigin erekshe rızashylyq sezimmen aýyzǵa almaı tura almaımyz. Ataqty Birjan saldyń tikeleı urpaǵy ekendigine qaramastan, taǵ­dyr jastaıynan Muqańnyń da ómir jolyn ońaı qalyptastyr­ma­dy. Ákesi Temirtas otyzynshy jyl­­­­dardyń náýbetine ilikkende bala Muhamedqalı nebary on jasta bolatyn. Sodan naǵashy jurtyn pa­nalap, sonaý ishki Reseıden, Tú­men oblysynyń Aıymjan aýy­ly­nan bir-aq shyǵa­dy. Sóıtip, ol jaq­tan tek 1965 jyly ǵana Kók­she­taýǵa oralýdyń sáti túsip, atasy sal Birjannyń ánshilik dáýreni ótken óńirmen qaıta tabysady. Atasyna tart­qan ánshilik óner­den ózi de qara jaıaý emes Muha­med­­qalı aqsa­qalmen kezdesken adam onyń Bir­jan­daı altynnyń synyǵy ekendigin jazbaı tanıtyn. Sonyń ishinde: “Aldymda shamshyraǵym, Temirtasym, Tilegim, seniń uzaq bolsyn  jasyń. Qosh bolyńdar baýyrym, balapanym, Baıqaımyn ajal shirkin, qutqarmasyn,– dep dúldúl atasy sııaqty daýysyn bir yrǵaltyp alyp, “Birjan sal”, “Aıtpaı”, “Janbota”, taǵy basqa baba murasyn áldılep, aıalaýdan áste bir tanbaıtyn Muhamedqalı atamyzdyń da maıda qońyr daýy­syn áli talaı saǵynarmyz, talaı iz­dermiz. Bar sanaly ǵumyry qara­paıym eńbek adamy, kóptiń biri bo­lyp, eline, halqyna hal-qaderinshe adal qyzmet etýmen ótken tekti jan­nyń sońynda qalǵan Serik, Shárip, Oral, Maral sekildi uldary ǵana dál osy sát kóńilimizge ájeptáýir medet. Bir ózi Birjan sal babasynyń saırap jatqan aıshyqty izindeı kórinetin Muqańdar ketkenimen, osy azamattar barda ánshi baba ur­paǵy áli de ornynda dep túısin­beske shara joq endi. Qaıteıik, jer betine izgiliktiń, tutas bir óner kóshiniń sońǵy úziginiń nuryn da, syryn da sebezdete quıyp, dıdar-ǵaıypqa aınalyp júre bergen Muhamedqalı aqsaqaldyń da kózi tirisindegi tekti keıpi ózin izdetpeı qoımas. Birjan sal áýletiniń úlken bir tuǵyrynyń opyrylyp, bútindeý bir tusynyń oısyrap qalǵany anyq. Jatqan jerińiz jaıly, topyraǵyńyz torqa bolyp, o dúnıeniń bar jaqsylyǵyn bersin, Birjan atasyn, qazaqtyń án ónerin jan dúnıesinde qundaqtap, terbetip ótken ǵazız da jomart júrekti asyl jan, ardaqty aǵa! Bulandy, Eńbekshilder, Býrabaı aýdandarynyń ákimderi.