Qostanaıdaǵy kóp is kóńilimnen shyqty

Elbasy Nursultan Nazarbaev oblystaǵy jumys barysyna osyndaı baǵa berdi Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń Qostanaı oblysyna sapa­rynda jylyna otyz myń tonna ónim shyǵaratyn jańa iri makaron fabrıkasynyń ashylý sal­ta­na­tyna qatysyp, jumysshylarmen kezdeskenin gazet oqyrmandaryna budan buryn habarlaǵan edik. Kelesi kúni erteńgisin Nursultan Ábishuly Meńdiǵara aýdanyna keldi. Osy aýdandaǵy “Raskól” jaýapkershiligi shekteýli serik­tes­ti­giniń astyq alqabynda aımaq bas­shylarymen jáne sharýashy­lyq jetekshilerimen, kásipker­ler­men kezdesip, áńgimelesti. Bıyl elimizde bolǵan qýań­shy­lyq Qostanaı dıqandaryna da syn boldy. О́ńirde ala jazdaı kókten tamshy tamǵan joq. Biraq ańqasy keýip jatsa da, jer-ananyń tósin­de altyn astyq jaıqalady. “Ras­kól” sharýashylyǵynyń jetekshisi Rafaıl Faızýllın Elbasyna óz sharýashylyǵy týraly baıandady. Dándi daqyldar ósirýdiń zamanaýı tehnologııasyn úırený zor tabys ákeldi. Mysaly, bıylǵydaı qýań­shylyq jyly qur qol qalmaı, qam­baǵa astyq quıý ozyq tehnolo­gııa­nyń tamasha qaıtarymy bolyp tabylady. Kóptegen sharýashy­lyq­tar ylǵaldyń az túsýine qara­mas­tan, bıdaıdy gektaryna 13-14 sent­nerden jınaýda. Al oblys boı­­ynsha ortasha kórsetkish gektaryna 8 sentnerden kem bolmaıdy. – Bıyl jyl óte aýyr boldy. Qýańshylyq degen jyldardyń ózinde jazda bir-eki ret jańbyr jaýyp ótetin. Bıyl kúnniń ysty­ǵy 30 gradýstan túsken joq. So­nyń ózinde búginde gektaryna on sent­nerden aınaldyryp jatyr­myz. Bul – ylǵal jabý tehnolo­gııa­syn saqtaǵannyń arqasy. Eger jańbyr bolǵanda gektar túsimi 27 sentnerge deıin baratyn edi,–dedi osy kezdesýge kelgen Sarykól aýdanyndaǵy “Aqkıik” jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestiginiń dı­rektory Amangeldi Jalǵasov. Egin alqaby jańbyrdan qalsa da, qyrmany astyqqa tolǵan sharýa­shy­lyqtyń biri – Qazaqstannyń Eńbek Eri Saıran Buqanov bas­qaratyn “Qarqyn” jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Jańa teh­nıka men ozyq tehnologııa jań­byrdyń azdyǵyn bildirmeı, qaıta kúnniń ystyǵy dánniń sapasyn da kóterip jiberdi. – Tehnıka parkin jańarttyq. Ozyq tehnologııa óziniń qaıtary­myn berdi. Sonyń arqasynda gek­taryna 14 sentnerden astyq jı­nap jatyrmyz. Dánniń qamyrly­ly­ǵy – 31! Bul – bizdiń sharýa­shy­lyqta buryn-sońdy bolmaǵan nárse. Memlekettiń qamqorlyǵyn dıqandar jaqsy sezinip otyr. As­tyq pen maıly daqyldarǵa sýb­sı­dııany jyl saıyn alamyz. Bul – úlken kómek. Sizge rahmet. Bıyl ger­bısıdke sýbsıdııa aldyq, sony­men qatar, arzan janar-jaǵar maı­ǵa da úırenip alǵandaımyz, – dedi Saıran Buqanov. Prezıdentpen áńgimege belgili agronom ǵalym, Aýyl sharýa­shy­ly­ǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń bas dırektory Valentın Dvýre­chens­kıı, sharýa qojalyǵynyń je­tekshisi Ybyrash Estaev qatysty. – Bıyl jańbyr jaýmasa da ozyq tehnologııanyń, zamanaýı tehnıkanyń arqasynda astyq jı­nap jatyrmyz. Onyń ústine myna kásipkerlerdiń barlyǵy da jerdiń ıesi emes pe? О́zimdiki degende óz­ge­she qýat tanytady. Aýyl sharýa­shy­lyǵynyń osylaı túbegeıli ózgerýine Sizdiń yqpal, qoldaýy­ńyz kóp boldy. Al 1975 jyly dál osyndaı qýańshylyqta mundaı tabys turmaq, keýsen bolmaǵan,–dedi Valentın Ivanovıch. Oblys ákimi Sergeı Kýlagın bıylǵy qýańshylyqtyń ári uzaq, ári tym ystyq bolǵanyn, tabıǵat­tyń 1975 jylǵy osyndaı qubyly­sy­nan da asyp túskenin aıtty. Jań­byrsyz jazda shóp te kúıip ketti. Sondyqtan qazir onyń tap­shylyǵy da, qymbatshylyǵy da qat­ty seziledi. Osy jaıdy suraǵa­nymyzda Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev bıyl shóptiń ózindik qunynyń qymbattap ketýine baılanysty asyl tuqymdy jáne jalpy mal ustap otyrǵan sharýashylyqtarǵa sýbsıdııa máselesiniń Qarjy mı­nıstrliginde sheshilip jatqandy­ǵyn aıtty. Ár maldyń basyna 16-17 myń teńgeden kómek beriledi. Bıylǵy aýyl sharýashylyǵyndaǵy mindettiń biri de osy, mal basyn pyshaqtan aman saqtap qalý. Tabıǵattyń bıylǵy qataldy­ǵy­na qaramaı, Qostanaı obly­syn­da orta deńgeıde astyq shyǵymy Prezıdentti rıza etti. Oblysta dán sińirilgen 4,3 mıllıon gektar jerdiń 80 paıyzy nóldik tehno­lo­gııamen óńdelgen. Nursultan Ábishuly muny zor tabys dep ba­ǵalady. Prezıdent elimiz boıynsha astyq óndirýdi damytý úshin jasalǵan úsh jumysty bóle-jara aıtty. Aldymen tehnıkany jańar­týǵa kóńil bólindi. Qazirgideı qýatty traktorlar men kombaın­dar Qazaqstannyń tarıhynda bolǵan emes. Ekinshiden, ozyq teh­no­logııa batyl engizildi. Úshinshi­den, memleket sharýashylyqtardy qarjylaı qoldap otyr. Kezdesýde Prezıdent sharýa­shy­lyq jetekshilerine jerdi kútip ustaýdy, óńdeýdi aıyryqsha tap­syrdy. Fosfor, azot, gaz ózimizden shyǵyp jatqanda, bolashaqta tyń­aıt­qyshty da óndirýge bolatyndy­ǵyn eske saldy.Qazaqstanda astyq alqaptarynyń gektarynan 20 sentnerden ónim alatyndaı múm­kin­dik jasaý kerek. Bul úshin jer­men aınalysqandar onyń kútimin umytpaǵanda ǵana tabysqa jetedi, al bul – qarjyny talap etetin jumys. Nursultan Nazarbaev aýyl sharýashylyǵy kásipkerlerine tapqan tabysty qaltaǵa sala bermeı, úsh qabatty záńkıgen úıler jarysyna jibermeı, jerge jumsaý kerektigin aıtty. Igilikti iske jumsalǵan qarjynyń qaıtarymy bolmaı qalmaıdy. – Nursultan Ábishuly, Siz tehnıka jóninde aıttyńyz. Bizdiń oblys 80 mıllıard teńgege 9 myń dana aýyl sharýashylyǵy tehnı­ka­laryn aldy. 645 keshendi tehnıka­lar, 2400 ónimdiligi joǵary kom­baın alǵanbyz. Biz kúnine 200 myń gektar alqaptyń astyǵyn jınaı alamyz. Bar-joǵy 10-15 kúnniń ishinde naýqandy bitiremiz,–dedi oblys ákimi Sergeı Kýlagın. Nursultan Ábishulyna oblysta júzege asyrylǵan ınvestısııalyq baǵdarlamalar tanystyryldy. Jyl­dyń birinshi jartysynda Qos­tanaıda alty iri joba óndiriske jol tartty. Sokolov-Sarybaı ken ón­dirý birlestiginde metall pro­katy zaýyty ashyldy, al qalǵan bes joba da aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan. Qostanaı aýdanynda iri et óńdeý kesheni, osy aýdannyń Sadchıkov aýyly men Fedorov aýdanyndaǵy Taza Shańdaq aýylynda taýarly sút fermalarynyń tusaýy kesildi. Qostanaı aýdanynyń Jdanov aýylynda ashylǵan qońdy taýyq fabrıkasy bazar molshylyǵyn jasaıtyn bolady. Sondaı-aq Qostanaı qalasyndaǵy zyǵyr maıyn syǵatyn seh pen dıirmen kesheni de aýyl sharýashylyǵy ónimderin uqsatýdaǵy jetistiktiń biri. Endi jyldyń ekinshi jarty­syn­da taǵy da bes ınvestjoba jú­zege aspaq. Osy saparynda ózi tu­saýyn kesken makaron fabrıkasy osy ınvestjobanyń biri bolatyn. Al onyń qýaty men óniminiń sapasy jóninen Ortalyq Azııada ázirge teńdesi joq. Al 2015 jylǵa deıin oblysta 475 mıllıard teń­gege baǵalanatyn iri 17 ınvestı­sııalyq joba taǵy josparlanyp otyr. Osy jumystardyń barlyǵy alaqandaǵydaı kishkentaı maketke syıǵyzylyp, Elbasyna tanysty­ryl­dy. Nursultan Nazarbaev aýdan ákimderi jáne kásipker­ler­men kezdesýinde aýyldy áleýmettik jaǵynan damytýdy mindettedi. Prezıdenttiń oblysqa sapary aıasynda “Qazaqtelekomnyń” EV-DO tehnologııasy negizinde sym­syz qatynas jelisin qurý jónin­degi qanatqaqty jobasyn iske qo­sýy osy mindet údesinen shyǵýdyń jarqyn kórinisi edi. “Qazaqtele­kom” AQ basqarma tóraǵasy Qýa­nysh­bek Esekeev EV-DO tehno­lo­gııa­syn paıdalana otyryp, keńjo­laq­ty qatynas qyzmetterin Nur­sul­tan Ábishulyna tanystyrdy. Osy jobanyń arqasynda Qostanaı oblysynda birden úsh aýdanda Meń­diǵarada, Sarykólde, Qosta­naı­da aýyldyq jerlerdegi baı­la­nys qyzmetterine degen suranys to­lyq qanaǵattandyrylatyn bolady. – Symsyz ınternet júıesin respýblıkamyzdaǵy qala turǵyn­dary áldeqashan paıdalanyp otyr. Endi baılanystyń osy túrin dál sondaı sapada aýylǵa da alyp kel­di. Ony ornatýdy Qostanaı obly­synyń úsh aýdanynda bastadyq. Aldaǵy úsh jyldyń kóleminde búkil elimizdi qamtımyz,– dedi Qýanyshbek Esekeev. Oblys ákimi Sergeı Kýla­gın­niń aıtýynsha, “Jol kartasy” baǵ­darlamasy oblysta bıyl da jaqsy jalǵasyn tapty. Ol ústimizdegi jyly respýblıkalyq jáne jergi­likti bıýdjetten bólingen 7,6 mıl­lıard teńge qarjymen tolyqty­ryldy. Kezdesý sońyna qaraı Nursul­tan Nazarbaev jýrnalısterge suhbat berdi. Onda Elbasy aýyl sharýashylyǵyna jasalyp otyrǵan memlekettik kómek jáne júzege asyrylǵan jumystar týraly aıtyp berdi. Bul salaǵa memleket 225 mıllıard teńge qarjy bólip otyr. Sonyń arqasynda egin jáne mal sharýashylyǵynyń damýy úshin sýbsıdııalar bólinýde. Uqsatý kásiporyndary ashylýda. – Men Qostanaı oblysynda atqarylyp jatqan isterge rıza­myn. Bıylǵydaı kúrdeli jyldyń ózinde munda 4 mıllıon tonnadaı astyq jınalatyn bolady. Aına­la­myzdaǵy kóptegen elderde qýań­shy­lyqqa baılanysty kúrdeli jaǵ­daı qalyptasyp otyr. Al Qazaq­stan­nyń qambasy astyqqa tolady, ol syrtqa satýymyzǵa da, ishki qa­jettilikke paıdalanýymyzǵa da, qorǵa, tuqymǵa qaldyrýymyzǵa da je­tedi. Eń bastysy – halyq toq bo­lady, – dedi Nursultan Nazarbaev. Jýrnalıster suraǵyna bergen jaýabynda Elbasy bıdaıdyń baǵasyn naryq retteıtinin aıtty. – Bıyl ishki rynoktyń ózinde bıdaıdyń tonnasy 180 AQSh dol­laryna teń. Ol syrtqy rynokta 230 dollardan kem bolmaıdy. Baǵa byltyrǵydan eki esege deıin jo­ǵary bolǵandyqtan, aýyl sharýa­shylyǵy qyzmetkerleriniń tabysy da kemimeıdi, mańdaı terdi aqtaıdy, – dedi Prezıdent. Kezdesý sońynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qostanaı halqyn alda kele jatqan Konstı­tý­sııa kúnimen quttyqtady. Qazaq­stannyń tabysy halqymyzdyń bir­liginde, tatýlyǵy men dosty­ǵyn­da ekenin taǵy da eske sala otyryp, densaýlyq, bereke, dáýlet tiledi. Názıra JÁRIMBETOVA. Qostanaı. ---------------------------------- Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.