El kelesheginiń kepili

On bes jyl buryn Qazaqstan halqy jańa Konstıtýsııa jobasyn respýblı­kalyq referen­dýmda biraýyzdan qoldady. Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Konstıtýsııasy kúni merekesin atap ótken saıyn biz halqymyzdyń Elbasy N.Á.Na­zarbaev bastaǵan durys joldy tańdaǵanyna kóz jetkizýmen kelemiz. Jańa Konstıtýsııa qabyldaý qa­jettigi saıasat pen ekonomıkadaǵy, soǵan sáıkes, halyq sana­syndaǵy túbegeıli ózgeristerge oraı týyndady. Referendým aldynda Konstıtýsııa jobasy keńi­nen talqylanyp, halyqtan 30 myńǵa jýyq usy­nystar túsip, álemniń basqa elde­riniń de táji­rıbeleri eskerildi. Elbasy Nursultan Nazarbaev atap ótkendeı, “Konstıtýsııanyń avtory halyq dep aıtýǵa tolyq negiz bar”. Ata Zań mem­lekettik bılik pen qoǵam ınstıtýt­ta­rynyń qalyptasýy men nyǵaıýyna negiz bolyp, Qazaqstannyń ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı ále­ýetiniń qarqyndy damýyna qajetti jaǵdaılar­dy bir júıege keltirdi. Ata Zańnyń basty erejeleri negi­zinde elimiz úshin asa mańyzdy jańa­lyq­tar ómirge keldi: naryqtyq ekonomıka quryp, demokratııalyq qoǵam negizderin jasadyq. Elbasymyzdyń júrgizgen reforma­laryn álem moıyndap, respýb­lıkamyz postkeńestik keńistikte reformalar kósh­basshysy, tuń­ǵysh naryqtyq ekonomı­kaly el atandy. Ata Zań táýelsiz Qazaq­stan­nyń qo­ǵam­dyq hám memlekettik qurylymdary­nyń irgesin be­kite tústi. Qazaqstan Res­pýblı­ka­synyń Kons­tıtýsııasynda ne­gizgi murattarymyz retinde qo­ǵamdyq kelisim, saıası turaq­ty­lyq, ekonomı­ka­l­yq damý jáne memlekettik mańyzdy másele­lerdi demokratııalyq jolmen sheshý kerektigi naqtylanǵan. Konstı­tý­sııaǵa sáıkes, elimizde jańa demokratııa­lyq ınstıtýt­tar qurylyp, demokratııa­nyń negizgi prınsıpteri júzege asy­ryldy: bılik zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot júıesi bolyp bir-birimen úndes úshtaǵanǵa aınaldyryldy. Qazaqstan Respýblıkasy ár adam­nyń quqy men erkindigin asa joǵary baǵalaıtyn demo­kratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket bo­lyp bekidi. Ata Zań zań shyǵarýshy organdy zań qabyldaǵanda eń birinshi kezekte adam quqyn eskerýge mindettedi. Bizdiń Konstıtýsııamyz ben zańda­rymyz adamnyń shyǵarmashylyq, ja­sam­pazdyq kúsh-qýatyn baıytyp oty­rý­ǵa beıil. Respýblı­kamyzdyń ár azamaty alańsyz ómir súrip, bilim ala­dy, eńbek etedi, súıikti isimen, sport­pen shuǵyl­da­nyp, quqy men erkindigi aıaqasty bo­lady dep qoryqpaıdy. О́ıtkeni, jurt­shylyq óz qaýipsizdik­te­rin qorǵap, ke­pildik berip otyrǵan Konstıtýsııa baryn jaqsy biledi. Qazaqstan Konstıtýsııasy respýb­lı­kanyń negizgi prınsıpterin jarııa etti. Olar qoǵamdyq kelisim men saıa­sı tu­raqtylyq, memleket ómi­riniń neǵurlym mańyzdy máselelerin, sonyń ish­inde res­pýblıkalyq re­fe­rendým men Par­­lamentte daýys be­rýdi demo­kra­tııalyq jolmen damytý bolyp tabylady. Konstıtýsııada patrıotızm uǵy­myna erekshe mańyz berilgen. Bú­ginde bizdegi túrli mamandyq ıeleri, solardyń qatarynda qazaq­stan­dyq sport­shylar ózderiniń ár sa­ladaǵy tamasha tabystarymen, el rý­hyn kóteretin je­­­ńisterimen, bir ja­ǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵa­ra­tyn uıymshyl­dy­ǵymen patrıotızm­niń naǵyz úl­gisin kórsetip otyr. Táýelsizdik alǵaly beri Qazaq­stan sport­shy­lary 10 jazǵy jáne qys­qy olımpııa oıyndaryna, kóp­tegen Azııa jáne álem chempıo­nat­taryna qa­tys­ty. Buqaralyq sport sharalaryna jyl saıyn respýb­lı­kanyń ár jas­taǵy mıllıondaǵan adam­dary qaty­sa­dy. Búginde Qazaqstanda dene shy­nyq­tyrý men sportpen jappaı shu­ǵyl­danýǵa múm­­kindikter keńeıe tús­ken. Qalalar men aýyldarda zaman ta­labyna saı sport ǵımarattary, dene shynyqtyrý-saýyq­ty­rý keshenderi, sport zaldary men bas­seınder salynyp, el ıgiligine berilýde. Demokratııalyq, turaqty damýshy memleket retindegi bedeliniń arqa­synda Qazaqstanda álem chempıonat­tary men halyqaralyq aýqymdaǵy basqa jarystar jıi ótkiziletin boldy. 2011 jyly As­tana men Almatyda ótetin 7-qysqy Azııa oıyndary osy sózimizge naqty dálel. Aıta ketý kerek, memleketimiz el ishin­de de, halyqaralyq aýqymda da san tú­r­li ulttar men konfessııalar ókil­deriniń arasyndaǵy qarym-qatynasty, beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa zor úles qosyp keledi. Sonyń bir jarqyn my­saly – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń bastamasy­men Álemdik jáne dástúrli dinder forýmy qurylyp, onyń III sezi Astanada ótti. Buǵan qosa, Qazaqstan álemdegi qýattylyǵy jaǵynan tórtinshi ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartty. Elimiz ıadrolyq qarýǵa birjola tyıym salý, Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurý tárizdi kóptegen beıbit bastamalardyń avtory bolyp tabylady. Bizdiń elimiz Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńeske muryndyq boldy. Qazaqstan óziniń zor bedeli arqasynda 2010 jyly Eýro­­padaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq uıy­myna tóraǵalyq etip otyr. Bıylǵy jyl­dyń 1-2 jeltoqsanynda Astanada EQYU-nyń Sammıti ótkizilip, onyń ju­mysyna álemniń 56 memleketiniń basshy­lary qatysady. Jas qazaq memle­ketiniń álemdik qoǵamdastyqtaǵy bede­lin osydan-aq bile berińiz. Qazirgi tańda Qazaqstanda azamattyq qoǵam­nyń úkimettik emes uıymdar syndy mańyzdy tarmaǵy jaqsy damyp, qanat jaıyp keledi. Álemdik qoǵamdastyq bizdiń Konstı­týsııa­myzdy eldiń demokratııalyq damý jolyn na­ryqtyq ekonomıka, azamattyq qoǵamnyń barlyq ınstıtýttary negi­zin­de qamtamasyz etip otyrǵan qujat re­tin­de baǵalady. О́tken 15 jyl osy jo­ǵa­ry baǵanyń durystyǵyna kóz jetkizdi. Ultaralyq kelisimniń beriktigi, El­basy be­deliniń joǵarylyǵy, ekono­mı­kamyzdyń turaqty damýy 7-qysqy Azııa oıyndarynyń Astana men Almaty qalalarynda ótkizilýi týraly sheshimniń qabyldanýyna negiz boldy. Qazaqstanda memlekettik qyzmet sapasyn arttyrý, memleket pen aza­mat­tyq qoǵam arasyn­da­ǵy qarym-qatynas­ty nyǵaıtý, halyqty áleý­mettik-qu­qyq­tyq qorǵaý baǵytyndaǵy refor­ma­lar ishki turaqtylyq pen qoǵamdyq kelisimdi saq­taýdyń birden-bir sara joly. Bizdiń Kons­tıtýsııamyz osynyń bárine tolyq­taı kepildik beredi. Temirhan DOSMUHAMBETOV,Týrızm jáne sport mınıstri.