Maldy zańger emdeı me?..

Mássaǵan!

Aqsý qalasy aýmaǵyna qarasty Úshterek aýylynda turatyn Bulbul Kúmisjan qolynda mal dárigeri degen  qujat-qaǵazy bolsa da áli kúnge deıin jumysqa ornalasa almaı júr. Bar kinási onyń Ýlan-Batorda bilim alǵany bolyp tur. Aýyl ákimi  «sen test tapsyryp, bul jaqtyń qyzmetine óte almaısyń» deıtin kórinedi. Osy másele, ıaǵnı mal dáriger­leri­niń qajettigi taıaýda Úkimet otyry­syn­da da aıtyldy. Ásirese, aýyldy jerlerde mal dárigeri mamandarynyń jetkiliksizdigi nemese múlde joqty­ǵy, mal soıatyn oryndar men qasap­ha­nalardyń azdyǵy, bolsa da olardyń ta­lapqa saı emestigi, baqylaýdyń joq­tyǵy sóz boldy. Endigi maqsat árbir aýyldy mal dárigerlerimen qam­ta­masyz etý bolyp otyr. Elimizde mal dá­rigerleriniń jetispeýshiligi óńir­ler­degi epızootııalyq ahýaldyń tómendeı túsýine de sebepker. Oblystaǵy mal ustaıtyn qalyń qazaq aýyldary otyrǵan Lebıaji, Maı aýdandarynda qazir brýsellez aýrýy beleń alyp barady. Ol maldardy endi jappaı órtemekshi kórinedi. Sebep maldarǵa ekpe jasalmaıtynynan dep otyr aýyl turǵyndary. Jastardyń kópshiligi qa­zir zańger, ekonomıst mamandyq­taryn alýǵa qushtar, burynǵydaı zootehnık, mal dárigeri bolyp júrgenderi sa­naý­ly ǵana. Bıylǵy jylǵy jazda oblys­taǵy Aqsý qalasy aýmaǵyna qarasty Rebrovka jáne Qarakól aýyldarynda iri qara maldan qarasan indeti taral­dy. Bul aýrý aýyl adamdaryna juqty. О́kinishke qaraı, dert juqtyryp alǵan birneshe adam ómirmen qoshtasty. Áı­teýir, indettiń taralmaýyna úkimettik deńgeıde kómek kelip, shuǵyl sharalar qoldaný nátıjesinde ǵana basqa aýyldar aman qaldy. Malda qarasan indeti paıda bolýyna Jolqudyq aýyldyq aýmaǵynyń veterınar-dárigerine eskertpesten, ruh­sat etilmegen jerlerde óriske jiberýleri, aýyrǵan maldy soıyp, bir-birine ta­ra­typ bergenderi sebep bolǵan kórinedi. Bul aýyldyq aýmaqta 2 myńdaı halyq tu­rady. Zerthanalyq zertteýler nátı­je­sin­de maldardyń qarasan indetimen aýyr­ǵa­ny, adamdarǵa juǵý faktisi anyqtaldy da. Bul – bir. Ekinshiden, qarasan aýrýy­nyń shyǵýyna jergilikti atqarýshy organdar jumysyndaǵy kemshilikter de áser etti. Keıinnen adam ólimine ákelip soqtyrǵan bul qaıǵyly jaǵdaıdan soń Aqsý qalasy ákiminiń aýyl sharýashy­ly­ǵy jónindegi orynbasary Rústem Sádýa­qas qyzmetinen bosatyldy. Mamandyǵy boıynsha zańger bul jigittiń aýyl sha­rýa­shylyǵy, veterınarııa jóninde, múmkin, bilgeni de shamaly bolǵan shyǵar. Eger aýyldarda maldar veterınarlyq ıspek­tor­lardyń qadaǵalaýymen veterınarııa talaptaryna sáıkes soıylatyn bolsa, onda qaıǵyly jaǵdaı bolmas edi. Al, endi bul jaǵdaıdan keıin qalaı boldy deısiz ǵoı, ketken orynbasardyń ornyna «apama jezdem saı» degendeı, maman­dyǵy zańger Erjan Imanislám degen taǵy bir jas jigit keldi. Qutty bir, aýyl sharýashylyǵy salasyna bas-kóz bolýǵa zańgerlerden basqa adam ta­byl­maı qalǵandaı boldy. Jalpy, Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstrliginiń má­li­metterine súıensek, qazirgi kúni elimizde bar 7 066 aýyldyq eldi mekenniń 3 094-inde nemese 44 paıy­zyn­da veterınar mamandar joq kó­ri­nedi. Bizdiń oblysty alatyn bolsaq, qazirgi kúni 85 aýylǵa veterınar dáriger qajet bolyp tur. Kúndelikti tirshiligin et pen sútten aıyryp otyrǵan aýylǵa qazir mal dárigerleri aýadaı qajet. Aýyldan keletin mal eti taza bolsa, qala halqy da alańsyz, qarny toq. Mal dárigeri degen dıplomy bar jastarǵa da jaǵdaı jasalýy kerek-aq. Jalpy, halyqara­lyq epızootııalyq bıýro talaptaryna sáıkes, elimizdegi maldyń barlyǵy da veterınarlyq-profılaktıkalyq sharalardan ótip turýy tıis. Qora­syn­daǵy maldyń qany jyl saıyn eki ret dıagnostıkalyq tekserýlerden ótýi kerek ekenin aýyl turǵyndary Keńes ókimeti kezinen jaqsy biledi. Maqa­la­myzdyń basynda aıtqan Bulbul Kú­mis­jan sııaqty maman-dárigerlerge jol ashýdyń ornyna qolda bar kadr­dyń qadirin bilmeı otyr­myz, onyń ótinishine kóz salmaı júr­dim-bardym qaraımyz, Mońǵolııadan eline oralǵan jas áıeldiń otbasy, bala-shaǵasy bar, aýylda jumys joq emes,  átteń, osy bir bıýrokrattyk kózqarastar bolmasa deısiń. Son­dyq­tan biz mal dárigeri Bulbuldyń óti­nishine qala ákiminiń aýyl sharýa­shy­lyǵy jónindegi orynbasary zańger retinde durys kózqaras tanytady dep senemiz. Farıda BYQAI. Pavlodar oblysy.