08 Qańtar, 2011

Memlekettik rámizderdiń saqtalýy – otanshyldyqqa tárbıeleý kózi

3 mın
oqý úshin

Depýtat daýysy

Memlekettigimizdiń 20 jyldyǵy qarsańynda bir­den-bir eskerilýge tıisti mańyzdy sharalar qatarynan sa­nalatyn Memlekettik rámizder týraly Kons­tı­tý­sııa­lyq zańnyń oryndalý barysyna baılanysty qolyma qalam alyp otyrmyn. Ústimizdegi aıda atalǵan zańǵa sońǵy ózgeris­ter engizgenimizge bes jyl tolady. Zańda rá­miz­derge qurmet kórsetý arqyly qazaq­stan­dyq azamattardyń óz Otanyna degen qur­me­tin, súıispenshiligin, patrıottyq rýhyn tár­bıeleý baǵytynda Úkimet, ákimderdiń naqty sha­ralar qabyldap, júzege asyrylýy kóz­delgen. Kóp ıgilikti ister atqarylyp jat­qanyn kórip júrmiz. Alaıda, kúndelikti ómir­de rámizderge baılanysty ártúrli ke­leń­siz jaǵdaılar da ushyrasyp jatady. Kóptegen azamattar áli kúnge deıin Memlekettik ánurannyń mátinin bilmeıdi. Kópshilik jınalǵan saltanatty jıyndarda buqara kópshiliktiń, tipti mektep oqýshylary men joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri de óz daýystarymen qosylyp Gımndi aıtýǵa úı­renbegen, ádettenbegen. Barlyq ujymdarda, el jınalǵan kópshilik sharalarda taspaǵa ja­zylǵan fonogramma oınatylady. Kópshilik, tipti ant beretin memlekettik qyzmet­ker­lerdiń ózderi de Gımnge jáı «án» dep qaraıdy. Olardyń ishinde keıbireýi zańdy ne múlde oqymaǵan, ne moıyndamaıdy. Máselen, bir iri sheneýnik ózi qatynasyp otyrǵan mártebeli jıynnyń ashylýynda Ánuran oınalǵan sátte, qolyn keýdesine qoıýdy paryz sanamaǵanyn óz kózimmen kórdim. Keıbir sheneýnikterdiń «kúsheıip» ketkeni sonshalyqty, olar ózderin zańnan joǵary qoıǵysy keletin bolýy kerek. Jaqynda Qazaqstannyń gandbolshy (qol doby) qyzdary Azııa chempıonatynda jeńiske jetip, jankúıerlerin qýantty. О́kinishke qaraı, olardyń qurmetine Gımn oryndal­ǵanda jeńimpaz qyzdar qatar turyp, zańnyń talabyna sáıkes ne Týǵa moıyn burmady, ne qoldaryn júrek tusyna qoımady. Sol kezde ǵana olardyń basqa elden kelgen sport­shy­lar ekenin túsinip, kóp jankúıer tómen qa­rady. Olardyń qurmetine Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Gımni oryndalǵan sáttegi sýret baspasózde jarııalandy. Onda Dáýlet Tur­lyhanov, taǵy eki-aq adam qoldaryn keýdesine qoıyp, qalǵan 23 adam óz betterinshe tur. Bul jaǵdaı, ásirese, Qazaq elinde ótetin qysqy Azııa oıyndarynyń qarsańynda kópshilik kóńilin alańdatary haq. Bizdiń elimizdiń Týy astynda sporttyq básekege qatynasatyn sportshylar qandaı shartpen Qazaqstan atynan jarysqa túsedi? Memlekettiń sportqa bólgen qarjysynyń qandaı bóligi jaldanbaly sportshylarǵa ketedi? Jas urpaqty, jas sport sheberlerin otan­shyldyqqa, óz Otanynyń patrıoty bo­lý­ǵa qalaı tárbıelemekpiz? Prezıdenttiń Jańa jyldyq quttyq­taýy­nan keıin túngi saǵat 24.00-de telekompanııalar óz jumystaryn Ánuran oryndaýdan bastasa da oryndy bolar edi. Reseı kanaldary únemi osylaı etedi. Ejelden Amerıka azamattarynyń óz gımnderin sózimen aıtyp, júrek tustaryna oń qoldaryn qoıyp, maqtanyshpen tura­tyn­daryn búkil álem biledi, ári soǵan qurmetpen qaraıdy. Bul rásim Brazılııa, taǵy basqa elderde qalyptasqan. Qyrǵyzstanda, О́zbek­stan­da óz zańdaryna osyndaı element kirgizgenderin baspasózde otanshyldyq sezimmen jazdy. Osyǵan baılanysty memleketimizdiń 20 jyldyǵy sharalarynda memlekettik rámiz­derdiń paıdalanylýy, olardyń halyqty, ásirese, jastardy otanshyldyqqa tárbıeleý­degi róli týraly Úkimettiń naqty jumysy kórinis berýi tıis dep bilemin. Qýanysh SULTANOV, Senat depýtaty.