Bizdi biriktiretin uly kúsh – memlekettik til

Aıtaıyn degenim...

Búgingi tańda Qazaqstan ultaralyq jáne dinderaralyq kelisimdi saqtaýda álemge úlgi bolyp otyr. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen ómirge kelgen Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi Astanada úsh ret uıymdastyryldy. Jýyrda ǵana Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HVI sessııasy ótti. Ult pen ultty bir-birine degen syı­las­tyq pen senim, salt-dástúrine kórsetilgen qurmet jaqyndastyratyny anyq. Sonymen qatar, bir shańyraqtyń astyna biriktiretin uly kúsh – memlekettik til. Sońǵy jyldary Qazaqstan halqy Assambleıasynyń óńirler­degi birlestikteri de, ár túrli etnostardyń mádenı birlestikteri de óz tilderi men salt-dástúrlerin jańǵyrtýmen qatar, óz ishterinde arnaıy kýrstar ashyp, memlekettik tildi meńgerý ústinde. Bul – jaqsy bastama. Adam tildi bilgen saıyn sana-sezimi tolyǵa túsedi, ózge ulttardyń jandúnıesin tú­sinedi. О́mirde ózine jaqyn dostar jı­naıdy. Qyzmet barysynda da tildi bilgenniń tıimdiligi óte zor. Osyny uǵyna bilgen ózge etnos ókilderi «Qazaqstanda turyp, óz elim­niń tilin bilýim kerek!» degen patrıottyq sezimmen memlekettik tildi eshqandaı qıyndyq­syz meńgerip alýda. Qazir qazaq tilinde erkin sóıleı alatyn qazaqstandyqtar óz tilin úırenýge talpynys jasamaı júrgen keıbir qandastarymyzǵa úlgi bolyp otyr. Meniń aıtaıyn degenim, qosymsha qarjy bólmeı-aq memlekettik tildi úırengisi keletin azamattarymyzǵa kómek kórsetýimizge bola­dy. Máselen, orys jáne basqa ulttar tilinde dáris beretin mektepterde ashyq sabaqtar memlekettik tilde júrgizilse, ol da bir ıgilikti is bolar edi. Orta arnaýly jáne joǵary oqý oryndarynda saıası jáne má­de­nı is-sharalardy memlekettik tilde ótkizý qolǵa alynsa, ol da oń bastama bolatyny sóz­siz. Sonymen qatar, orys jáne basqa ulttar tilinde dáris beretin mektepterde, kolledjder men ýnıversıtetterdiń bólim­derin­de memleket jáne qoǵam qaırat­ker­leri­men, aqyn-jazý­shy­larmen kezdesýler memlekettik tilde ótkeni jón. Muny nege aıtyp otyrmyn. Jaqynda bir tanysymnan Astanadaǵy daryndy aqyn Tóle­gen Aıbergenov atyndaǵy mekteptiń bala­la­ry osy qyrshyn ketken aqynnyń kim ekenin bilmeıtinin estidim. Bul neni kórsetedi. Mektep dırektorynyń mektep ataýyn shá­kirtterdiń sanasyna sińirmegeni­nen. Aqyn­nyń atyn ıelenip otyrǵan mek­teptiń jaǵ­daıy osyndaı. Bul bir mekteptiń basyndaǵy ǵana problema emes. Osy jáıtti Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qadaǵalaýy kerek. О́ıtkeni, ár adam qyzyqty áńgimeni túsingisi keledi. Qazirdiń ózinde keıbir orys mektepterinde ara-tura bolsa da qazaq qalamger­lerimen kez­desýler ótip júr. Ondaı basqosýdan shá­kirtter rýhanı baılyq alyp, halqymyzdyń salt-dástúrin bile túsedi. Keńes Odaǵy tusynda orys tilin úıre­týdiń ońaı tásilderi qoldanyldy. Máselen, bir aýyz oryssha bilmeı áskerge barǵan qazaq balasy eki jyldan keıin erkin sóılep keldi. Osy oraıda memlekettik tildi úı­rený­diń taǵy bir ádisi retinde bizdiń qorǵa­nys sala­synyń qyzmetin tolyqtaı memlekettik tilge kóshirý kerek. Iаǵnı, áskerı komıssarıattan bastap osylaı istesek, utatynymyz kúmánsiz. Búgingi tańda áskerde sapqa turýǵa, júrýge beriletin buı­ryqtar ǵana memlekettik tilde aıty­lyp júr. Ol azdyq etedi. Sondyqtan áske­rı ómirdiń tynys-tirshiligi memlekettik tilde júrgizilýi kerek. Qazaqstannyń jáne álemniń saıası jańalyq­tary, elimizdiń ishki jáne syrtqy jaǵdaıy týraly málimetter aıtylatyn saıası jat­ty­ǵý sabaqtary memlekettik tilde ótkizilse, bul tildi úırený úshin birinshi kezekte jaýyn­gerlerimizge jasaǵan kómegimiz bolar edi. Irak ELEKEEV, Májilis depýtaty.