Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń qatysýymen Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa otyrysy bolyp ótti

Kólik salasyndaǵy jumystar kóńilden shyqty Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń qatysýymen Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa otyrysy bolyp ótti. Onda ótken jyly atqarylǵan jumys qorytyndylary men 2011 jylǵa belgilengen mindetter qaraldy. Atalǵan jıynda negizgi baıandamany Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Ábilǵazy Qusaıynov jasady. Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Á.Qusaıynov 2010 jyl jańa ǵasyrdyń al­ǵashqy onjyldyǵynyń túıini ispetti deı kele, sala úshin bul órkendeý onjyl­dyǵy boldy dedi. Sońǵy on jyl ishinde kólik-kommýnıkasııa kesheniniń negizgi kórsetkishteriniń ósýi baıqalady. Dálirek aıtqanda, tasymaldanǵan júkterdiń kóle­mi 1,7 ese, jolaýshylar tasymaly 1,8 ese, temir jol jelisiniń ótkizý qabileti 1,5 ese ósken. Avtokólik quraldarynyń sany 2,4 ese ósip, qazir elimizdiń árbir altyn­shy turǵyny jeke kólik ıeleri atanyp otyr. On jylda kólik ınfraqurylymyna 1,4 trln. teńge jumsalǵan. Memleket basshysynyń halyqaralyq joǵary bede­liniń arqasynda daǵdarys jyldaryna qa­ramastan, halyqaralyq qarjy ınstıtýt­tarynan 4,2 mlrd. AQSh dollary kóle­minde zaımdar tartylǵan. Tek ótken jy­ly ǵana mınıstrliktiń kólik ınfraqu­rylymyn damytýǵa arnalǵan bıýdjeti 19,6 paıyzǵa ósip, 313,4 mlrd. teńgeni qurasa, onyń 99,1 paıyzy ıgerilgen. 2010 jylǵy basty joba – Memleket basshysynyń «Batys Eýropa-Batys Qy­taı» halyqaralyq kólik dálizin jańartý jónindegi tapsyrmasyn júzege asyrýdy bastaý boldy, – dep atap ótti mınıstr. Úılesimdi uıymdastyrylǵan jumys nátıjesinde, onyń ishinde 3 óńirdegi jergilikti atqarý organdarynyń tikeleı qa­ty­sýymen 2010 jyly jańa joldyń al­ǵashqy 417 shaqyrymy salynyp, sol ar­qyly jol qatynasy qamtamasyz etilgen. Osy iri jobany iske asyrý barysynda jańa kásiporyndar ashylyp, elimizdiń ondaǵan qurylys kompanııalary jumys­pen qamtamasyz etilse, shaǵyn jáne orta bıznes, sonyń ishinde qyzmetter jáne taýarlardy, sonyń ishinde qurylys mate­rıaldaryn jetkizý salasyndaǵy bıznes iske qosylǵan. Sabaqtas salalardy qosa eseptegende jobada 34 myńnan astam adam jumysqa tartylǵan. 4,5 myń jol qurylysy tehnı­kasy qoldanylyp, 20 mln. tekshe metrden astam ınertti materıaldar jáne topyraq óńdelse, al qazaqstandyq qamtylý 89 paı­yzdy quraǵan. О́tken jyl jumys oryn­daryn ashý jaǵynan nátıjeli bolyp, jal­py kólik jáne kommýnıkasııa kesheni boı­ynsha 100 myńnan astam adamǵa jumys orny ashylǵan. El ekonomıkasynda eń qajetti júk tasymaldaý túri jáne jolaýshylar qozǵa­lysynyń eń tartymdy quraly bolyp ta­by­latyn temir jol kóligi salasynyń strategııalyq máni zor. Osy rette 2 temir jol jelisi, atap aıtqanda, «Jetigen-Qor­ǵas» jáne «О́zen-Túrkimenstannyń memlekettik shekarasy» jelileri salynýda. Bú­gingi kúnge jalpy 162 shaqyrym joldyń joǵarǵy qabaty tóselgen. Jurtshylyqtyń jolaýshy tasymalyna suranysynyń ulǵaıa túsýine eń aldymen vagon parkiniń tozýy men jetispeýshiliginen tıisti jaǵdaı bol­maýyna baılanysty kóliktik máshıne jasaý salasynyń mańyzy arta túsýde. Qazirgi ýaqytta jolaýshylardy jetkizý ýaqytyn qysqartý maqsatynda jolaýshy poıyz­darynyń qozǵalys jyldamdyǵyn arttyrý jóninde jumystar júrgizilýde. 2010 jyl, ásirese, azamattyq avıasııa salasy úshin kúrdeli bolyp, daǵdarys avıa­tasymaldaýshylar arasyndaǵy básekeles­tik­ti shırata túsken. Sondyqtan ótken jyly eń aldymen halyqaralyq talaptarǵa sáıkes keletin normatıvtik quqyqtyq baza jasaýǵa, ushý qaýipsizdigin qamtamasyz etý, kadrlardy daıarlaý men negizgi aktıvterdi jańartýǵa basa nazar aýdarylypty. Sý kóliginde Aqtaý teńiz portyn sol­tústikke qaraı keńeıtý jobasy boıynsha konsessııalyq negizde qurǵaq júk termı­nal­daryn salý máselesi qarastyrylýda. Bul 2015 jylǵa qaraı porttyń qurǵaq júkter boıynsha jobalyq qýatyn 4 mln. tonnaǵa jetkizýge múmkindik beredi. Búgingi kúnniń ózinde qazaqstandyq porttardyń úlesi Kaspııdegi júk aınalymynyń jal­py kóleminiń 31 paıyzyn quraıdy. Qazirgi ýaqytta elimizdiń eń perspek­tıvaly jáne tıimdi núktelerinde tranzıttik dálizderdiń ajyramas bóligi retinde saý­da, kóp fýnksııaly jáne kóliktik-logıs­tıkalyq ortalyqtar belsene qalyptasýda. Al, mınıstrlik óz tarapynan qajetti kó­liktik ınfraqurylymmen qamtamasyz etý baǵytynda, atap aıtqanda, «Batys Eýropa-Batys Qytaı» halyqaralyq tranzıttik dálizin salý, «Qorǵas- Jetigen» jańa temir jol jelisin jáne basqa da ınfraqu­ry­lym­dyq jobalardy júzege asyrý baǵytynda jumys júrgizýde. Kólik jáne kommýnıkasııa salasynyń 2010 jylǵy mańyzdy sharalarynyń biri Kólik ınfraqurylymyn damytý jónindegi 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan salalyq baǵ­darlamanyń qabyldanýy der edik. Baǵ­darlama aıasynda jalpy somasy 2,8 trln. teńge 58 ınfraqurylymdyq joba basta­lyp, iske asyrylmaq. О́tken jyldyń zamanalyq mańyzy bar oqıǵasy Qazaqstannyń tóraǵalyǵy sheńbe­rinde elimizde EQYU- ǵa qatysýshy memleketter basshylarynyń Sammıtin ótkizý ekeni belgili. Tarıhı Sammıtke ázirlený jáne ótkizý aıasyndaǵy Elbasy tapsyr­malary oryndalyp, atap aıtqanda, Astana qalasynyń áýejaıynda qaýipsizdiktiń tıisti deńgeıin qamtamasyz etý jáne Sammıtke kelýshilerdi qabyldaý boıynsha is-sharalar kesheni tolyq oryndalǵan. Azamattyq avıasııa salasynda normatıvtik- quqyqtyq bazany odan ári jetildirý, elimizde ushý qaýipsizdigin baqylaý bóliginde IKAO aýdıti eskertpelerin joıý boıynsha jáne qazaqstandyq avıatasymal­daýshy­lar­dy 2011 jylǵy sáýirde jáne qarashada Eýrokomıssııanyń «qara tiziminen» shyǵarý jóninde sharalar júzege asyrylmaq. «Eır Astana» jáne «SCAT» avıakompanııa­larynyń operasııalyq lı­zıng sharttary boıynsha 11 áýe kemesin satyp alýy da aldaǵy jospar enshisinde. Kadrlardy daıarlaý men biliktiligin kóte­rý, respýblıka áýejaılarynyń básekege qabi­let­tiligin arttyrý, sonymen qatar, mar­shrýt júıe­sin keńeıtý jáne qolda­nys­ta bar avıajelilerdegi reısterdi kóbeıtý baǵytyndaǵy jumystar jalǵaspaq. Sý kóligi salasy boıynsha da ınfraqu­ry­lym­dyq jobalar­dy iske asyrýdy jal­ǵas­tyrý, teńiz ma­mandaryn daıarlaý júıesi men teńiz porty ákimshiligin qurý josparlanǵan. Eldiń tranzıttik áleýetin damytý maqsatynda tarıftik saıasatty jetildirý jáne bızneske qatysty ákimshilik kedergilerdi qysqartý, sondaı-aq kóliktik-lo­gıstıkalyq ortalyqtardy tıisti kólik ınfraqurylymdarymen qamtamasyz etý kózdelýde. Alqa májilisi sońynda mınıstrliktiń 2010 jylǵy atqarǵan jumystaryna baǵa bergen Úkimet basshysy Kárim Másimov Kólik jáne kommýnıkasııa salasynyń bo­lashaǵynan úlken úmit kútýge bolatyn­dyǵyn, sońǵy 3-4 jylda jáne daǵdarys kezeńinde respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten bólingen aýqymdy ınvestısııalar ekonomıkanyń qajetti­lik­terine tolyq jaýap bergenin aıta kelip,  daǵ­darystan keıin bólingen qar­jylar negizinde atqarylǵan sharalardyń talapqa saı bolmaı turǵanyn da qaperge saldy. Osy rette Premer-Mınıstr memleket pen jeke menshik áriptestigin qamta­masyz etý basty nazarda bolýy tıis ekenin, bul turǵyda Úkimettiń Memleket basshysynyń tapsyrmasy negizinde daı­yndaǵan jańa zań jobasyn tıimdi paı­dalanǵan jón degendi de aıryqsha atady. Sondaı-aq ol mınıstrlik aldyna bir­qa­tar mindetter júktedi. Otyrysqa qatysýshylar alqa máji­lisi aıasynda otandyq óndirýshilerdiń jol-qurylys materıaldarynyń, arnaıy tehnıkanyń, sondaı-aq temir jol má­shı­nelerin jasaý salasy ónimderiniń kórme­sin tamashalady. Ábdirahman QYDYRBEK.