Ǵarysh salasynyń damýy el damýynyń belgisi

Mejeler men mindetter

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń qatysýymen Ult­tyq ǵarysh agenttiginiń keńeıtilgen alqa otyrysy bolyp ótti. Onda negizgi baıandamany atalǵan agenttik tóraǵasy Talǵat Musabaev jasady. О́z baıandamasyn vedomstvo bas­shysy 2010 jyly atqarylǵan ju­mys­tar jóninde bastap, aldaǵy jyl­dary atqarylýy tıis sharýalar jaıynan da maǵlumattar berdi. «Báıterek» ǵa­rysh­tyq keshenin iske qosý merzimi 2015 jylǵa qaıta shegerilgen. Buǵan sebep Reseı jaǵy «Angara» atty zymyran ushyrǵyshty ushyrý sy­naq­taryn 2013 jylǵa aýystyryp jat­qan­dyqtan bo­lyp otyr. Osy rette agenttik tóraǵasy alqa májilisine qatysyp otyrǵan Úkimet basshysynan atalǵan jo­bany qarjylandyrý jumystaryn jalǵas­tyrýdy surady. Osydan keıin T. Mu­sabaev «KazSat-2» jer serigin, buı­yrtsa, bıylǵy jyldyń naýry­zyn­da kókke kóterýdi josparlap otyrǵan­da­ryn da aıtty. Atal­ǵan spýtnıkti iske qosý kezinde onyń basqarý appa­ra­týrasynda birqatar aqaýlar anyq­tal­ǵan. Qazirgi tańda osy kemshilikterdi joıý jumystary júrgizilýde. Ulttyq ǵarysh agenttigi údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mý­­dyń memlekettik baǵdarlamasy sheń­berinde 2010-2014 jyldarǵa ar­nalǵan stra­te­gııalyq jospar negizinde salany da­mytýdyń tórt stra­tegııalyq baǵyty boı­ynsha jumys jasamaq. Atap aıt­qanda, olardyń qatarynda maqsat­ty ǵaryshtyq júıe­ qurý, tehnologııalar men olardy qoldaný, sondaı-aq «Baı­qońyr» keshenin damytý men ǵa­rysh­tyq apparattar óndiristerin qurý sekildi ju­mystar bar. Sonymen qatar, ǵarysh jumystarynyń ǵylymı jáne tá­jirıbelik-eksperımenttik bazasyn da­mytý da osy jospar aıasynda jú­zege aspaq. 2010 jyly «Respýblıkalyq ǵa­ryshtyq baılanys ortalyǵy» AQ Re­seıdiń M. V. Hrýnıchev atyndaǵy memlekettik ǵylymı-óndiristik or­ta­ly­ǵymen «KazSat-2» spýtnıgine baıla­nysty birqatar jumystar at­qarǵan. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, ony ushyrý jospary aldaǵy kók­temge belgilengen. Buǵan qosa qa­zirgi tańda osy se­rııa­daǵy úshinshi spýtnıkti ushyrý úshin halyqaralyq tenderge qatysý da jos­parlanǵan. Búginderi tenderge Fransııa, Germanııa, Japonııa, Reseı, AQSh, Izraıl jáne Úndistan sekildi memleketter qatysýda. Ǵaryshtyq saladaǵy baılanys tó­ńiregindegi áńgime qozǵaǵanda, ol­ar­dyń ózge eldermen áriptestik baı­la­nys­tarynyń mańyzdylyǵyn da aıta ketken lázim. Bul turǵyda Ult­tyq ǵarysh agenttigi buǵan úlken den qoı­ǵan. Halyqaralyq qyzmettestikti ny­ǵaıtý maqsatynda ótken jyly Fransııa, Reseı, Izraıl, Germanııa, Qytaı, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Úndistan, Ýkraına sekildi mem­leketterdiń ǵa­rysh­tyq ag­enttikteri jáne kompanııa­lar­ymen bir­qatar qujattarǵa qol qoı­ylǵan. Ǵarysh­tyq keńistikti beıbit maq­satta zertteý jáne paıdalaný jaı­ynda Ja­po­nııanyń aeroǵarysh­tyq zert­teý ag­ent­tigi men Germa­nııanyń ae­roǵarysh ortalyǵy jáne Koreıanyń aero­ǵa­rysh­tyq zertteý ınstıtýt­ta­ry­men ár­iptestik kelisimderge de qol qoıylǵan. Ǵarysh salasy úshin otandyq kadr­lardy daıyndaý da agenttiktiń alǵa qoıǵan maqsattarynyń biri bo­lyp tabylady. Salaǵa mamandardy daı­yn­daý turǵysynda daıyndyq ju­mys­tary bastalǵan. Respýblıkamyz­dyń baza­lyq joǵary oqý oryn­da­rynda «Ǵa­rysh­tyq tehnıka jáne tehnologııa» ma­mandyǵy boıynsha mamandar daı­yn­daý qaras­tyrylǵan. Olar­dyń qata­rynda L.N.Gý­­mılev atyn­daǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıteti men Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, Q.I. Sát­­ba­ev atyndaǵy Qazaq ulttyq teh­nı­kalyq ýnıversıteti, Almaty ener­ge­tı­ka jáne baı­lanys ýnıversıteti, son­daı-aq Aza­mat­tyq avıasııa aka­de­mııa­lary tur. Mamandardy ǵarysh salasynda daı­­yndaý alys jáne jaqyn shet memleketterde de jalǵasýda. Qazirgi kezde «Bo­lashaq» baǵdarlamasymen 58 stıpendıat Reseı, Irlandııa, Malaızııa, Uly­brıtanııa, AQSh jáne Kanada sekildi elderde 9 mamandyq túrinen bilim alýda. Sondaı-aq memlekettik tap­syrys sheńberinde Baı­qońyr qala­syn­daǵy Más­keý avıa­sııa­lyq ınstıtýty fılıa­lynda 101 qa­zaqstandyq stýdent maman­dyqqa mashyqtanýda. Ǵarysh salasyndaǵy mamandarǵa ar­nalǵan 16 oqý semınarlary men olar­dyń biliktilikterin arttyrý úshin de birshama aýqymdy sharalar ót­ki­zilgen. Bul osy salanyń elimizde da­mýyna qosylyp jatqan úles ekeni belgili. 2010 jylda atqarylǵan jumys­tar­dy saralaı kelgen Ulttyq ǵarysh ag­enttiginiń tóraǵasy Talǵat Musa­ba­ev elimiz úshin zamanaýı ǵarysh sa­lasy ult­tyq namystyń úlgisi ǵana emes, joǵary sapaly shynaıy ómir men ulttyq re­sýrstyń alǵa basýyn kórsetedi, dedi. Alqa májilisin qorytyndylaǵan Úki­met basshysy Kárim Másimov sońǵy úsh jylda álem daǵdarystyń zarda­bymen kúresýmen bolǵanyn, so­ǵan qa­ramastan, memlekettiń ǵarysh sala­sy­men baılanysty baǵdarla­ma­lar­dy nazardan tys qaldyrmaǵanyn aıta kele, aldaǵy ýaqytta el eko­nomıkasynyń ońa­lýyna qaraı biz sa­laǵa burynǵydan da kóp kóńil bó­lemiz degen oıdamyn,  dedi. Sondaı-aq ol eń bolmaǵanda biz basym baǵyttaǵy baǵdarlamalardy qar­­jy­landyratyn bolamyz degendi de erekshe atap kórsetti. Atalǵan basqosýda sonymen qatar Premer-Mınıstr agenttik ókilde­ri­ne «KazSat-2» spýtnıgine baıla­nys­ty ju­mystardy tezdetip aıaqtaýdy tapsyrdy. Osy rette K. Másimov «KazSat-1»-ge baılanysty problema úshin agenttiktiń qazirgi basshylaryn kinálamaıtynyn aıtty. Áıtse de biz oǵan kináli aza­mat­tardy tabamyz, deı kele, ázirge «Kaz­Sat-1»-ge baıla­nys­ty basty másele ony saqtandyrý úshin bólingen qar­jy­ny qaıtaryp alý bolyp tabylady, dedi. Budan sa­lyq tóleýshiler zardap shekpeýi tıis degendi de qaperge saldy. Tehnıka degenimiz temir. Sondyq­tan onyń synýy men isten shyǵýy ábden múmkin. Qaıtse de biz eń bolmaǵanda onyń saqtandyrý qunyn ala alatyndaı bolýymyz qajet. Sol sebepti de saq­tandyrý sharalarynyń barynsha joǵa­ry deńgeıde júrgi­zil­geni durys, degen Kárim Qajy­m­qan­uly alqa otyrysy ba­rysynda Ult­tyq ǵarysh agenttiginiń ótken jyly jaqsy jetistikterge qol jetkizgenin atap kórsetti. Alqa otyrysyna jınalǵan jurt­shy­lyq ǵarysh keńistigi jaıynda tú­sirilgen arnaıy fılmdi tama­sha­la­dy. Ábdirahman QYDYRBEK.