Alǵashqy qyzǵaldaq

Ońtústik óńirinde qaýyz ashty Ońtústik Qazaqstanda Qyzyl kitapqa engen qyrdyń qyzyl qyzǵaldaǵy gúldedi. Ádette, bul gúlder sáýir aıynda qaýyz jaryp, kózdiń jaýyn alatyndaı bolyp jaıqalatyn. Bıyl ońtústik óńirde kók­tem erte shyqty. О́simdikter de erte oıanyp, merziminen buryn gúldeı bastady. Osynyń bir dáleli qyrdyń alqyzyl qyz­ǵaldaǵy qaýyz jaryp, dalany gúlge bóledi. Statıstıkalyq málimet­terge súıensek, álemde qyz­ǵal­daqtyń 83 túri erekshe qorǵalatyn ósimdikter tizi­mine alynǵan eken. Onyń 63-i tek Orta Azııa elderinde ǵana ósedi. Al ońtústikte sol Qyzyl kitapqa engen qyz­ǵal­daqtyń 6 túri kezdesedi. Olar: Albert, Borshov, Greı, Kaýf­man, Korolkof jáne Le­mann dep atalady. Bul gúlder jylyna bir-aq ret búrshik jarady. Aıta keteıik, atalǵan qyz­­­­ǵaldaqtar Qarataýdyń ete­­­­gindegi Báıdibek aýdany men Alataýdy bókterleı jat­qan Qazyǵurt, Tólebı jáne Túlkibas aýdandarynyń aýma­ǵynda ǵana ósedi. – Qansha qorǵashtasaq ta, kózdiń jaýyn alatyn qyzǵal­daqqa qyzyǵyp, julyp alýshylar qarasy azaıar emes, – deıdi tabıǵat janashyrlary. Sondaı-aq, tabıǵatty qorǵaý mamandary Jer-ana tósindegi dala baılyǵyn ju­la­­tyndarmen kúres kúsheı­til­genimen qyzǵaldaqqa qyzy­ǵýshylar tyıylmaı keledi, dep otyr. – О́tken jyly jáne al­­dyń­ǵy jyly alty jaıt bo­ıyn­sha is qozǵalyp, quqyq qor­ǵaý oryndaryna ótkizdik. Olarǵa Qylmystyq kodeks­tiń 339-baby boıynsha qyzǵal­daq­tardy julǵany úshin 3 myń aılyq eseptik kórsetkish esebinde aıyppul salynady. Sonymen qatar, 3 jyl bas bostandyǵynan aıyrý ja­zasy taǵaıyndalýy múm­kin, – deıdi oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýar­lar dúnıesi aýmaqtyq ıns­peksııasynyń bas mamany Hamıt Jorabaev. Tórebek TURMANOV.