Juldyzy bıik kemeńger

Elbasy týraly jańa fılm

Prezıdent Nursultan Nazarbaev «El­basy joly: Juldyzdar toǵysqanda» kıno­epo­peıasynyń premeralyq kórsetilimine bardy, dep habarlady Prezıdenttiń baspasóz qyzmeti. Fılm 1984 jyl men 1991 jyl aralyǵyndaǵy kezeńdi qamtıdy. Týyndy jańa táýelsiz memle­ket­terdiń qurylýy, sonyń ishinde Qazaqstan Res­pýblıkasy týraly baıandaıdy. Budan bólek, kartına Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentiniń eldi reformalaýdaǵy róli, sondaı-aq, onyń búginde jahandyq aýqymdaǵy jobalarǵa aınalǵan bastamalary jóninde áńgimeleıdi. Fılm rejısseri – Reseı Federasııasy Mem­lekettik syılyǵynyń laýreaty, Reseıdiń halyq ártisi Sergeı Snejkın. Kınolenta Almatyda jáne Al­maty oblysynda, Astanada, Qaraǵandyda, Más­keý men Sankt-Peterbýrgte túsirilgen. Kartı­nany somdaý jumysyna jalpy sany 10 myńǵa jýyq adam qatysqan. «Juldyzdar toǵysqanda» kartınasy 2016 jylǵy 28 sáýirde jalpyulttyq prokatqa shyǵa­ry­lady.

Juldyzy bıik kemeńger

týraly  kórkem týyndy kórermenge jol tartty

Táýelsiz elimizdiń taǵdyry úshin táýekelge bel baılaǵan Elbasynyń eren erligin baıandaıtyn taǵy bir týyndy dúnıege keldi. Elbasy týraly kınoepopeıanyń alǵashqy tórt  serııasyn qazaq­standyq rejısser Rústem Ábdira­shev tú­sir­­­genin esterińizge salamyz. Olar­­­dyń qatarynda, «Balalyq shaǵym­­nyń aspany», «Otty ózen», «Temir­taý», «Tyǵyryqtan jol tapqan» fılmderi bar. Osylardyń barlyǵy Elbasynyń qalyptasý, ósý jolyn baıan­daıdy. «Kınoepopeıanyń besinshi bóli­minde biz Keńes ókimetiniń qulaýy men táýelsiz Qazaqstannyń ómirge kelýin kórsetýdi maqsat ettik», – dedi fılmge qatysty baspasóz más­lıhatynda Máde­nıet jáne sport mınıstri A.Muhamedıuly. «Biz fılmniń qoıýshy-rejısseri kim bolady degen suraqqa kóp oı­landyq. Onyń shyǵarmashylyq tájirıbesine basa nazar aýdardyq. Bul jaǵynan kelgende Sergeı Snejkınniń eńbekteri, onyń tú­sirgen fılmderi bizdi tánti etti. Alǵashqy kezdesýdiń ózinde ol bizge, oıdan shyǵarylǵan emes, shynaıy týyndy kórsetýge sóz berdi», – deıdi mınıstr. Mádenıet jáne sport mı­nıs­tr­­liginiń tapsyrysy boıyn­sha túsirilgen «Jul­dyzdar to­ǵysqanda» kórkem fılminiń re­jısseri – Reseı Federasııasy Mem­lekettik syılyǵynyń laýreaty, Re­seı­diń halyq ártisi – Sergeı Snej­kın. Ol jurtshylyqqa «Belaıa gvardııa», «Brejnev», «Svety kalendýly», «Jenskıı roman» sııaqty týyndylarymen tanymal. Mańyzdy fılmniń mazmuny Keńes Odaǵynyń qulaýy, jańa táýelsiz memleketterdiń paıda bolýy, onyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasy týraly baıandaıdy. Fılm 1984-1991 jyldar ara­lyǵyn qamtıdy. Atalmysh kórkem fılm el tarıhyndaǵy eleýli oqıǵalarǵa zer salyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Pre­zıdenti – Elbasynyń qoǵam ómiri­niń bar salasynda at­qar­ǵan rólin, sondaı-aq, Memleket basshysynyń dúnıejúzilik aý­qymda yntymaq­tastyqty art­tyrý­daǵy aıryqsha qyzmetin saralaıdy. Kınotýyndynyń sarynyna mán bere­tin bolsaq, aǵylshyn ja­zý­shy­­sy Dje­­remı Vılson Qazaqstan Pre­zı­denti Nursultan Nazarbaevtyń ómir­baıanyn jazý úshin onymen kezdesýge qol jetkizedi. Alaıda, jýrna­lıst pen Elbasynyń belgilengen suhbaty búkil eldi aralaýmen ta­­rıhqa kóz júgirtken salıqaly saıahatqa ushtasady. Suhbat barysynda Prezıdent pen Vılson keń-baıtaq daladan qar basqan taýǵa, kópqabatty záýlim ǵımarattan kıiz úıge, 2015 jyldan 1950 jylǵa, 1986 jylǵa, 1989 jylǵa, 1991 jyldar aralyǵyndaǵy tarıhı oqıǵalarǵa aýysyp otyrady. El kartasyndaǵy árbir nysan – Prezıdent ómirbaıanynyń aıǵaǵy. Qazaqstan astanasyndaǵy bıik ǵımarattardyń ústinen tik­ushaqpen ushyp ótý, álemdegi eń úlken kómir razrezinde serýendeý arqyly Vılson ózi úshin bir jańa­lyq ashqandaı bolady. Kelesi kúni Prezıdenttiń Almatyǵa issa­pary jáne suhbaty aıaqtalady. Nursultan Nazarbaevtyń ant qa­byl­dap, Qazaqstan Táýelsizdigi úshin moınyna jaýapkershilik alǵan zalynda Vılson men Prezıdent qoshtasady. «Juldyzdar to­ǵysqanda» kı­no­kar­tınasynyń sse­narııin rejısser Sergeı Snej­kın Nursultan Nazarbaevtyń óz shyǵarmalaryn negizge ala otyryp jazyp shyqqan eken. Týyndyny aıshyqtaý barysynda Elbasynyń jeke estelikteri de molynan paı­­­­­­dalanylǵany baı­qalyp turdy. Túsirilimniń negizgi bóligi Almaty jáne Almaty oblysynda ótse, al, qalǵany Astana, Qaraǵandy, Máskeý jáne Sankt-Peterbýrg qalalarynda júrgizilgen. Túsirilimge barlyǵy 70-ten astam nysan paıdalanylypty. Onyń ishinde Máskeýdegi Kreml, «Nasıonal» qonaq úıi, Qa­ra­ǵandydaǵy Ken­shiler mádenıet saraıy (1989 jylǵy shahterler  ereýili), sondaı-aq, Keńes Odaǵy Kommýnıstik Partııasy  Ortalyq Komıtetiniń Bas hatshysy  Mıhaıl Gor­bachevtiń 1985 jyly  Selınograd  oblysyna kelgen issapary kezinde Astrahan aýdanynyń  astyq alqabynda da biraz oqıǵa jelisi órile túsken. Al táýelsizdikke umtylǵan qazaq jas­tarynyń kúresi – 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisi Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy «RWS» kıno­stý­dııasynyń aý­maǵynda som­dalǵan. Fılmdi jasaýda Qazaqstan men Reseı kınematogra­fısterinen quralǵan  tájirıbeli halyqaralyq top jumyldyrylǵan. Týyn­dynyń bas prodıýseri Qazaqstan­nyń eńbek sińirgen qaıratkeri Tasbolat Mere­kenov. Qoıýshy sýretshi – Dmıtrıı Tatarnıkov, qoıýshy operatory – Sergeı Machılskıı. «Juldyzdar toǵysqanda» fıl­miniń kompozıtory Reseı kınematografııa óneri jáne ǵy­lymy ult­tyq akademııa­sy ta­ǵa­ıyn­daǵan «Altyn qyran» syı­ly­ǵynyń úsh márte ıegeri Iýrıı Potenko. Basty róldi qazaqstandyq tanymal akter Berik Aıtjanov somdady. Son­daı-aq, fılmge Altynaı Nógerbek, Aldabek Shal­baev, Azamat Satybaldy, Ǵa­nı Quljanov, Erkebulan Daıyrov, Janel Ma­qajanova, Dınara Baqtybaeva, Qarlyǵash Muhamedjanova túsip, joǵary deń­geıde oınap shyqty deý­ge bolady. Aıta ketetin taǵy bir jaıt, fılm­degi tanymal tarıhı tulǵa­lardy,  KSRO prezıdenti Mıhaıl Gorbachev, Reseı prezıdenti Borıs Elsın,  AQSh prezıdentteri – Djordj Býsh jáne Bıll Klınton, Saýd Arabııasynyń ko­roli Fahd ál-Saýd jáne Palestına av­to­nomııasynyń basshysy Iаsır Arafat syndy álemge áıgili memleket qaıratkerleriniń beınelerin  Igor Ýgolnıkov, Sergeı Garmash, Darıa Moroz, Alekseı Gýskov, Hıý Freızer, Rıchard Korderı, Stıven Peısı sııaqty reseılik jáne sheteldik  akterler somdaǵan. Kartınany jasap ómirge keltirý jolynda 10 000-ǵa jýyq adam atsalysqan týyndynyń Qazaq eli úshin máni men mańyzy joǵary turary daýsyz. Keshegi týyndynyń tusaýkes­erine Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi kelip, fılmdi basynan aıaǵyna deıin otyryp tamashalaýy joba avtorlary men túsirilim tobyna úlken jaýapkershilik júktedi desek, artyq aıtqandyq bolmas, sirá. El tarıhyna tikeleı baılanys­ty bolǵandyqtan bul týyndynyń basqalardan bási joǵary. Bodan­dyqtan bosaǵan eldiń baqyty men qýanyshy qapysyz kórinis tapqan bul fılmdi árbir qazaqstandyq kórýge tıis dep oılaımyn. Bul týyndydaǵy erekshe este  saqtalar bir sát – Elbasynyń qajylyq jasaýy der edim. Ol kisiniń Qaǵbaǵa kirip, odan shyqqan kezinde tolassyz jańbyrdyń jaýǵany jáı nárse emes. Onda bir úlken mán jatqany sózsiz. Kórkem týyndyda áserli tustar kóp kezdesedi. Kórip otyrǵan kórermenniń kóńiline qanshalyqty dárejede áser etip otyr­ǵanyn olardyń dúrkin-dúrkin qol shapalaqtaýynan da baıqaýǵa bolar edi. Týyn­dyǵa degen  rızashylyqtan týǵan bul jaǵdaı fılmniń emosııany oınatýy óte joǵary deńgeıde ekenin kórsetse kerek. Týyndynyń tusaýkeser keshine bıliktiń bıi­ginde otyrǵan birqatar azamattar da atbasyn burdy. Elbasynyń ómir jolyndaǵy basyp ótken baspaldaqtaryn sýretteıtin týyndylar jeterlik. Qanshama kitaptar men maqalalar oqyrman qaýym­ǵa jol tartty. San túrli derekti fılm­der de dúnıege keldi. Muny da solardyń jalǵasy dep qabyldaý kerek. Bul shyǵarmanyń shynaıylyǵy – Elbasynyń Táýelsizdiktiń qarsańymen alǵashqy jyldaryndaǵy qıyn-qystaý kúnderdegi soqtyqpaly­soqpaqty jolyn dál berýinde deýge bolady. Táı-táı basqan táýelsiz Qazaqstannyń abyroıyn, múddesin alshań basqan alpaýyt elderdiń aldynda qorǵap sóılegeni basshynyń parasattylyǵy desek bolmaı ma?! Elim dep eńbek etken Elbasynyń  janynda júrip, qıyndyq qursaýyna túskende synaqqa tótep bermeı jalt burylǵan zamandastary bolǵanyn da osy fılm arqyly tanyp bildik. «Jyrtyǵymyzǵa jyrtyńdap kúlgen» memleketterdiń mysyn eki aýyz sózben basqany, moıyndaǵysy kelmegenderdiń moınyn burǵyzǵany, osynyń barlyǵy kórkem shyǵarmada Nursultan Nazarbaev syndy el baǵyna týǵan basshymyzdyń kemeńgerligin kór­setip, kóńilimizge qýanysh syılap turdy. Keńes ókimeti keńirdegimizden ustap, keýdemizden bassa da namysymyzdy jyǵa almady. Atalmysh týyndy arqyly aldaǵy jaryq sáýle men jaqsylyqtan eshqashan úmitti úzbeý kerek degen qaǵıdany tanyǵandaımyz. Tynymsyz tirshiliktiń taǵy bir tańy atty. Bireýge kúdik­pen, bireýge úmitpen keletin ár­bir kúnniń áseri áste bólek. Árqaısynyń ózine tán jańalyǵy da, daralyǵy da bar. Kókjıekten kóterilgen árbir kún adamzat balasyna berilgen múmkindik. Ony ıa jaqsylyqqa, ıa jamandyqqa paıdalaný pendeniń óz erkinde. Atyń ozyp, alǵa shyǵýdy armandaısyń ba, onda aıanbaı eńbek et, talmaı talaptan, tynbaı qyzmet qyl. Týyndyny tamashalaý barysynda Elbasynyń eńbekqorlyǵyna, tabandylyǵyna tánti bolasyz. Osyndaı Prezıdentimizdiń baryna súısindik. Bostandyq degen uǵymnyń qanshalyqty qadirli ekenin uǵyndyq. Kúdik, kúmán, tolqý. Keńes Odaǵy ydyrap, egemendigin jarııa­laǵan táýesizdik alǵan Qazaq jurty úshin alǵashqy jyldary tar jol, taıǵaq keshýmen para-par bolǵany belgili. Zaýyttardyń barlyǵy derlik qańyrap bos qalǵanyn, jastardyń jumyssyz, halyqtyń hali sol tusta barynsha tómendegenin tarıhtan tanydyq. El tutqasyn qolǵa alǵan Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev eldiń eńsesin tikteýge baryn saldy. Mańdaı ter, mashaqatpen kelgen erkindiktiń eńsesi pás tartpaı, sol úshin de tuǵyrda turýy tıis. Úzilissiz úsh saǵatqa sozylǵan týyndyny tamashalap, saıasatqa saıahat jasap, Elbasy ǵumyrbaıanynyń, óreli eńbeginiń buryn bilmegen tustaryn tanyp, el úshin etken qyzmetterine qyzyǵyp, bir túrli shattanyp, shalqyp shyqtyq. Talaı­dan taptyrmaı júrgen qymbat, saǵynyshty sátpen qaýysh­qan sııaqty sezildi ózime. Minájatpen bastalǵan fılm­de táýelsizdigimizge táýbe etýge ún­deı­tin saryn bar. Barymyzdy baǵalaýǵa, qoldaǵynyń qadirin bilýge, jarqyn bolashaqqa senýge úndeıtin týyndy óz kórer­menin tabatyny talassyz. Jolbasshysy kóregen el­diń kóshi de kórikti bolaryna «Juldyzdar  toǵys­qanda»  fılmi kózimizdi taǵy bir kámil jetkizgendeı sergek te, órgek sezimge bólendik. Raýan QAIDAR, «Egemen Qazaqstan»

*Kórermender lebizi

Jeksenbaı Dúısebaev, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty: Úsh saǵattyq fılmdi tereń tebirenispen tamashaladyq. Bul degenińiz, týyndynyń joǵary deńgeıde jasalǵanyn baıqatsa kerek. Kórip otyrǵan kórermenniń bári fılmniń basty rólindegi keıipkerge alańdap, eldiń taǵdyryna eleńdep otyrdy desem artyq aıtqandyq bolmas, sirá. Bul rette, Qazaqstan men Reseı kınematografısteriniń eńbekterin atap ótý kerek.  Meniń oıymsha fılm jaqsy shyqqan. Ásirese, keleshek urpaq úshin bereri mol. Elbasynyń ómir jolymen tanysý arqyly olar Otanǵa degen adaldyqty úırenedi. Asyly Osman, QR eńbek sińirgen qaıratkeri: Fılm unap qana qoıǵan joq, ol – ǵajap týyn­dy der edim. Ony tamashalaý barysynda biz Qazaqstannyń ótken tarıhyna úńildik. Sol tusta bizdiń memlekettiń aldynda qaıda baramyz degen mańyzdy suraq turdy. Biz kórgenimizdeı, eldiń erteńi bulyńǵyr bolmas úshin, elbasqarýshy tulǵanyń saıası saýaty tereń, durys tańdaý jasaı bilýi mańyzdy mindet. Sonda ǵana ol eldi kez kelgen qıyndyqtan alyp shyǵa alady. Atalmysh týyndy keshegi tarıhymyzdan syr shertip qana qoımaı, búgingi urpaqtyń da tárbıesine tikeleı áser etedi. Men jastarǵa osy fılmdi kórýge keńes beremin. Ondaǵy keıipkerlerdiń is-áreketine, sheshim shyǵarý sheberligine mán berse eken deımin.

* Kınogerler lebizi

 Hıý FREIZER, belgili amerıkalyq akter, fılmde aǵylshyn tilshisi Djeremı Vılsonnyń rólin somdaǵan: – Tú­si­­­rilim ju­mystary óte joǵa­ry deńgeıde ót­ti. Myq­ty komandamen jumys istedim. Be­rik Aıt­­ja­nov Pre­zı­dent Nursultan Nazarbaevtyń rólin óte joǵary deńgeıde somdap shyqty. Kezinde bir­qatar saıasatkerdiń rólderin oınaǵannan keıin maǵan tilshi rólin alyp shyǵý qıynǵa soqqan joq. Ssenarıı unaǵandyqtan, birden kelistim. Astana kóshe­leriniń kórinisi óte tamasha. Halqy qonaqjaı. Qazaq fılminde oınaý – men úshin úlken mártebe. Sergeı SNEJKIN, fılm rejısseri: – Meniń jasym 62-de. Jáne bul fılm­de bolyp jat­­qan oqı­­ǵa­lar­dyń barlyǵy me­­niń basymnan ót­ken. Bul – meniń de taǵdyrym. Sondyqtan, men kórgen za­man­nyń soq­paǵy men qıyndyǵy osy fılmde kórsetilip otyr. Nursultan Nazarbaev sııaqty basshysy bar Qazaqstan baqytty dep sanaımyn. «Epızodtardyń birinde jýrnalıst Elbasyna, siz qalaı Prezıdent boldyńyz dep suraq qoıady. Ol, azdaǵan úzilisten soń, «Juldyzdar to­ǵys­qanda» dep jaýap beredi. Shynynda da, ol táýelsiz Qazaq­stannyń prezıdenti bolsyn degen eshqandaı fılosofııalyq tujyrym nemese matematıkalyq formýla joq. Qazaqstan Kom­partııasynyń HVI sezinde onyń taǵdyry qyl ústinde turdy. Sebebi, olardyń bıligi ózindik oıy bar kez kelgen adamnyń basyn alýǵa jetetin edi. Al Nursultan Nazarbaev olar­dan taısalmaı batyl baıandama jasaı bildi. Meniń oıymsha, «Juldyzdar toǵysady» degen osy. Aldaǵy ýaqytta da birneshe jańa jobany birlese jasaýǵa daıynmyn. Altynaı NО́GERBEK, aktrısa: – Men bul fılm­de Sara Al­pys­qy­zynyń ró­linde oınadym. Árı­ne, birinshi hanym bo­lý qoshemet, qur­­­met, el aldynda júrý ol bir bólek. Biraq ár nárseniń ekinshi jaǵy bar ǵoı. Onyń astarynda qandaı qıyndyqtar jatyr? Kúıeýi úshin únemi alańdaıdy. Jubaıy únemi jolda, el aldynda. Sondyqtan, biz sol jaǵynan barýǵa tyrystyq. Áıeldiń eri úshin alańdaǵan beınesin kórsetýge talpyndyq.