Qoǵam • 04 Jeltoqsan, 2023

Turmystyq zorlyq-zombylyqqa tyıym bola ma?

Mamandardyń aıtýynsha, turmystyq zor­lyq-zombylyqtyń kez kelgen túri árbir segizin­­shi otbasynda bar. Árbir úshinshi otbasynda tur­mystyq zorlyq-zombylyq bolsa, árbir jetinshi áıel – ekonomıkalyq, árbir altyn­shy áıel – fı­zı­ka­lyq, árbir úshinshi áıel – psıholo­gııa­­lyq zor­­lyq-zombylyqqa tap bolady. О́kinish­ke qa­raı, qazirgi qoǵamda otbasyndaǵy kemsitý men qor­­­qy­tý qalypty jaǵdaıǵa aınal­dy, tur­mys­­tyq zor­lyq-zombylyq qylmystaryna qulaq úırendi. Qoǵam dertine aınalǵan bul qubylystyń tamyryna balta shabýǵa bola ma? Zańnamada­ǵy sońǵy ózgerister bul baǵyttaǵy qylmys­tar­dyń alyn alýǵa qanshalyqty yqpal etti? Kóp­tiń kókeıin­degi bul suraqtardy maman­­dar­dyń ózinen surap-bilý úshin dóńgelek ústel ba­syna jınap, máselege qatysty oı-pikiri­n bilýdi jón kórdik. Basqosýǵa Parlament Senatynyń depýtaty Janna ASANOVA, Prezı­dent janyn­daǵy Áıelder isteri jáne otbasy­lyq-demo­grafııalyq saıasat jónindegi Ult­tyq komıs­­sııa tóraǵasy­nyń orynbasary Lázzat SÚLEIMEN, IIM Ákimshilik polısııa komıtetiniń Erek­she tapsyrmalar jónindegi aǵa ınspek­tory Aqmaral SERIKBAEVA, Astana qalasy ákim­digi «Úmit daǵdarys» ortalyǵy kommýnal­dyq memlekettik mekemesi dırektorynyń áleýmettik jumystar jónindegi orynbasary Aıgúl ShAMShATOVA, «Qazaq­stan qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ Otbasy jáne genderlik saıasat salasyndaǵy zertteý­ler ortalyǵynyń jetekshi mamany Bekzat ERMEKBAEVA, «Qazaq gazetteri» JShS bas dırek­tory Dıhan QAMZABEKULY qatysty.

Maman • 04 Jeltoqsan, 2023

Alǵys arqalaǵan dáriger

«Sheberdiń ınesi de, soqqan kúımesi de altyn» degen. Qaı salada bolsyn óz isin jetik biletin mamannyń júzi ashyq, abyroı-bedeli bıik bolady. Mamandyqqa adaldyq týrasynda oı qozǵaǵanda adam janynyń arashasy bola bilgen aq jeleńdilerge artylǵan júktiń jeńil emes ekenin ańǵaramyz. Sebebi «medısına mamandaryna qatelesýge bolmaıdy» degen qaǵıda bar. Dáriger bolý degenniń ózi «adamǵa jaryq syılaý» degen tirkespen úılesetin sekildi. Sala­da túıgen-bilgenim kóp, boldym-toldym demeı, shyńdalýdan jalyq­paıtyn dárigerlerdiń biri – Darhan Sybanbaev.

Mýzeı • 04 Jeltoqsan, 2023

Bókeı ordasynyń qarý-jaraq palatasy

Ishki qazaq ordasynyń sońǵy bıleý­shisi Jáńgir Bókeıuly da jaýynger ata-babasynan qalǵan qarý-jaraqty kıeli sanap, mura retinde ustap, san túrin jınaqtaǵan eken.

Zerde • 04 Jeltoqsan, 2023

Han jarlyqtary haqynda

«Egemen Qazaqstan» gazetinde (2023 jylǵy 24 shilde) Beken Qaı­rat­­­ulynyń «Toqtamys hannyń jarlyǵy» atty maqalasy jarııalandy. Avtor ańdat­pada Altyn orda hany Toqtamystyń 1392 jyly Lıtvanyń uly knıazi hám Pol­sha koroli II Vladıslav Iаgaıloǵa joldaǵan jarlyq-hatynyń kóshirme nus­qa­synyń Ulanbatyrdaǵy memlekettik Ortalyq arhıvine jetkizilgeni týra­ly­ aıta kelip, atalǵan jarlyqtyń tarıhyna qatysty derekter keltiredi.

Tulǵa • 04 Jeltoqsan, 2023

Nesipbek Dáýtaıuly álemi (esse)

Oqyp otyrǵan áńgimeń ýaqytyń qansha tyǵyz bolsa da magnıtshe tartyp bas alǵyzbaıdy. «Ol asharshylyq dendegeli adamdy adam jep jatyr degendi estigen. Áýeli senbep edi. Quljany atyp alǵannan keıin mán-jaı bilmek bolyp, etektegi aýylǵa túsken. Sonda... Shaǵyn aýyldyń adamdary­ ashtan qatyp qalypty. Kenet aýyldan sál aýlaqta alba-julba bir toptyń lapyldaǵan otty shyr aınalyp júrgenine kózi túsip, qaınap jatqan qazan erneýinen balanyń bilegin baıqap qalǵan». Osy tusyna kelgende onsyz da túrshige bastaǵan deneń qorqynyshtan qursaýlanyp, tula boıyńdy ­mazasyz úreı bıleıdi. «Aman qalǵylaryń kelse, tastańdar balany, – dedi sońyndaǵy qaba saqaldy óńkıgen. Qyryldaǵan únine yryl ma, soǵan uqsas jeksuryn birdeńe aralasqan». Kenjeǵazy men onyń sábıin arqasyna tańyp alǵan áıeline ilesip, artynan jaqyndap kelip qalǵan álgi ash bórideı adamjegishterden jantalasa qasha jónelgiń keledi. Biraq ábden sharshap talǵan aıaqtaryń ilgeri basýdyń ornyna keıin ketip jatqandaı jandalbasa kúı keshesiń. Túsińiz shyǵar. Ádette jaısyz jatyp, bastyrylyǵyp uıyqtaǵan adam osyndaı tústen shoshyp oıanady emes pe? Bir sát osy oıyńa ılanyp, basyńdy kóterip, jan-jaǵyńa qaraısyń. Joq! Túsiń emes eken. Úýhh!.. Oıaýsyń. Esińdi jıǵan soń qolyńa kitap ustap otyrǵanyń eske túsedi. Qasyńda Kenjeǵazynyń otbasy joq. Olar myna kitaptyń ishinde. Kitap ishindegi áńgimede álgi ashtyqtan álsirep jyrtqyshqa aınalǵan adam emestermen arpalysyp júr. Endeshe, seniki ne joryq?

Elorda • 04 Jeltoqsan, 2023

«Innovasııalyq tehnologııalar parki» qaıta qurylady

«Astana Hub» halyqaralyq IT-startaptar tehnoparki» korporatıvtik qory «Innovasııalyq tehnologııalar parki» derbes klasterlik qoryna qosylý jolymen qaıta uıymdastyrylady. Bul týraly qordyń baspasóz qyzmeti habarlady, dep jazady Egemen.kz.

Basylym • 04 Jeltoqsan, 2023

Gazet pen jýrnal – ekinshi tynysym

1966 jyly qaýys-qarasha aıynyń ortasynda Reseı aýmaǵynda úsh jyl eki aı mindetimdi ótep, elge oraldym. Eki jyldaı Gorkıı-Borda, bir jyl úsh aıdaı Ivanova-Shýıa garnızonynda boldym. Bir ǵajaby – osy úsh jylda da biz 40 shaqty qazaq pen 8 ózbek «Sosıalıstik Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetinen kóz jazǵanymyz joq. Eldegi jańalyqtardy oqyp, masattanyp qalamyz, bir-birimizden súıinshi suraımyz. Keıindeý bildim, muny uıymdastyrǵan atyraýlyq eki soldat, ekeýi de orta mektepti orys tilinde bitirgen Maqsat Qultýmın men Ǵaınet Qýanǵalıev eken. Birde Maqsattyń shaǵyn maqalasy «Kazahstanskaıa pravda» gazetine jarııalandy. Sonda ony qolma-qol quttyqtap qýanǵanymyz-aı! Sodan 1964 jyly Gorkıı garnızonynda 800 metr jarystan soldat О́ser Serikqalıevtiń ekinshi oryn alǵany týraly serjant Isataı Shámbilovtiń «Sosıalıstik Qazaqstanǵa» shyqqan maqalasyn bárimiz jabylyp, kúndiz-túni oqyǵanymyzdy qaıtersiń!

Densaýlyq • 04 Jeltoqsan, 2023

Elordada 200-ge jýyq bala qyzylshadan em alyp jatyr

Elordada qyzylsha aýrýy dendep barady. №3 kópbeıindi qalalyq balalar aýrýhanasynyń ınfeksııalyq stasıonarynda 200-ge jýyq bala qyzylshadan em alyp jatqanyn, onyń basym bóligi – ýaqtyly ekpe almaǵandar ekenin elorda ákimdiginiń resmı saıty habarlady, dep jazady Egemen.kz.

Qazaqstan • 04 Jeltoqsan, 2023

Qazaqstannyń Ortalyq Azııa elderiniń áıelder dıalogyna tóraǵalyǵy aıaqtaldy

4 jeltoqsanda Qazaqstannyń Ortalyq Azııa elderiniń áıelder dıalogyna tóraǵalyǵy genderlik zorlyq-zombylyqpen kúres máselelerin talqylaýmen aıaqtaldy. Májilis spıkeri Erlan Qoshanov Astana qalasynda Birikken Ulttar Uıymynyń qoldaýymen uıymdastyrylǵan halyqaralyq konferensııany qorytyndylaı kele, forýmnyń 2023 jylǵy jemisti jumysyn atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Saıasat • 04 Jeltoqsan, 2023

Qazaqstan-AQSh: birlesken málimdeme

Qazaqstan men AQSh-tyń resmı ókilderi Metan boıynsha jahandyq mindettemeni oryndaý úshin metan shyǵaryndylaryn azaıtý jónindegi sharalardy jedeldetý týraly birlesken málimdeme jasady.