Rýhanııat • 02 Qarasha, 2020

Qajymuqannyń fotolary qalaı tabyldy?

Aldaǵy jyly kúsh atasy Qajymuqan Muńaıtpasulynyń týǵanyna 150 jyl tola­dy. Qa­zaq tarıhynda orny zor tulǵa jaıly áli zerttelmeı jatqan dúnıe kóp. Atap aıt­qanda, balýan atamyz qatysqan resmı chempıonattar men reseılik jáne shetelde­gi sırk alańdarynda kórsetken óneri jaıly tek aýzyeki áńgime ne­me­se shyna­ıy­lyqtan alshaq ádebı nusqadaǵy kórkem derekterdi maldanyp júr­miz.

О́ner • 30 Qazan, 2020

Boıaýy qanyq, qospasyz kórinister

Shetelde ómir súrip jatqan qandastarymyzdyń arasynda talantty qyz-jigitter barshylyq. Bular ózderi turyp jatqan memlekettiń ádebıeti men ónerine, mádenıeti men sportyna atsalysyp, jaqsy jetistikterge jetip júr. Sonyń biri – Baı-ólke aımaǵynyń turǵyny Rızabek Jazıdoldauly.

Tanym • 30 Qazan, 2020

Baı-ólkeden Bııskige barǵan kerýen

Ejelgi kók túrikterdiń soltústik shebi Taýly Altaıdyń batys silemi Bıe darııasynyń boıynda ornalasqan Bıısk atty qala bar. Ákimshilik ortalyǵy Altaı ólkesine qarasty óndiristi aımaq. Eldi mekenniń taǵany alǵash 1708 jyly bekinis retinde qalansa, ýaqyt óte kele reseılik saýdagerler Mońǵolııa, Qytaı elderine, tipti Úndistanǵa deıin taýar jóneltetin mańyzdy nysanǵa aınaldy. Qazirdiń ózinde Reseı Federasııasynyń Ortalyq Azııaǵa shyǵatyn saýda-sattyq qaqpasy ispettes. Sonymen qatar qala Novosıbırskiden bastalyp, shyǵysqa qaraı Altaı jotalaryn tilip ótip, Mońǵolııaǵa jalǵasyp jatqan Shúı jolynyń (Chýıskıı trakt) eń mańyzdy núktesi. Sondyqtan da bolar qala­nyń shyǵys jaq shyǵaberisinde ataqty «Chýı­s­kıı trakt» mýzeıi orna­las­qan.

Tanym • 29 Qazan, 2020

Qazaq tazysy

Qazaqtar erte kezden bastap ıt júgirtip, qus salyp, ań aýlap serýen qurǵan halyq. Olar ań aýlaýǵa beıim ıtterin tazy dep ataǵan. Orta ǵasyrda ómir súrgen ıtalııalyq jıhankez Marko Polo dalalyqtardyń ań aýlaıtyn júırik ıtteri jaıly tamsana jazady. Sondaı-aq bertindegi orystyń statıstıka qyzmetkeri A.Slýdskıı 1930 jyldardyń aıaǵynda qazaq dalasynda shamamen 4 myńnan astam ańshy ıtter (tazy) bolǵanyn jáne olar bir maýsymda 30 myńdaı ań ustap, onyń terisin ıeleri resmı túrde úkimettik mekemelerge ótkizgenin aıtady. Osy oraıda oqyrmandarymyzǵa halqymyzdyń saıatshylyq ónerine jatatyn tazymen ań aýlaýdyń jáne ony baptap, baǵýdyń qyr-syry jaıly málimetter usynyp otyrmyz.

Qoǵam • 29 Qazan, 2020

Jasampaz joba – jarqyn bolashaq

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasynda «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasy jeńimpazdarymen onlaın kezdesý ótti. Oǵan elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen jastar qatysyp, Elbasy bastamasy retinde qabyldanǵan atalǵan jobanyń qoǵamǵa yqpaly jaıly aıtyp, aldaǵy josparlarymen bólisti.

Sport • 28 Qazan, 2020

Býdapeshtte júlde buıyrmady

Buǵan deıin habarlaǵandaı, ótken aptanyń demalys kúnderi Dúnıe­júzilik dzıýdo kúres federa­sııasynyń (IJF) sheshimimen jylda bolatyn dástúrli «Úlken Dýlyǵa» týrnıri Majarstan astanasy Býdapesht qalasynda joǵary deıgeıde uıymdastyryldy.

Boks • 28 Qazan, 2020

Aǵaıyndy Aqshalovtar

Qazaq boks sporty tarıhynda bir otbasynan shyqqan aǵaıyndy sportshylar kóp emes. Olardyń basynda aǵaıyndy Mahmut jáne Maqsut Omarovtar turǵany anyq. Bulardyń bapkeri – qazaq boksynyń atasy Shoqyr Bóltekuly. Aǵaıyndylardyń úlkeni – Mahmut Qazaqstannyń birneshe dúrkin chempıony atanýmen qatar, 1947 jyly KSRO chempıonatynyń qola, Búkilodaqtyq «Dınamo» erikti sport qoǵamy birinshiliginiń kúmis júldegeri atansa, inisi Maqsut 1957 jyly kúlli Odaq chempıonatynda qola medalǵa qol jetkizip, 1959 jyly ótken KSRO Halyqtary spartakıadasynda kúmis júldege ıe boldy. Al biz bul joly aǵaıyndy boksshylar Mereı jáne Meıirim Aqshalovtar jaıly sóz qozǵamaqpyz.  

Rýhanııat • 27 Qazan, 2020

Qajymuqan jerinen – Qajymuqan eline

Kelesi jyly kúsh atasy, úlken aqyn Syrbaı Máýlenovshe aıtsaq, «Tastardy tastarǵa urǵan túıir kórmeı, Tup-tutas judyryǵy dıirmendeı, Toqpaq san, shombal keýde, shor-shor ıyq, Tutqasy bolsa jerdi úıirgendeı» dalanyń bulshyq eti Qajymuqan Muńaıtpasulynyń týǵanyna 150 jyl tolady eken. Osy dataly merekege baılanysty balýannyń sońǵy tynysy úzilip, jambasy jerge tıgen ólkeniń turǵyndary, ıaǵnı ońtústiktik aǵaıyndar «Qajymuqan jerinen – Qajymuqan eline» atty joba jasap, alda bolatyn balýannyń mereıtoıyn halyqaralyq deńgeıde, ári tanym-tárbıelik turǵydan asta-tók toı úlgisinde emes, tulǵanyń ómirinen keler urpaq ónege-úlgi alarlyq, sonymen qatar sportshy jastar adaldyq pen otansúıgishtik rýhyn boıyna sińirerlik maqsatta bolsa degen mindet qoıyp otyrǵan kórinedi.

Tarıh • 27 Qazan, 2020

Sibirdiń Kóshim hany

Áýeli Kóshim hannyń qaı­dan shyqqany týraly ta­rıhı málimetterge kóz jú­girtsek, onyń Sibirdi ba­­ǵyndyrýdaǵy basty jo­ry­ǵy Qaraótkel óńiri Esil boıynan bastaldy deýge negiz bar. Bul – áli maman ta­rıhshy zertteýshiler tara­py­nan bir izge túspegen ta­qy­ryp.

Tanym • 27 Qazan, 2020

Qazaq halqynyń mergendik óneri

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev osydan eki jyl buryn jaryq kórgen «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda: «Babalarymyz shapqan attyń ústinen sadaq tartýdy barynsha jetildirdi. Soǵan baılanysty qarýdyń qurylymy da ózgerip, kúrdeli, yńǵaıly ári qýatty bola tústi. Masaǵyna qaýyrsyn taǵylyp, metalmen ushtalǵan jebe beren saýytty tesip ótetin kóbebuzarǵa aınaldy» deıdi. Osy oraıda, halqymyzdyń ejelgi jaýyngerlik óneri sadaq tartý nemese jamby atý óneri jaıly málimetterdi usynyp otyrmyz.