Bilim • 26 Aqpan, 2025
Bilim men ǵylymdy sıfrlandyrý: bastama men izdenis
Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz brıfınginde joǵary bilim men ǵylym salasyn sıfrlandyrý jumystary talqylandy. Mınıstrlik ókilderi joǵary bilim berýdiń biryńǵaı platformasyn iske qosý, ýnıversıtetterdi sıfrlyq júıege kóshirý boıynsha atqarylǵan jumystarǵa esep berip, «KazLLM» ulttyq tildik modeli men «AI-Sana» ınnovasııalyq baǵdarlamasy týraly baıandady. Sondaı-aq halyqaralyq kompanııalarmen seriktestik pen UBT júıesindegi ózgerister týraly aıtty. Sarapshylar bul bastamalar bilim salasyn jańa deńgeıge kóterip, onyń ashyqtyǵy men qoljetimdiligin arttyratynyn atap ótti.
Densaýlyq • 26 Aqpan, 2025
Zatty emes, sátti satyp alyńyz
Adamzat tarıhynda dál búgingideı jalǵyzdyq jaılaǵan zaman bolǵan joq shyǵar. Bolashaq týraly oılaý tipti de qorqynyshty. AQSh-tyń bas hırýrgi Vıvek Mertı álemde jalǵyzdyq epıdemııasy órship turǵanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, búgingi kúni árbir ekinshi adam ózin jalǵyz sezinedi. Al zertteýler kórsetkendeı, jalǵyzdyq júrek aýrýlaryn 29%-ǵa, ınsýlt qaýpin 32%-ǵa arttyrady.
Tanym • 22 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Energııa óndiretin tereze
Kalıfornııadaǵy «Next Energy Technologies» kompanııasy kún energııasyn óndiretin tereze oılap tapty. Terezeniń ólshemi 101,6 ×152,4 sm, al bolashaqta 152×304 sm panelder shyǵarylmaq.
Tanym • 22 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Planetalar sherýi
28 aqpan kúni keshke aspanda erekshe qubylys – planetalar sherýi bolady. Bul kúni Mars, Iýpıter, Ýran, Venera, Neptýn, Merkýrıı, Satýrn bir syzyq boıyna tizilip, kún batqannan keıin batys kókjıekten kórinedi.
Tanym • 22 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Qashyqtan kóretin tehnologııa
Endi qytaılar ǵaryshtaǵyny da anyq kóre alady. Ǵalymdar óte usaq zattyń ózin 100 km qashyqtyqtan kórýge bolatyn lazer júıesin jasap shyqty.
Bilim • 21 Aqpan, 2025
Pánderdi jalań biriktirý: Qatelik qaıtalana ma?
Mektep synaq alańyna aınalǵaly qashan... Jylda jańa reforma daıyn turady. Keler jyly da 2026–2027 jylǵy oqý standarty aıasynda mektep baǵdarlamasyna ózgerister engizilmek. Kópshiliktiń talqysyna túsken ózgeristiń biri – pánderdi biriktirý. Reformashylar bul sheshim bilim sapasyn arttyrady degenimen, qoǵamda oǵan qatysty suraq kóp. Matematıka, hımııa, fızıka, bıologııa sekildi kúrdeli pánderdi biriktirip oqytý qanshalyqty durys? Mundaı ózgeris muǵalimderge, oqýshylarǵa, jalpy bilim júıesine qalaı áser etedi? Bul qadam bilim sapasyn arttyrýdyń amaly ma, álde bıýdjetti únemdeýdiń joly ma?
Digital • 21 Aqpan, 2025
«Ai-Sana»: JI salasynyń biregeı baǵdarlamasy
«AI-Sana» – stýdentterdiń jasandy ıntellekt salasyndaǵy daǵdylaryn damytýǵa arnalǵan biregeı baǵdarlama. Ol 100 myń qatysýshyny qamtyp, ulttyq ekonomıkanyń áleýetin arttyrýǵa, tehnologııalyq kásipkerlikti qoldaýǵa baǵyttalǵan. Baǵdarlama ótken jyldyń sońynda Memleket basshysyna qanatqaqty joba retinde usynylǵan edi. Kóp uzamaı Almatyda ótken «Digital Almaty» forýmy aıasynda uıymdastyrylǵan dóńgelek ústelde «Ai-Sana» baǵdarlamasynyń tanystyrylymy ótti. Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek, Oksford Insaıts uıymynyń sarapshysy Rıchard Stırlıng, Stenford ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan dekany, doktor Pol Kım, «BTS Digital» kompanııasynyń bas dırektory Nurtaı Ábilǵalıev, «Factorial School» negizin qalaýshy Arman Súleımenov, «De Montfort» ýnıversıteti ókili, professor Erık Dımla jańa baǵdarlamanyń maqsaty men mindetterin talqylap, jasandy ıntellektiniń el ekonomıkasyna, bilim júıesine, eńbek naryǵyna yqpaly týraly pikirlerin aıtty. Sol pikirlerdi oqyrman nazaryna usynyp otyrmyz.
Tanym • 21 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Aıda júretin kólik
Qytaı ınjenerleri «Tansýo» atty Aıda júretin kólik qurastyryp, ony alǵashqy synaqtan ótkizdi.
Tanym • 21 Aqpan, 2025
Brıtanııanyń «Core Power» kompanııasy «Liberty» baǵdarlamasy aıasynda AQSh-ta júzetin atom elektr stansasyn salmaqshy.
Tanym • 21 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: JI Pýshkınniń qoljazbasyn jóndedi
Reseı ǵalymdary neırojelilerdi paıdalanyp, Aleksandr Pýshkınniń qoljazbalaryndaǵy óshirilgen mátinderdi qalpyna keltirdi.
