Basylym • 14 Naýryz, 2025

Qazaq tilindegi alǵashqy jınaq

70 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qarqyndy damyp kele jatqan jańa sala týraly qazaq tilinde jazylǵan alǵashqy kitap – «Jasandy ıntellekt álippesi» jaqynda kópshilikke tanystyryldy. Eńbekte JI-di túsiný, meńgerý, qoldaný tásilderi qarapaıym tilmen jazylyp, naqty mysaldarmen kórsetilgen. Is-shara barysynda «TurkAI» – túrki memleketteriniń jasandy ıntellektshiler qaýymdastyǵynyń qurylǵany habarlandy. Sondaı-aq salalyq «AI-hub» kompanııasy men «ai-hub.kz» saıtynyń jańa bastamalary nazarǵa usynyldy.

Qazaq tilindegi alǵashqy jınaq

Álemde qarqyndy damyp jatqan jasandy ıntellekt salasyna elimiz de kóńil bólip, arnaıy zań shyǵarýdy qolǵa alǵan. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev: «Sarapshylardyń aıtýynsha, jasandy ıntellekt tehnologııasynyń tıimdiligi jyl ótken saıyn arta túspek. Sondyqtan aldymyzda aýqymdy mindetter tur. Qazaq­stan Eýrazııadaǵy asa iri sıfrlyq habqa aınalýǵa tıis. Sıfrlyq damý máselesine tyń, jańasha kózqaraspen qaraý qajet»,  degen edi.

Joba bastamashylary elimiz de bul salada kóshten qalmaýy úshin eki jyl buryn qazaqtildi aýdıtorııaǵa arnap arnaıy eńbek jazýǵa kirisken. Kitap jasandy ıntellektiniń negizgi qaǵıdalaryn, onyń qazirgi damý deńgeıin, bolashaq múmkindigin túsinýge kómektesetin biregeı qural bolmaq. Salany zerttep júrgen kitap avtory – jasandy ıntellekt jáne IT tehnologııa salasynyń sarapshysy, jýrnalıst Meıirjan Áýel­hanulynyń aıtýynsha, kitap –  baǵdarlamalaýdy bilmeıtin, biraq AI múmkindikterin zerttep, qoldanǵysy keletin adamdarǵa arnalǵan. Jasandy ıntellekt salasyndaǵy negizgi uǵymdardy qarapaıym tilmen túsindiredi.

«Bul kitap zamanaýı tehnologııalardy tereń túsinip, tıimdi paıdalanýdy oılap júrgen, jańa múmkindik, shabyt izdep júrgen, JI álemindegi alǵashqy qadamdy durys basýdy qalaıtyn oqyrmanǵa arnalǵan. Kitapty oqyǵan soń, siz JI-diń tek qural emes, sheksiz múmkindik álemi ekenin túsinesiz. О́z salańyzda jańa deńgeıge kóterilýge múmkindik alasyz. Jaqyn 1-2 jylda JI eshkimniń ornyn aýystyra qoımaıdy, tek JI-di meńgergen maman suranysqa ıe bolady», deıdi Meıirjan Áýelhanuly.

Qazirdiń ózinde kitapqa suranys óte joǵary bolǵandyqtan, ekinshi ret basy­lymǵa jiberilgen. Oqyrman tarapynan aıtylǵan jaǵymdy pikirler de kóp. Belgili pýblısıst ári eńbektiń redaktory Qaınar Oljaıdyń aıtýynsha, kitap óte saýatty jazylǵan. «Tutas qoljazbadan taza bir árip qatesin taptyq. Tynys belgisi de tegis ornynda. Mundaı muqııat jazylǵan eńbekti qazir kezdestirý qıyn. Rıza boldyq. Bul – birinshiden. Ekinshiden, kitap qazaq oqyrmanyna aýadaı qajet sala jaıynda. Jasandy ıntellekt degen ne degen saýalǵa tereńnen qoparyp, aınalany túgel adaqtap jaýap bergen. Qanshama termınniń túsinigi keltirilgen. Qazaqtyń rý túgendegeni sııaqty jasandy ıntellekt ónimin usynyp otyrǵan sheteldik kompanııalar sıpattalǵan. Úshinshiden, «al jasandy ıntellekti ni qalaı jumsaý kerek» degender úshin tolyq tájirıbelik kýrs qamtylǵan. Oı isindegi qolǵanatqa san salada beriletin tapsyrma (ony «prompt» deıdi eken) tolyq tizilgen. Shekesinen sher­tip alyp qoldana beresiz», deıdi redaktor.

Belgili pedagog О́mirbek Shynybekuly osy kitapty Oqý-aǵartý mınıstrliginiń sarapshylary qarap shyǵyp, qosar-alar tustary bolsa avtormen jumys istep, mektepterge taratý kerek degen usynysyn aıtty.

Is-shara aıasynda «AI-HUB» kompanııa­sy quryltaıshylarynyń biri Nurbolat Nyshanbaev «TurkAI» qaýymdastyǵy qury­lyp, túrki memleketterimen de birles­ken jumystar kúsheıtiletinin habarla­dy. Is-sharaǵa onlaın qatysqan Túr­kııa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, О́zbek­stannyń jasandy ıntelekt salasynda jumys isteıtin kompanııa basshylary Túrki memleketteriniń jasandy ıntellekt assosıasııasynyń Qazaqstanda qury­lýynyń ózi mańyzdy oqıǵa dep atap ótti.

«AI-HUB» kompanııasynyń negi­zin qalaýshylardyń biri Erjanar Ásheı­hannyń aıtýynsha, qazaq aýdıtorııasy zaman kóshinen qalmaý úshin jasandy ıntellekt salasynda irgeli ister atqarýǵa qatys­ty aýqymdy strategııa ázirlengen. «AI-HUB» – jasandy ıntellekt, IT, kıber jáne aqparattyq qaýipsizdik, aqparattyq jáne sıfrlyq tehnologııalar, sondaı-aq bıo­tehnologııalardy zertteý men damy­týǵa baǵyttalǵan biregeı uıym. Negizgi maqsaty – ozyq tehnologııalardy túrli salalarǵa engizý, halyqtyń sıfrlyq jáne aqparattyq saýatyn arttyrý, sondaı-aq salalyq startaptardy qoldaý.