Mýzeı • 08 Naýryz, 2024

Mýzeı isiniń maıtalmany

Ol – mýzeı isine jan-júregimen berilgen maman. Ekskýrsııa kezinde Qazaqstandy áıel beınesi arqyly tanytýǵa tyrysady. Sebebi bizdiń keıipker ulttyń minezi, tarıhy jáne rýhanııaty názik jandylardyń jana­ryn­da anyq kórinedi dep sanaıdy. Bir kezderi ol AQSh-tyń birinshi hanymy jáne memleket qaıratkeri Hılları Klıntondy, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys­ta qoldanylǵan qarýdyń avtory Mıhaıl Kalashnıkovty qazaq mádenıeti­men tanystyrǵan. Ult mádenıetine ólsheýsiz qyzmet atqaryp júrgen bul qaıratker áıel – ardager ekskýrsovod, IýNESKO-nyń materıaldyq emes mádenı mura jónindegi ulttyq komıssııasynyń múshesi Baqyt Orazymbetova.

Tanym • 25 Aqpan, 2024

Segiz qyrly, bir syrly...

Ádette bir basynda birneshe óner toǵysqan jandardy «segiz qyrly, bir syrly» dep jatamyz. Biraq ol qandaı «segiz qyr», onyń jasyryn «syrynyń» maǵynasy ne? Osy tirkestiń mazmunyna úńilý úshin, astyrtyn mán jáne sımvol uǵymdaryna toqtalǵanymyz durys.

Tanym • 22 Aqpan, 2024

Túsiniksizdik teoremasy

Ispan fılosofy Hose Ortega Gasset «О́nerdiń degemanızııalanýy» eńbeginde ónerdiń HH ǵasyrǵa deıin ǵana jalpyǵa túsinikti bolǵanyn aıta kelip, keıingi júzjyldyqta onyń etıka jáne estetıkalyq sıpatynan ajyraı bastaǵanyn baıandaıdy. Burynǵy zamanda asa qatty baǵalanatyn sulýlyq, izgilik sekildi adamı qasıetter jańa dáýirdiń talǵam tarazysynda múldem salmaǵy bolmaı shyqty. Klassıkalyq óner ıeleriniń adam emosııasymen oınaý tásilin modernıster áınek betin qasaqana qyrnaǵanda avtomatty túrde týatyn titirkenýge ǵana balap, ony baryp turǵan ádiletsizdikke balady. Osy arqyly olar óz týyndylaryn oıyn retinde ǵana qabyldap, onda eshbir adamı sezimdi, tipti adamnyń ózin kórsetpeýdi maqsat tutty. Al H.Gassettiń «Adamshylyq aıaqtalǵan jerden aqyndyq bastalady» degen pikiri sanańyzdy tipten sapyryp túsýi múmkin. Endi oılanyp kóreıikshi. Qazirgi qazaq ádebıetinde de beleń alyp jatqan osy úderis adamzat sanasynyń jańa daǵdarysyna ákelip soqpaı ma eken?

Qoǵam • 12 Aqpan, 2024

Tarıh pen tulǵalardy jyrlaǵan

L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti janyndaǵy «Káýsar» mádenı-tanymdyq birlestiginde aqyn, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Serik Turǵynbekulymen kezdesý keshi ótti.

Ulttyq sport • 08 Aqpan, 2024

Kóshpeliler oıyndaryna daıyndyq qalaı?

Áńgimeniń álqıssasy Túrkııadaǵy IV Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynan bastaldy. Eki jyl buryn kórikti Iznık shaharynyń qaq tórinde, dálirek aıtsaq, 2022 jyldyń 3 qazanynda Túrkııanyń Jastar jáne sport mınıstri Mehmet Kasapoglý dúbirli dodany qorytyndylap turyp, 102 memleket ókilderi aldynda «endigi V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryn ótkizý qurmetine baýyrlas qazaq jurty ıe boldy», dep saltanatty túrde jarııalaǵan edi. Aqjoltaı habar bir demde Alash dalasyn aralap ketti. So­nymen, mine, oıdaǵy jospardyń oryndalar kúni de jaqyndap qaldy. Abyroıymen qatar jaýap­kershiligi de zor alamandy ótkizýge daıyndyǵymyz qalaı? 4 myńǵa jýyq sportshymen synǵa túsetin ulttyq quramamyz qalaı jasaq­talyp jatyr?

Qysqy sport • 31 Qańtar, 2024

Qysqy oıynnyń qarqyny

Qazaq sporty jyldan-jylǵa damyp kele jatyr. Áıtse de kúrmeýi sheshilmegen máseleler áli de kóp. Jazǵy Olımpııa oıyndarynda jaqsy nátıje kórsetsek te, qysqy sport dodalarynda qynjylyp qalatynymyz ras. Qarjyny bólgenmen, qorjyny tolmaı qaıtatyn sportshylarymyz úmitti nelikten aqtaı almaı jatyr? Memlekettiń eń baǵaly kapıtaly deni saý urpaq bolsa, kásibı sportpen shuǵyldaný úshin balalarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan ba?

Rýhanııat • 23 Qańtar, 2024

Maǵjan men Mansur Hallaj

Shyǵys poezııasynyń tanymdyq tamyryna úńilsek, Jaratýshymen bolmys birligine umtylǵan lırıkalyq «mendi» baıqaımyz. Ot pen kóbelek, gúl men bulbul sekildi kanondyq obrazdar aqyn janynyń absolıýtti aqıqatqa talpynysyn beıneleıdi. Osy jolda kúlli rýhanııat satylaryn baǵyndyrǵan kisi «kámalı ınsan» nemese «tolyq adam» dep atalady. Dál osy satyda ol úshin pendeliktiń perdesi aıaqtalyp, adam – Qudaı arasyndaǵy shekara joıylady da, eki bolmys bir bútinge aınalady. Abaıdyń «árbir haqıqatqa tyrysyp, ıjdıhatyńmen kóziń jetse, sony tut, ólseń aıyrylma» degen konseptýaldy ıdeıasy da osy oıdy qýattaıdy. Nátıjesinde aqıqatpen tutasqan kemel rýh endi táńirlik dıapazonnan ún qata bastaıdy. Qysqasha aıtsaq, Qudaıdyń atynan sóıleıdi. Endi atalǵan doktrınanyń aqyn shyǵarmashylyǵynan qalaı kórinis tabatynyna toqtalaıyq. Zamanynda «Men – Haqpyn» degen áıgili ustanymy úshin opat bolǵan mıstık shaıyr Mansur Hallaj ben «О́zime ózim tabynam» dep jyrlaǵan Maǵjan Jumabaev arasyndaǵy rýhanı úndestik tańǵaldyrmaı qoımaıdy.