Alǵashqy aqyn áıel

Akkad bıleýshisi Sargon – mesopotam­dyq qala-memleketterdi baǵyndyryp ta­rıh­­ta­ǵy alǵashqy ımperııa qurǵan tul­ǵa­lar­dyń biri. Onyń qyzy Enhedýanna qudaı-ana ǵıbadathanasynyń joǵarǵy qyz­metkeri boldy. Enhedýannanyń jyrlary ákesiniń dál bılik quryp turǵan kezinde tasqa basyldy. Onda minájat jyrlary men ǵıbadathana gımnderi qashalyp jazylǵan kórinedi. Bir qyzyǵy, arheologter shyǵarmanyń sońynda avtorlyq qoltańba qoıý dástúrin de osy Enhedýanna bastaǵan dep topshylaıdy.Dál osy dáýirde qudaılar men qasıet ıeleriniń sýretteri keńinen beınelene bastaǵan. Álbette Enhedýannanyń da dıdary  tasqa túspeýi múmkin emes. Alebastrlyq dıskige qashalǵan alǵashqy aqyn áıeldiń beınesin ǵalymdar jádigerlerdiń eń ǵajap úlgisine balaıdy.

Sonymen Enhedýannanyń shyǵarma­shylyǵyna toqtalaıyq. Onyń óleńinde aqsúıekterge tán tákapparlyq ta áıelge tán náziktik te joq emes. Aqynnyń tómendegi erkin túrde aýdarylǵan bir óleńine nazar aýdaryp kóreıikshi.

«Zúbárjattyń jarqyn sáýlesine nazaryn burǵan,

Kez kelgen dúnıelik qam qareketterde keńesin bergen,

Aspannyń asty, jerústine dańqy jaıylǵan,

Danalyq daryǵan has begim Nısabege madaq!»,

deıdi Enhedýanna ǵylym men óleń piri Nısabeni ulyqtap. Ol jaı ǵana kóńil kóri­nisterin beıneleıtin jyrlar ǵana emes, zamanynyń saıası kelbetin de sýretteıtin shyǵarmalardy da jazyp qaldyrǵan. Onyń «Nın-me-sara» gımni aqyn óliminen keıin bes júz jyl boıy qasıetti mátin esebinde oqylyp kelgen. Mamandardyń aıtýynsha, gımnniń óte kóp kóshirilgen nusqasy onyń halyq arasynda óte tanymal bolǵanyn bildiredi. Enhedýanna jyrdy kórshiles Ýr patshasynyń shabýyldap, qýdalaýy kezinde jazǵan. Eliniń azattyǵyn qaıtarýǵa janyn salǵan aqyn áıel óziniń poezııasyn qarsy tarapqa qarý esebinde qoldandy. Aqyr aıaǵynda ákesi Sargon­nyń nemeresi Naram-sýen akkadtyqtardy jeńiske jetkizedi. Atalyp otyrǵan «Nın-me-sara» gımniniń oqıǵa jelisi memlekettiń uzaq kúresten keıin qaıta qalpyna kelýimen aıaqtalady.

Keıbir ǵalymdar Enhedýannany shýmer ádebıetiniń Shekspıri dep ataıdy. Ulyq Inannanyń qurmetine jazylǵan gım­ninde onyń qudaı-ana arasyndaǵy kó­ńil tolqynystary ashyq kórinedi. «Men sen­dikpin. Solaı bolyp qala da beredi» dep jıi qaı­talanatyn tarmaqtar rasynda aqyn ja­nynyń sezimtaldyǵyn kórsetip turǵandaı:

«Qaıǵy, qasiret...

Qaıyr, qosh...

Ýa, meniń patshaıymym!

Men sendikpin!

Solaı bolyp qala da beredi.

Maǵan beıiliń burylyp, júregiń jumsarsynshy!

Bul jyrym seniń jolyńa shalǵan qurbandyǵym bolsynshy!

Seniń qudiretiń jer-jahandy nurlandyryp tur!

Meniń janym seniń ulyq jazańdy qabyldady...

Qaıǵy...Uıqysyzdyq... Qasiret...»

Kezinde Esenǵalı Raýshanovtyń «Áıel­den aqyn shyqpaıdy, bıshi ne kúıshi bol­masa» degen shýmaǵy biraz aqyn qyz­dar­­dy dúdámal oıǵa qaldyrǵan edi. Árıne, aqyn­nyń bul short kesiminiń mán-mazmuny ózi­ne ǵana maǵulym. Alaıda tarıhtyń jar­qyn tu­lǵasy Enhedýannamen tanysqannan ke­ıin, aqynnan áıel shyqpaq túgil, alǵashqy aqynnyń ózi áıel bolǵan ba dep oılanyp qalýyńyz ábden múmkin.