Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
1148 materıal tabyldy

Jádiger • 17 Maýsym, 2024

Qola qazan

Bizdiń jyl sanaýymyzdan burynǵy II jáne I ǵasyrda eýra­zııalyq keńestikte iri kóshpeli ımperııa qurǵan ǵun babalarymyz adamzat tarıhynda áskerı-ákimshilik basqarý qurylymy berik memleket ornatqany shyndyq.

Mıras • 14 Maýsym, 2024

Kúzgi qomyrǵan

Ejelgi kóshpeliler turmysynda «kúzgi qomyrǵan» degen bolǵan eken ertede. Buny qazirgi tilmen aıtqanda, «qysqa daıyndyq» desek durys. Iаǵnı kóshpeli halyq dalanyń qońyr ańy: aqbóken, maral, qaraquıryq, t.b. janýarlardy sheńberli qorshaý ar­qyly aýlap, olardyń etin súr­leý arqyly kelesi jazda bolatyn joryq asyn ázirleıtin dástúr bolǵan.

Jádiger • 13 Maýsym, 2024

Qapsaǵaı sadaq

Erte dáýirdiń áskerı-jaýyngerlik ónerin zerttegen eýropalyq jáne reseılik mamandar Melıýkova, Chernenko, Smırnov, Hazanov, t.b. eńbek­terinde jáne Ońtústik Sibir turǵyndarynyń b.z.b. turmys-tirshiligine zertteý jasaǵan A.M.Kýlemzınniń jazbalarynda da sadaqty tuńǵysh bolyp Azııa qurlyǵynyń turǵyndary qoldanǵany haqynda aıtylady. Bul derekter atalǵan ólkelerde júrgizilgen arheologııalyq qazba ba­ry­synda tabylǵan zattaı jádigerler arqyly da tolyq dáleldenip otyr.

Arhıv • 13 Maýsym, 2024

Brıtanııa arhıvi: Shoqaıǵa qatysty qujat

Jaqynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujat­ta­ma jáne kitap isi komıtetine qarasty Qoljazbalar jáne sırek kitap­tar ulttyq ortalyǵynyń mamandary London qala­synda orna­lasqan Brıtanııa ulttyq arhıv qoryna baryp, qazaq tarıhyna qa­tysty derekter izdestirdi. Nátıjesinde, elimiz tarıhyna qa­tysty 15 qoljazba men 500-ge jýyq arhıv­tik qujat kóshirmesi aly­nyp, qundy derekter ortalyq qoryn tolyqtyrdy. Osy oraıda, qart qur­lyqqa saparlap barǵan izdenýshi toptyń mú­she­si, Qoljazbalar jáne sırek­ kitap­tar ulttyq orta­lyǵy Ǵyly­mı zertteý jumys­ta­ryn uıym­­­­das­­­­tyrý bóliminiń jetekshi sarap­­shy­sy, tarıh ǵy­lym­­da­rynyń kandı­daty Gúlsim Bıse­no­va­men áńgime­les­ken edik.

Pikir • 13 Maýsym, 2024

Tarıhı sana taǵylymy

Úlken oıshyl, aqyn Shákárim Qudaı­berdiuly «Shynnan ózge Qudaı joq, Anyq Qudaı – Shyn Qudaı, Uqpaı qalma alań bop, Shyn bolmasa, kim Qudaı?» degen eken. Ǵulamanyń bul paıymyn tápsirler bolsaq, «qudaı» dep otyrǵany aqıqat. Sonyń ishinde shynaıy bilimniń aqıqaty. Qazirgi tańda qazaq qoǵamyndaǵy basty másele – bilim pen aqparattyń orny aýysyp ketti. Shákárim babamyz aıtqan «shyn bilim» kómeskilenip, aqparattyq dúnıeler alǵa shyqty. Bul óte qaterli qubylys. О́ıtkeni shyn bilim, aqıqat, naǵyz ilim saltanat qurmaǵan qoǵamnyń bolashaǵy kúńgirt.

Ulttyq sport • 11 Maýsym, 2024

Jamby atýdan chempıonat aıaqtaldy

Halqymyzdyń mergendik óneri jamby atýdan jasóspirimder arasyndaǵy elimizdiń IH chempıonaty Taldyqorǵan qalasynda ótip, oǵan 12 oblystan iriktelgen 40-qa jýyq sportshy qatysty.

Oqıǵa • 16 Mamyr, 2024

Qobda qazaqtarynyń kelini

Shaızada Ábdirahmanqyzynyń Qobda betine kelin bolyp tús­kenine 45 jyldyń júzi bopty. Ýaqyt-aı deshi... keshe ǵana je­legi jelbirep 22 jasynda alys elge uzatylǵan jas arý búginde japyraq jaıǵan báıterek sııaqty úlken áýlettiń tiregine aınaldy. Jaqynda ǵana el jaqqa barǵan saparymyzda qulaq estip, kóz kórmegen beıtanys ólkege kelin bolyp túsip, jartyǵasyrlyq ǵumyrynda adamgershiliktiń týyn jyqpaı, aǵaıyn arasynda «keremet kelin» atanǵan apamyzben tildesip, shúıirkelesip qaıttyq.

Mıras • 04 Mamyr, 2024

Shı nemese tiz oq

Erte kezde qazaqtar tiz nemese shı oqpen qus atqan. Bul oqtyń tiz nemese shı dep atalýyna sebep, oqtyń tym jińishkeligi jáne qatty shıden jasalýyna baılanysty. Kánigi mergender mundaı shı oqtyń tórt-beseýin adyrnaǵa qatar ornatyp, bir demmen shashyrata atqan.

Mıras • 02 Mamyr, 2024

Qol kúshi men aqyl toǵyssa, oq múlt ketpeıdi

Ulanbatyr qalasynda «Er jigittiń úsh óneri» atty jeke­menshik kompanııa bar. Bul mekeme – ejelgi eýrazııalyq kóshpeli ulys: saq, ǵun, kók túrki dáýiri, odan keıingi Shyńǵys qaǵan negizin qalaǵan Mońǵol ımperııasy tusynda qoldanysta bolǵan atys qarýy – sadaq túrlerin jańǵyrtýmen aınalysady. Atalǵan mekeme basshysy kóne qarý-jaraq mamany ári sadaq atýdan ulttyq dárgeıli mergen Tómórhýý Batmýnke myrza ótken Naýryz meıramy qarsańynda halqymyzdyń salt-dástúrin nasıhattaýmen aınalysyp júrgen «Qazaq-oner» ulttyq qaýymdastyǵy, jeke kásipkerler men zańdy tulǵa­lar birlestiginiń shaqyrýymen Qazaqstanǵa kelip, Almaty men Astanada kórme uıymdastyrdy. Osy oraıda mońǵolııalyq sheberge jolyǵyp, kóshpelilerdiń jaýyngerlik óneriniń bir salasy – sadaq qarýy haqynda áńgimelestik.

Jádiger • 30 Sáýir, 2024

Ǵun kúımesi

Kóziqaraqty qaýym hám maman tarıhshylardyń bári biledi, qazirgi qazaq halqy – álem tarıhyna tuńǵysh ret eýrazııalyq aýmaqta kóshpeli ımperııa qurǵan kóne ǵundardyń urpaǵy. Aqyn Maǵjan Jumabaev «Erte kúnde otty Kúnnen ǵun týǵan, Otty ǵunnan ot bop oınap men týǵam» degendi beker aıtpaǵan bolar.

Iаndeks.Metrıka