Abaı • 10 Tamyz, 2024

Qııasbaı hıkaıalary

10 tamyz – Abaı kúni. Bul – rýhanııat merekesi hám zor tálim toıy. Fılo­logııa ǵylym­darynyń doktory, abyz qarııa Mekemtas Myrzah­me­tov: «Bul kúndi qazaq uzaq kútti. Tirisinde aqıqat­ty, ádildikti jaqtap, ǵylym­­dy tý kótergen, sońy­na ­ja­quttaı jarqyraǵan qazyna qal­­­dyrǵan janǵa qa­tysty dúnıe­­lerdiń eshqaısysyna nem­quraıdy qara­maýymyz kerek» degen eken.

Jádiger • 09 Tamyz, 2024

Qanyshtyń dombyrasy

Qazaqtan shyqqan ǵulama, Qa­zaq KSR Ǵy­lym aka­de­mııa­­sy­nyń ne­gi­zin qalaý­shy hám tuń­ǵysh pre­zı­den­­ti, mınera­lo­gııa ǵylym­dary­­nyń dok­tory, KSRO Mem­le­ket­tik syılyǵy­nyń laý­reaty Qanysh Sát­baev­tyń dombyrasy Almaty qalasyndaǵy Mem­le­kettik ortalyq mýzeı qo­rynda «KP 16730/1» ret­tik nó­mirmen saqtaýly tur.

Jádiger • 07 Tamyz, 2024

Joshy ulysynyń aqsha aınalymy

Eýrazııa aýmaǵynda bılik júrgizgen Joshy ulysynyń aqsha aınalymy haqynda aıtýdan buryn sol tusta, ıaǵnı orta ǵasyrda dúnıejúzilik saýda-sattyq isi qalaı júrgizilip keldi degenge toqtalǵan jón. Bul dáýirdiń ekonomıkasy men aqsha aınalymyn zerttegen amerıkalyq tarıhshy-sosıolog Janet Abý - Lýgodtyń (Janet Abu-Lughod) tujyrymyna nazar aýdarsaq, HIII ǵasyrdyń ekinshi jartysynda eýrazııalyq aýmaqta bılik júrgizgen Joshy ulysynyń yqpaly nátıjesinde kúlli álemdi qamtyǵan ekonomıkalyq saıasatta buryn-sońdy bolmaǵan birneshe oń ózgeris paıda bolǵany týraly aıtylypty.

Jádiger • 06 Tamyz, 2024

Tasqa salynǵan ejelgi sýret

Jýyqta brıtandyq bedeldi ǵylymı-pýblısıstıkalyq jýrnal «Nature» men aǵylshyn tilinde aqparat taratatyn «Mail online» atty medıaqaýymdastyq Indonezııa eliniń Sýlavesı aralynda ornalasqan Leang Karampýng úńgirinen 51 200 jyl buryn salynǵan jartas sýreti (petroglıf) tabylǵany haqynda tyń jańalyq jarııalady.

Tabıǵat • 02 Tamyz, 2024

Qyrǵı

Qyrǵı – jaraty­lysy qar­shyǵa tu­qym­dasqa ja­ta­tyn ádemi qus. Biraq ol qar­­shy­ǵadan ki­shirek, ja­ǵal­­taı men tu­­­rym­­­­taı­dan úlkenirek bolady. Elimiz­diń taýly ólkeleri Altaı, Tarbaǵataı, Jetisý jerin mekendeıdi.

Rýhanııat • 01 Tamyz, 2024

Joshy ulysy týraly tyń týyndy

Fransııanyń Shyǵys Arheologııa ınstıtýty men Oksford ýnıversıteti birlesip atqaryp jatqan «Kóshpeliler ımperııasy» jobasynyń belsendi múshesi hám Parıs Nanterre ýnıversıtetiniń professory Marı Faverý hanym (Marie Favereau) úsh jyldyń aldynda «Altyn Orda» (The Horde) atty kitap ­jazyp, bul týyndy Garvard ýnıversıteti baspasynan jaryq kórgen bolatyn. Jańa paıym, tosyn kózqaras, tyń derekterge qurylǵan bul shyǵarma qazirgi tańda álem nazaryn aýdaryp otyr. Týyndy úsh jyl ishinde barlyq Eýropa tilinde sóıledi. Ǵalym óziniń jańasha paıymy týraly álemdik baspasóz betterine maqala jazyp, telesuhbattar berip júr. Osy derekkózderdi negizge ala otyryp, atalǵan týyndyny tanystyrýdy jón kórdik.

Jádiger • 27 Shilde, 2024

Alyp dombyra

Jýyqta kezekti eńbek demaly­syna shyǵyp, kindigim kesil­gen Baı-О́lkege bardym. Ádet­te­gideı aımaqtyq mýzeıge bas suq­tym. Tórde turǵan alyp dom­byra birden kózge shalyndy.

Bilim • 20 Shilde, 2024

Telefonǵa táýeldilik. Odan qalaı qutylamyz?

Elshil ǵalym, qoǵam qaıratkeri Amankeldi Aıtaly marqum kóp jyl buryn balalarǵa arnalǵan zamanaýı mýltfılmderdi qarap otyryp, «bizdiń jas býyndy ata-ana, mektep-balabaqsha emes, amerıkalyq rejısserler tárbıelep jatyr» degen edi. Ol kez – qazirgideı smartfon áli shyqpaǵan tus. Qazir tipti qıyn. Qoǵamda «telefonǵa táýeldilik» deıtin uǵym paıda boldy.

Qoǵam • 19 Shilde, 2024

Qazaq kúresiniń qaıratkeri

Jýyqta jaqsy kitap jaryq kórdi. Týyndynyń basty keıipkeri – qazaq kúresiniń janashyry hám 2004-2017 jyldary Dúnıejúzilik qazaq kúresi federasııasynyń prezıdenti bolǵan – Serik Tókeev. Bul tulǵa – shyn máninde halqymyzdyń baıyrǵy jekpe-jek óneri qazaq kúresin jańa zamanǵa saı damytýda eren eńbek sińirgen adam.

Jádiger • 16 Shilde, 2024

Sadaqtyń suǵyny men tobyrshyǵy

Sadaqtyń eki ushyndaǵy adyrnanyń aýyzdyǵy kıgiziletin tustan bas­­tap tobyrshyqtyń quıysqanyna deıin qat­ty múıiz, aǵash, súıek ja­salyp, suǵyn­dyra qon­­dy­rylǵan bólikti «su­­ǵyn» deıdi.