Jádiger • 06 Tamyz, 2024

Tasqa salynǵan ejelgi sýret

290 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

Jýyqta brıtandyq bedeldi ǵylymı-pýblısıstıkalyq jýrnal «Nature» men aǵylshyn tilinde aqparat taratatyn «Mail online» atty medıaqaýymdastyq Indonezııa eliniń Sýlavesı aralynda ornalasqan Leang Karampýng úńgirinen 51 200 jyl buryn salynǵan jartas sýreti (petroglıf) tabylǵany haqynda tyń jańalyq jarııalady.

Tasqa salynǵan ejelgi sýret

Jádigerge mańyz bergen ha­lyqaralyq zert­­teýshi maman­dar­dyń paıymyna úńilsek, úńgir qa­­byrǵasyndaǵy tasqa bádiz­del­­gen beınede jabaıy dońyz já­ne úsh adamnyń sulbasy bary anyq­talǵan. Osyndaǵy sulba-sý­rettiń uzyndyǵy 4,5 metr eken. Joǵarydaǵy «Nature» basy­lymynyń jazýyna qaraǵanda, atalǵan tastaǵy beıne alǵash 2017 jyly tabylyp, sońǵy jeti jyl boıy ǵalymdar onyń jasyn anyqtaýmen aınalysqan eken.

Nátıjesinde, olar tasqa ba­sylǵan sulba-sýretti boılaı ón­gen áktas qabatyn qyrnap alyp, ony lazerlik tásilmen ydy­ratý arqyly bólshektelgen ele­mentterdiń molekýlalyq jasyn anyqtaǵan kórinedi. Sóıtip, sýrettiń salynǵan ýaqyty bu­dan 512 ǵasyr buryn ekeni anyqtalǵan.

Budan buryn arheologter taǵy da osy araldyń Leang Býlý Sıpong úńgirinen shamamen 45 500 jyldyń aldynda salynǵan sýretti tapqan edi.

Qysqasy, Sýlavesı aralynan tabylǵan kóne dúnıeler álem arheologteriniń nazaryn aýdaryp otyr. Aýstralııa ýnıversıtetiniń professory, ataqty arheolog Adam Brımm «Atalǵan petroglıfte beınelengen fıgýralarǵa naqty tujyrym aıtý qıyn. Bul beıneler úılesimi jaǵy­nan adam balasynyń evolıýsııa­lyq damýynyń bir bóligi ekeni anyq. Mundaǵy kompozısııa­da ańshylyq kórinis nemese terıantroptardyń ómir salty beınelenýi múmkin» degen paıym aıtypty.