Taza.kz
Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
1161 materıal tabyldy

Dástúr • 20 Qyrkúıek, 2024

Qudalyq

Aman Aýǵanbaıuly deıtin jetpisti eńserip qalǵan aǵamyz bar. О́zi sonaý jyldary Altaıdyń arǵy betinen kelgen. Bul kisiniń basqa qazaqtardan aıyrmashylyǵy – qyp-qyzyl ultshyl. Ámbe qazaǵy aıly aspannyń juldyzyndaı jamyrap ketken soltústik óńirde turady. Qashan kórseńiz, eki aıaqty kósilip tastap, bireýlermen qyzylsheke daýlasyp otyrǵany. Sondaǵy aıtatyny: «Sender nege qazaqsha sóılemeısińder?».

Aımaqtar • 20 Qyrkúıek, 2024

Úńgit kesheni

Kóne tarıhqa úńilsek, b.j.s. 552 jyly kóshpeli túrkiler Býmyn qaǵannyń atqa qonýymen Nırýn (qytaı jazbalarynda Jýjan) ulysyn tize búktirip, apaıtós Eýrazııanyń kindigi О́túken qoı­naýyndaǵy Orhan darııa­synyń saǵasyna orda tigip, Túrik ım­perııasyn (551-744) qur­ǵany belgili. Kóne qytaı de­rek­terinde túrikter temirden túıin túıgeni týraly aıtylady. Onyń ber jaǵynda О́túken dalasyndaǵy erte ortaǵa­syrlyq eskertkish muralardyń deni osy túrikterge tán.

Tanym • 19 Qyrkúıek, 2024

Jalaý atý

Qazaqtyń mergendik óneri tarıhynda «Jalaý atý» degen túri bolǵan. Bul týraly mońǵol tarıhshysy Gongorjav «Ertedegi kóshpelilerdiń sadaq atý saıysy» atty eńbeginde «Jalaý atý saıysy – ejelgi ǵun, jýjan, sıanbılerden jalǵasyp kele jatqan óner» dep jazypty.

Ádebıet • 18 Qyrkúıek, 2024

Qulagerdiń syny

«Izdegen jeter muratqa» degendeı, jaqynda kórnekti jazýshy Sábıt Muqanovtyń 2020 jyly «Qazyǵurt» baspasynan jaryq kórgen tańdamaly shyǵarmalar jınaǵynyń alǵashqy tomyn oqyp otyryp, qalamgerdiń 13 jasynda aýyldastarymen birge Atbasarǵa jolaýshylap barǵanyna kýá boldyq. Jazýshy jolaı ataqty Aqan serige kezigip, ol kisiniń óz aýy­zy­nan Kıikbaı synshy aıtqan Qulager tulpardyń synyn jazyp alady.

Pikir • 18 Qyrkúıek, 2024

Tarıh jáne shyndyq

Úndi qaıratkeri Javaharlal Nerý: «Otar eldiń tarıhyn otarlaýshy jazady» degendeı, kezinde birtýar aqyn Ǵafý Qaıyrbekov: «Osy basqanyń pat­sha­larynyń bári jaqsy , qazaqtyń handary nege jaman?», dep keńestik qoǵamǵa suraq qoıǵany da belgili. Ra­syn­da, otarlanǵan eldiń shynaıy tarıhy esh­qa­shan jazylmaıdy.

Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary • 11 Qyrkúıek, 2024

Azııa stıli: Qazaq mergenderi top jardy

Jamby atý saıysyna álemniń 27 memleketinen kelgen 79 sport­shy Et­noaýyl qalashyǵynda Ma­jar, Azııa, Túrki jáne halqymyzdyń dás­túr­li jaýyngerlik óneri Jam­by atý stıli bo­ıyn­sha synǵa túsip, myq­tylardy anyqtap jatyr.

Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary • 11 Qyrkúıek, 2024

Jigitterdiń qarqyny jaqsy

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń tizimindegi mańyzdy saıys túri – kókpar. Atalǵan oıynnyń shyǵý tórkini týraly zertteýshi Á.Qalıuly: «Qazirgi kókpar tartý áýelde áleýmettik máni bar áskerı mashyqtyń qajetinen týǵan asa qundy saıys túri» deıdi.

Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary • 11 Qyrkúıek, 2024

Jánibek – jeńimpaz!

Dás­túrli sadaq atý sport túri boıynsha álem­niń 33 eli­nen kelgen 183 sportshy «Ar­ǵymaq» at-sport ke­­sheninde saıysty bastady. Bul jarysta otandyq 10 mergen el namysyn qorǵaıdy.

Mıras • 04 Qyrkúıek, 2024

Surmergen

Ejelgi kóshpelilerdiń jaýyngerlik ónerin zert­tegen orys ǵalymy A.I.Ma­zaev jáne mońǵol oqymystysy O.Namnandor­jylar­dyń eńbeginde ertedegi ǵun, saq dáýirinde el ishindegi mergenderdi synaıtyn: teńge atý, jebe jarystyrý nemese oq ozdyrý, kergen teri atý (saranpaı), jalaý atý, sur (qaıys) atý degen saıys túrleri bolǵan dep jazady.

Ádebıet • 29 Tamyz, 2024

Aısary ájeniń erligi

Keńes odaǵy jyldary ult muraty úshin eńbek etken qalamgerdiń biri – túrkolog, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, qazaq folklory men kóne túrki jyr mátinderin zertteýshi Áýelbek Qońyratbaev. Bul kisi 1946 jyly atalas aǵaıyny Qajymuqan balýanǵa jolyǵyp, onyń ájesi alyp Aısary týraly esteligin jazyp alypty. Arab árpimen qaǵazǵa túsken qoljazba qazir Ortalyq ǵylymı kitaphananyń sırek muralar qorynda (Q.950, 2-dáp) saqtaýly tur.

Iаndeks.Metrıka