Pikir • 03 Sáýir, 2024
Qaıratker tulǵa Amangeldi Aıtalynyń «Altyn Orda» gazetinde (19 naýryz, 2009 jyly) jarııalanǵan suhbatynda: «Otarshyl ıdeologııa 1 qańtardy Jańa jyl retinde sanamyzǵa tereń sińirdi. Qazir kópshilik halyq 22 naýryzdy kútkennen góri 1 qańtarǵa asa mán beredi. Bul – sanaǵa sińgen dástúrdiń kúshtiligi. Endi osy qalyptasyp, sanaǵa sińisti bolyp ketken dástúrdi ómirden, psıhologııamyzdan qalaı shyǵaryp, Naýryzdy toılaýǵa kóshemiz?», degen edi.
Jádiger • 01 Sáýir, 2024
Qyrǵyzdyń «Manas» eposynda Manas batyrdyń «Aqkelte» degen shaǵyn zeńbiregi bolǵany týraly: «Esine tústi Aqkelte, О́zegi bolat, aýzy obyr, Tútini tuman, dúmi zil, Kózdeseń tajal, oǵy ajal, Asynyp júrgen Aqkelte, Ashýy kelse qyrypsal, Shyndyǵynda zeńbirek, Babyn bilseń tym bólek» dep jyrlanady.
Jádiger • 31 Naýryz, 2024
Kórnekti jazýshy Júsipbek Aımaýytuly (1889 - 1931) pedagogıka, psıhologııa salasynan qundy oqý quraldar jazyp qaldyrǵan. Sonyń biri – 1924 jyly Orynborda 3500 tırajben jaryq kórgen, 186 bettik «Tárbıege jetekshi» (Bala oqytýshylarǵa) atty kitaby. Bul eńbekke bıyl 100 jyl tolyp otyr.
Jádiger • 27 Naýryz, 2024
Adamzat tarıhynda kóshpeli ǵundar dáýiri degen kezeń bar. Bul týraly 2010 jyly jaryq kórgen bes tomdyq «Qazaqstan tarıhy» atty eńbektiń birinshi tomynyń 245-betinde: «Ǵundar – b.z.b. I myńjyldyqta qazirgi Mońǵolııanyń ońtústigi Ordastan Kaspııge deıingi Ortalyq Azııanyń ulan-baıtaq keńistigin jaılaǵan taıpalyq odaq» degen paıym aıtylypty.
Jádiger • 26 Naýryz, 2024
Qazaqtyń túsiniginde ulý degen – teńizde tirshilik etetin jumsaq deneli omyrtqasyz jándik. Basqasha aıtqanda, qurttyń bir túri. Adamdar onyń sypyrylyp qalǵan saýytyn teńiz túbinen teredi. Qatty saýytty qulaǵyńyzǵa tossańyz erekshe ýil estiledi. Al úrleseńiz kerneı dybysy shyǵady.
Oqıǵa • 22 Naýryz, 2024
1998 jyldyń kóktemi. Burynǵy oblys ortalyǵy Aqmola respýblıka astanasy atanyp, abyr-sabyr bolyp jatqan kez. Jan-jaqtan jınalǵan bir top jýrnalıst «Astana aqshamy» shańyraǵynan pana tapqan edik.
Tanym • 22 Naýryz, 2024
Kúntizbelik esep boıynsha Ulý jyly kúlli ǵalamnyń qaqpasyn ashyp kirdi. Bul jyl týraly halqymyzdyń aýyzeki folklorynda: «Aıańdap besinshi jyl ulý keler, Sypaıy kóńilińe jylý keler, Maýsymda berekesin mol ǵyp berip, Kóńildi jabyrqatpaı túzý keler» deıtin bir shýmaq bar. Osyǵan qaraǵanda, jańa jyl – jarqyn kúnderdiń bastaýy, jaqsylyq pen jaılylyqtyń bekem turaǵy, bereke men birliktiń tunyq bulaǵy bolar degen úmit mol.
Jádiger • 14 Naýryz, 2024
Kúıik han (Gúıýg han) – Shyńǵys qaǵan negizin qalaǵan kóshpeli Mońǵol ımperııasynyń úshinshi uly hany hám О́gedeıdiń tuńǵysh uly. 1246–1248 jyldary taq ıesi atanǵan. Bul tulǵa týraly ataqty saıahatshy, mońǵol ústirtine tuńǵysh tabany tıgen eýropalyq ári handy kózimen kórgen ıtalııalyq dindar Plano Karpını «Liber Tatarorum, Liber Tatarorum» («Tatarlar týraly jazba») atty esteliginde: «Kúıik orta boıly, qýlyq-sumdyqqa jetilgen, aqyly ushqyr, tákappar adam» dep jazypty.
Ulttyq sport • 05 Naýryz, 2024
Kókpar – kóshpelilerdiń baıyrǵy zamannan beri kele jatqan ǵuryptyq-jaýyngerlik oıyn óneri. Atalmysh oıynnyń shyǵý tórkini jaıly zertteýshiler, «Qazirgi kókpar tartý áýelde áleýmettik máni bar áskerı mashyqtyń qajetinen týǵan. Túrki qaǵandyǵy kezinde «derbes jasaqty» osyndaı jattyǵýdan ótip, synalǵan jaýyngerlerden jasaqtaǵan. Áskerı mashyqtyń bul túri beıbit kúnderde kókpar tartý oıynyna ulasyp otyrǵan» deıdi.
Jádiger • 04 Naýryz, 2024
Jýyrda Ulanbatyr qalasyna barǵan saparymyzda shahardaǵy – kitaphanalardy aralap, ondaǵy jańadan baspa betin kórgen tyń týyndylarmen tanystyq. Sonyń biri – Eýropadaǵy Parıs Nanter ýnıversıtetiniń oqytýshysy, ǵalym, ortaǵasyrlyq kóshpeliler tarıhynyń bilgiri Marı Faverýdiń ótken jyly mońǵol tiline aýdarylyp jaryq kórgen «Altyn Orda» atty kitaby.
