Jýyqta Ulanbatyr qalasyna barǵan saparymyzda shahar shetinde qonys tepken Áskerı mýzeıden joǵarydaǵy qoladan quıylǵan shaǵyn zeńbirekti kórdik. Atústi shaıqastarda qoldanýǵa yńǵaıly bul qarýdyń uzyndyǵy 44,2 sm bolsa, salmaǵy 1575 gr eken. Syrtyna kóne qytaı jazýy bádizdelgen. Ol jazýda bul shaǵyn zeńbirek 1372 jyly jasalǵany týraly derek bar. Jádiger 1958 jyly Dornod aımaǵynyń Hólónbuıyr ólkesindegi eski qonystan tabylypty. 1996 jyly Áskerı mýzeı qoryna alynǵan. Qazir kórme zalynda tur.
Osy oraıda aıtpaǵymyz – mundaı shaǵyn qol zeńbirekti qazaq batyrlary da qoldanǵan. Oǵan dálel «Qobylandy batyr» jyrynyń S.Dilmanovtan jetken nusqasynda, bıligi bekem, bedeli úlken qalmaq hany altyn baǵana ornatyp, onyń basyna altyn jamby ilip qoıyp, «kim de kim altyn jambyny atyp túsirse, sol mergenge qyzym Qurtqany qosam» dep shart qoıypty. Kúlli mergender jınalyp, birneshe aı boıy qınalyp jambyny atyp túsire almaıdy. Bul habardy estip Qobylandy batyr keledi:
«Bulaısha dep Qobylandy,
At ústinde turady.
Zeńbiregin qondyryp,
Oń tizege qoıady.
Kóz jetpeıtin qabaǵyn,
Úzeıin dep sabaǵyn,
Tolǵaı tartyp qalady.
Bir atqannan qaldyrmaı,
Qalmaqtyń altyn qabaǵyn
Úzip jerge túsirdi».
Osy oraıda, joǵarydaǵy qazaq zeńbiregi týraly qarýtanýshy maman Qalıolla Ahmetjannyń paıymdaýyna qaraǵanda, bul zeńbirek eki negizgi konstrýktıvtik bólikten turady eken. Onyń birinshi bóligin «qazyna», ekinshi bólegin «oqpan» ataıdy. Dári zeńbirektiń qazyna jaǵyna salynyp, onyń túbindegi tesik arqyly ot beriledi. Ol oǵyn «top» («dop») dep ataıdy.
