Jádiger • 31 Naýryz, 2024

Ǵasyr tolǵan qundy kitap

260 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kórnekti jazýshy Júsipbek Aımaýytuly (1889 - 1931) pedagogıka, psıhologııa salasynan qundy oqý quraldar jazyp qaldyrǵan. Sonyń biri – 1924 jyly Orynborda 3500 tırajben jaryq kórgen, 186 bettik «Tárbıege jetekshi» (Bala oqytýshylarǵa) atty kitaby. Bul eńbekke bıyl 100 jyl tolyp otyr.

Ǵasyr tolǵan qundy kitap

Avtor atalǵan eńbeginde: «Adam mineziniń, aqyl-qaıratynyń ártúrli bolýy – tárbıeniń túrli-túrli bolýynan… Adam balasynyń urlyq isteýi, ótirik aıtýy, kisi tonaýy, óltirýi sııaq­ty buzaqylyqtardy jasaýy – tárbıeniń jetispegendiginen», deı kele, bala tárbıesinde týǵan eldiń ádet-ǵurpy men salt-dástúriniń belgili mólsherde qalaı áser etetinin ǵylymı turǵydan dáleldeı túskeni ańǵarylady.

Shyǵarma tórt bólimnen, 29 tar­maqshadan turady. Kitaptyń «Dı­daktıka» atty bóliminde, tárbıeniń psıhologııalyq negizderi (yntaly oqytý, úıretý ádis­teri, mashyqtaný joldary, oqy­tý­daǵy kórnekilik, oqytý túrleri, t.b.) ót­ken ǵasyrdyń 20-jyldaryndaǵy qazaq mektepteriniń ómirinen alynǵan naqtyly mysaldarmen tereń taldanady. Eńbektiń tórtinshi bóliminde, pedagogıkalyq, psıhologııalyq keıbir máseleler sóz bolady. Ustaz ben shákirt yn­tymaqtastyǵynyń basty belgileri qazaq mektebinde sabaq ótkizýdiń ózindik erekshelikteri aıtylady. Kitap sońynda termınder berilgen. Mysaly, mýzykany – áýez óneri, etıkany – ádemilik páni degen eken...

Kitap týraly kezinde bizdiń gaze­timizdiń bastaýy «Eńbekshi qazaqta» (1925 jyly) bylaı dep baǵa berilgen: «Júsipbektiń «Tárbıe jetek­shisi» kitaby – jyl qusy. Bul kitaptyń tili óte jeńil, jańa sarynmen jazylǵan. Kitap ár oqýshynyń ústeliniń ústinde jatýy kerek».

Sondaı-aq bul týyndy týraly akademık Serik Qırabaev: «Júsipbektiń artynda birtalaı ǵylymı mura qaldy. Ol halyq aǵartý komıssarıatynda pedagogıkalyq oqý oryndarynda qyzmet isteı júrip, jas urpaqty jańa rýhta tárbıeleýge, ǵylymnyń ár salasynda jan-jaqty bilim alýyn kózdegen eńbekter, oqý quraldaryn jazdy. Olardyń ishinde «Tárbıege jetekshi» (Bala oqytýshylarǵa) kitaby eleýli ról atqarady. Bul týyndy árıne, búgingi pedagogıka men psıhologııanyń metodologııasy turǵysynan álsiz kórin­se de, óz dáýiri úshin asa paıdaly qyzmet atqardy. Qazaq jastaryna osy ǵylymdar negizinde alǵashqy má­limet berdi, ǵylymı termınderdiń týýyna negiz boldy» («Qaıta oralǵan qalamger»: Qurast. V.Kúzembaev. Almaty – 2003. 24-b) dep jazsa, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Turysbek Raqymjan: «Bul kitapta dıdaktıka men pedagogıkalyq psıhologııalyq ǵylymı astarly, ult tilindegi tálim-tárbıelik termınder júıesi sóz bolady. Sonymen qatar balany oqytýdyń erejelerin, zańdaryn baıandaıtyn durys júıesin kórsetýge talpynǵan», dep oı túıipti.

Sońǵy jańalyqtar

Olımpıada shyǵyny 5 mlrd dollardan asty

Olımpıada • Búgin, 12:38

Bern odaǵy Astanada bas qosady

Oqıǵa • Búgin, 12:21