Muhtar KÚMISBEK
Muhtar KÚMISBEK«Egemen Qazaqstan»
1054 materıal tabyldy

Qoǵam • 24 Maýsym, 2022

Arhıv salasyndaǵy jas tolqyn

Arhıv salasy – jas urpaqtyń bolashaqtaǵy rýhanı azyǵy. Ony zerdeleý, zertteý, baǵamdaý, oı súzgisinen ótkizý solardyń enshisinde. Endeshe, jastardy muraǵat isinen habardar etý elge paryz. Búginde bul ónegeli isti Nur-Sultan qalasynyń memlekettik arhıvi qolǵa alyp otyr. Qazirdiń ózinde arnaıy is-sharalar uıymdastyryp, jas mamandardy tartyp jatyr.

Tarıh • 23 Maýsym, 2022

Sýret syry

Keıde bútin tarıh bir ǵana sýretke syıyp ketedi. О́tkenin joǵaltyp alǵan jannyń túpbastaýyna aparar jolbelgi sekildi. Janyńyzǵa jylýlyq quıady, sanańyzǵa sulý sátterdiń sılýetin syılaıdy. Kemeline kelip, talaı syrǵaqty joldy óndirgen, tanym-taǵylymy tereń qarııadaı jan saraıyn jadyratatyn shejireli ǵasyrdyń pálsapasy túgesile me? Qansha ýaqyt tirshilik tepeńimen júrseńiz de bireý kelip kóńilińizdiń kıeli pernesin dóp bassa asaý ózendeı aǵyla jónelesiz. Biz búgin sondaı janmen dıdarlastyq. Kópti kórgen qart anamyzǵa kóńilashar nıetpen qulaq qoıyp áńgimesin uıyp tyńdadyq.

О́ner • 22 Maýsym, 2022

Pıkassonyń kógershini

Posıfık! Bul – beıbitshilik tańbasy. Muqym ulttyń taǵdyry qyl ús­tinde turǵan dúrbeleń shaqta etegi jasqa tolǵan halyqtyń ta­ǵyna qonýyna rýh bergen asası belgi. Eńiregen jan kórse ene­kókiregi ıip sala berer uly ty­nyshtyq sezimi kimge de bolsa shynaıy hám jemisti emes pe?! Muny brıtandyq sýretshi Djerald Holtom jaqsy túısinse kerek. Ańyzǵa súıensek, ol da Pıkasso sekildi aldymen kóger­­shinmen tildesipti desedi.

О́ner • 21 Maýsym, 2022

Máńgilik ómir keıipkeri

Ajalǵa aıla júrmeıdi. Osy oı sanamyzda qylań berse, áýeli Qorqyt ata eske túsedi. Túrki órkenıetiniń temir­qazyǵyna aınalǵan alyp tulǵanyń ańyzy – rýhanı kenish. Ásirese qazaqqa jaqyn sekildi. Ertegi men ápsanadan bas­tap, shyndyqqa tamyr jaıar oıly oqıǵalardyń jelisine ertetin áńgimeler áserli ári ádepti. Paıǵambarlar dáýi­ri­nen bastalǵan hamsa jyr men boıaýdan áli de uıqas izdeıdi.

О́ner • 19 Maýsym, 2022

Bı jady. Lambada

Bı mýzykada jatqan barlyq qupııany ashady. Sharl Bodler aıtqan osy sózge, biz taǵy oımaqtaı oı qosqymyz kelip otyrǵany. Adamnyń árbir qozǵalysynda ómir yrǵaǵynyń elementteri bar, ol tipti óziniń kim ekeninen de habar beredi. Árbirden soń bısiz revolıýsııa jasaýdyń qajeti joq. Sondyqtan Jańa Qazaqstanǵa jańa bı, jańa qozǵalys aýadaı qajet. Máselen, latynamerıkalyqtar lambadadan sol rýhty tapty. Al fılosof Gabrıella Rottyń aıtýynsha, biz ózimizdi tolyǵymen bı rýhyna bersek, ol duǵaǵa aınalady. Biraq qazaqtyń ony moıyndaı qoıýy qıyn.

О́ner • 16 Maýsym, 2022

Qara ton

«Qara shapan –Jaýynda ákem, saýynda sheshem kıgen,Sol shapannyń qoınyna sheker de úıgem.Jamaý-jamaý biz kórgen balalyqtaı,Qaıda qaldy shapanym kósherde úıden?». Jas aqyn Erik Narynnyń osy óleńi kartınadaǵy boıaýmen úndesetin sekildi. Bir detalmen-aq tirliktiń qasiretin kórsetý, ony júrekpen seziný qıyn dúnıe. Biraq jan tolǵanysyńyz tús bolyp tógilgende kenep betinde erkin qalyqtaısyz.

О́ner • 13 Maýsym, 2022

Júrekti aýyrtqan Jeltoqsan

Azaly jeltoqsanda júrekke aýa jetpedi. 1986 jyldyń qysy aq jamylǵan aınalany qandy túske boıap, qyzyl qardy qushqan qanshama bozdaqtarymyz ajal qushty. Tabanynan syz ótken, sýyqtan jany qaltyraǵan jastar nebir dertke shaldyqty. Áıtse de olardyń rýhy máńgilik bıikke kóterildi, balbal tasqa aınaldy. Biz mysalǵa alǵan kartına sol qasiretti eske salady.

Tarıh • 09 Maýsym, 2022

Eski dáýir esteligi

Shirkin, Jetisýdyń ón boıy syńsyǵan ný orman ǵoı. Jaz kelse bolǵany, jeri jasarady, aınala-mań shalǵyn kilem tósenedi. Jetisý sulýdaı sándenedi, jol jıegi túrli gúldi shópke tolady. Túıir tasynda túıdek-túıdek tarıhtyń taralǵysy toptalyp jatady. Bul tańbaly tastar – tarıhtyń mıy, aqyl-oıdyń tabysy. Seńgir-seńgir taýlardy, úńgir-úńgir quzdardy, túıe órkeshti shyńdardy, burań-burań súrleýlerdi serik etken Tańbaly shatqaly. Kórgen kisi kóńil bólmeı ketpeıdi.

О́ner • 07 Maýsym, 2022

Aı astyndaǵy aǵash

«Sýretshilik – soqyrlardyń jumysy. Sýretshi kórgenin emes, sezingenin beıneleıdi», deıtini bar Pablo Pıkassonyń. Osy «seziný» degen uǵym qylqalam ıesiniń bárine qona bermeıtin qudiret. Muny dańqty sýretshi jaqsy baǵamdap otyr. Máselen, biz mysalǵa alǵan kartınadan siz ne sezine aldyńyz?! Kózben kórgenińizdi emes, kóńilge túıgenińizdi oı ishinde kestelep kórińizshi.

Tarıh • 07 Maýsym, 2022

Tarıhtyń kóz jasy

Saıası qupııa! Iá, qazaqtyń qu­pııa­sy kóp. Ásirese stalındik repressııaǵa kelgende. Qasiretti kóp kórgennen keıin be, áıteýir sol taqyrypqa tarıhshylar kóp boılaı bermeıdi. O, nesi eken?! Kórshimizdiń kóńiline qaraımyz ba? Álde qandy qujattardy qol­ǵa túsirý qıyn ba? Nege áli qazaq tolyq aqtalmady? Táýelsiz elimiz osy máselege kelgende enjarlyq tanytatyny bir doǵal áńgimege júk dúnıe. Biz, osy suraqtardyń jaýabyn saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alýǵa arnalǵan «Tarıhtan taǵylym – ótkenge taǵzym» atty jıynda estidik.

Iаndeks.Metrıka