Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde... Aýyra qalsańyz taǵy da dárigerdiń kómegine júginesiz. Alaıda, qazirgi qoǵamda dárigerlerge degen senimsizdik, shaǵymdanýshylyq, tipti, isterin sotqa aparýǵa deıingi jaǵdaılar kóbirek oryn alyp jatyr. Buǵan kim kináli? Dárigerdiń salǵyrttyǵy ma, álde aýrý asqynǵanda em qabyldaǵan jandar ma?
Medısına salasy jyldan-jylǵa qarqyndy damýda, qazir adamdy ólim aýzynan arashalap qalý da aqyldy apparattardyń arqasynda jeńildep otyr. Soǵan qaramastan, kez kelgen medısınalyq mekemege bas suqsańyz, dárigerge aıtylar aryz-shaǵymnan kóz ashpaısyz...
Dáriger – adam janynyń arashashysy. Talap ta, jaýapkershilik te joǵary bolý qajet-aq, alaıda dárigerlerdiń quqyǵy qaıda?
Qazaqstan Respýblıkasynyń «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodekste dárigerdiń quqyǵy týraly aıtylǵanmen, dárigerdi qorǵaý týraly arnaıy bap joq. Osydan kelip dárigerlerge kináni artýshylar da kóp. Dárigerdi qorǵaıtyn zań qarastyrylmaǵandyqtan, kez kelgen shaǵymdanýshynyń aryzymen sotqa súıreı jónelemiz. Eger aq jeleńdi jandardy jazyqty qyla bersek, bizde óz isiniń mamandary qalmaıtyn shyǵar. Medısınalyq oqý ornyn bitirip, jumysqa ornalasqan jas mamannyń jábir kórip, japa shegip jatqandary qanshama? Dáriger kúndelikti qabyldaý qyzmetin atqarýymen qatar óz bólimshesin aralaýǵa, shaqyrtýlarǵa barýy tıis. Alaıda, dárigerlerdiń ómirin kim saqtandyrady? Jaqynda Astanada bolǵan oqıǵa sonyń bir dáleli. Qońyraý shalyp, shaqyrtýǵa zárý bolǵan azamat aýyryp jatpaǵandyǵy belgili boldy. Ol úıine kelgen dárigerge quqaı kórsetip tıise bastaıdy. Abyroı bolǵanda qyz qashyp qutylady. Onyń ústine, dál búgingi kúni elimizdegi medısına qyzmetkeriniń jalaqysy advokat jaldaýdy kótermeıtini jasyryn emes. Qazir dúnıe júzinde medısınalyq bilimi bar zań qyzmetkerlerin daıarlaý úrdisi bar. Olar túrli jaǵdaıda dárigerdiń kinásiz ekenin anyqtap bere alady. Al bizde ondaı mamandandyrylǵan qorǵaýshylardyń tapshylyǵynan dáriger quqyǵy aıaq asty bolyp taptalyp jatyr. Sondyqtan, elimizde medısınalyq bilimi bar zań qyzmetkerlerin daıyndaýdy qolǵa alý qajet.
Taǵy bir másele – aýyldyq jerlerge medısınalyq kómekti jetkizý isi. Elimizde shalǵaı jatqan, 20-30 úıli aýyldar barshylyq. Medısınalyq ortalyqtardy kólemi shaǵyn aýyldarǵa ornatý múmkin emes. Jurt aǵylyp qalaǵa, aýdan ortalyǵyna qatynaıdy, medısınalyq kómekke der kezinde qol jetkize almaı jatady. Osy oraıda Úkimet jyljymaly medısına qyzmetin qolǵa alýda. Oǵan el ishinde júrgizilip kele jatqan «Densaýlyq poıyzy» dálel. Jańa tehnologııalyq jabdyqtar men dıagnostıkalyq laboratorııasy bar poıyzdarda mamandarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Bul zamanǵa saı medısına qyzmetin aýyl turǵyndaryna jetkizýdiń eń tıimdi tásili. Osyndaı der kezinde keletin kómekterdi qolǵa alsaq, birinshiden, ýaqyt joǵaltpaı aýrýdy emdep, ekinshiden, aýyldyq jerde skrıngtik tekserýlerdi tolyqtaı júzege asyra alamyz. Halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýdy, densaýlyq salasynyń aldyńǵy qatarly memlekettermen teń dárejede bolýyn Elbasymyz jıi qadap aıtyp kele jatyr. Endeshe, bilimdi de bilikti dárigerlerdiń sanyn arttyrýǵa atsalyssaq, dáriger quqyǵynyń qorǵalýyna, jábirlenýshige aınalyp japa shekpeýine túrtki bolsaq degim keledi.
Aıman MUQYShEVA