Ramazan – ıslam kúntizbesiniń toǵyzynshy aıy. 2026 jyly ol 19 aqpanda bastalyp, 29 kúnge sozylyp, 19 naýryzda aıaqtalady. Bul kezeńde musylmandar tań atqannan kún batqanǵa deıin aýyz bekitip, tamaq pen sýsynnan tyıylady, dep jazady Egemen.kz.
International Review of Economics jýrnalynda jarııalanǵan Md Zobraj Hosen zertteýi Ramazan aıynyń tutynýshylyq minez-qulyqqa yqpalyn ekonometrııalyq ádister arqyly taldaıdy. Avtor naqty tranzaksııalyq derekterdi paıdalanyp, sebep-saldarlyq baılanysty anyqtaıdy.
Ramazan aıynda poıyzdarda alkogol ónimderi satylmaıdy
Bul tásil belgili bir oqıǵaǵa deıin jáne keıin «áserge ushyraǵan» jáne «baqylaý» toptarynyń ózgerisin salystyrýǵa múmkindik beredi. Zertteýde musylmandar men musylman emesterdiń Ramazanǵa deıingi jáne kezindegi shyǵyndary salystyrylǵan. Nátıjesinde ınflıasııa, maýsymdyq ózgerister sekildi faktorlardyń yqpaly alynyp tastalyp, dinı faktordyń áseri aıqyndalǵan.
Bir qaraǵanda bul paradoks kórinýi múmkin: oraza – tyıym aıy, biraq tutyný artady. Alaıda kúndizgi tyıym keshki aýyzashar dastarhandarymen óteledi. Qonaqjaılyq pen qaıyrymdylyq kúsheıedi. Ramazan – tek asketızm emes, ortaqtyq pen jomarttyq kezeńi.
Ekonomıkalyq turǵydan bul – suranystyń oń belgisi. Halyqtyń edáýir bóligi bir mezette azyq-túlik pen ilespe taýarlarǵa shyǵyndy arttyrsa, naryqtaǵy tepe-teńdik ózgeredi. Tipti tapshylyq nemese kelisilgen baǵa bolmasa da, baǵa ósýi múmkin. Demek, Ramazan kezindegi qymbatshylyq kóbine naryqtyń tabıǵı reaksııasy.
Ramazanǵa oraı London kósheleri bezendirildi
Empırıkalyq jáne tujyrymdamalyq zertteýler Ramazannyń ekijaqty tabıǵatyn kórsetedi. Normatıvtik turǵyda ol únemdilikke úndeıdi. Alaıda tájirıbede tutyný kólemi artady.
Is júzinde eki úrdis qatar baıqalady: qaıyrymdylyq kólemi ósedi, biraq merekelik tutyný da kóbeıedi; áleýmettik yntymaq artady, biraq taǵam qaldyqtary da ulǵaıýy múmkin.
Bul qarama-qaıshylyq emes, áleýmettik minez-qulyqtyń kúrdeliligi. Dinı normalar tabys deńgeıimen, mádenı dástúrlermen jáne naryqtyq ortamen ózara yqpaldasady.