О́r Altaıdyń tórindegi Patshalar jazyǵynda elimizde balamasy joq ashyq aspan astyndaǵy murajaı ashyldy. Endi Berel qorǵandaryna kelýshi etnotýrıster 8,5 metr tereńdikke túsip, qundy arheologııalyq qazbalardy jaqynnan kóre alady.
Budan buryn Shyǵys óńirinde arheologııa salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jumystaryn damytýdyń aımaqtyq jospary aıasynda Berel qorǵandaryna da qazba jumystary júrgizilip jatqanyn habarlaǵanbyz. Ǵalymdar jaz boıy Berelde b.z.d IV ǵasyrǵa jatatyn adam súıegi men qurbandyqqa shalynǵan jeti jylqynyń qańqalary bar №2 qorǵandy qazǵan bolatyn. Tabylǵan jylqylardyń barlyǵy da skıftik janýarlar naqyshymen, atap aıtqanda ejelgi kóshpendiler mádenıetinde sırek kezdesetin qoraz beınesinde bezendirilgen. Sonymen qatar qorǵannan qysh qumyralar shyqty.
Jýyrda Katonqaraǵaı aýdanyndaǵy jumys sapary aıasynda qazba jumystarymen tanysqan oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń tapsyrmasymen qundy jádigerlerdi kelýshilerdiń kórýine múmkindik jasaý úshin qorǵannyń ústinen bir jarym aıdyń ishinde shynyly shatyr turǵyzyldy. Qatty shynydan jasalǵan jabyq keshen aýmaǵy – 90 sharshy metr, al bıiktigi jádigerler jatqan tereńdikten bastap 8,5 metrdi quraıdy.
– Ashyq aspan astyndaǵy murajaı – mańyzdy mádenı qubylys. Bul sharanyń Táýelsizdik toıynyń 25 jyldyǵymen tuspa-tus kelýi barshamyzdy qýantady. Iаǵnı, biz aıtýly memlekettik mereıtoıǵa zor ulttyq qundylyqtarymyzdy ala keldik. Osy oraıda Zeınolla Samashev bastaǵan arheologtar qaýymyna úlken alǵys bildiremin, – dedi nysannyń tusaýkeser saltanatyna qatysqan oblys ákiminiń orynbasary Jaqsylyq Omar.
Aıta ketý kerek, Bereldegi biregeı keshenmen sheteldik ǵalymdar da tanysty. Arnaıy shaqyrylǵan mártebeli meımandardyń biri, Reseıdiń Sankt-Peterbýrg qalasynyń mádenıet ınstıtýtynyń professory Nıkolaı Bokovenko osy ispetti zertteýler Týva men Hakasııa jerinde júrgizilip jatqanyn jetkizdi. Sheteldik ǵalymdar qysqa merzimde mundaı murajaıdy ashýdyń múmkin bola bermeıtinin, Shyǵys óńirinde arheologııalyq tabystarǵa úlken kóńil bólinetini qýantatynyn atap ótti.
10 qyrkúıek kúni О́skemen qalasynda Shyǵys Qazaqstan oblysy aýmaǵynda júrgizilip jatqan arheologııalyq zertteý jumystarynyń nátıjesine arnalǵan «Altaı – túrki áleminiń altyn besigi» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Onyń jumysyna Fransııa, Ońtústik Koreıa, Reseı jáne Mońǵolııa memleketteriniń dıplomattyq korpýstarynyń ókilderi, Qazaqstan, Túrkııa, Reseı, Ulybrıtanııa, Vengrııa, Germanııa, Polsha, Qytaı elderiniń úzdik arheologtary men túrkitanýshylary qatysty.
Dýman ANASh,
Shyǵys Qazaqstan oblysy.