Saýd Arabııasy Koroldiginiń ortalyǵy – Er-Rııad qalasynda elimizdiń ekonomıkasyna paıdaly kezdesýler ótti. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń atalǵan elge resmı sapary qarsańynda uıymdastyrylǵan bul basqosýlarda birqatar máseleler talqylandy.
Bul kúngi kezdesýlerdiń biri elimizdiń Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev pen Saýd Arabııasy Koroldigi Energetıka, ónerkásip jáne mıneraldy resýrstar mınıstri Halıd ál-Falıhtiń arasynda ótti. Bul basqosýdan keıin jýrnalısterge suhbat bergen Q.Bozymbaev atalǵan júzdesý turǵysynda áńgimelep berdi. – Saýd Arabııasy Koroldiginiń Energetıka, ónerkásip jáne mıneraldy resýrstar mınıstri Halıd ál-Falıhpen basqosýymyz oıdaǵydaı boldy. Bul onyń osy qyzmetke taǵaıyndalǵannan bergi alǵashqy kezdesýi eken. Biz birinshi kezekte munaı salasyndaǵy ózara yntymaqtastyq máselelerin talqyladyq, – dedi mınıstr. Odan ári Q.Bozymbaev ekijaqty kezdesý barysynda salaǵa ınvestısııa tartý isi de keńinen sóz bolǵanyn jetkizdi.
– Biz Saýd Arabııasy tarapyn Qazaqstannyń munaı salasyna ınvestısııa quıýǵa shaqyrdyq. Sondaı-aq, atom baǵytyndaǵy yntymaqtastyq máselesin qarastyrdyq. Qazaqstan ýran óndirisi boıynsha kóshbasshy el ekeni belgili. Bizdiń bul salada jınaǵan tájirıbemiz barshylyq. Endi sony Saýd Arabııasyndaǵy áriptesterimizben bólisýge daıynbyz, – dedi Q.Bozymbaev. Bulardan bólek, mınıstr balamaly energııa kózderin damytý máseleleri boıynsha eki jaqtyń ortaq mámilege kelgenin aıtty.
– Bul baǵyttaǵy qos taraptyń qolǵa alǵan jumystaryn úılestirip otyrýǵa kelistik. Jalpy, energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly keń kólemdi qujatqa qol qoıý mejesine de jetemiz dep oılaımyn, – dedi Q.Bozymbaev. Sondaı-aq, Q.Bozymbaev óziniń saýdarabııalyq áriptesin Qazaqstanǵa shaqyrǵanyn, ony elimizde júrgizilip jatqan jekeshelendirý naýqany jóninde habardar etkenin jetkizdi. Bul kúngi kezdesýlerdiń taǵy biri Qazaqstannyń «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy men Saýd Arabııasy Koroldiginiń saýda-ónerkásip palatasy arasynda boldy. Sonyń nátıjesinde ózara yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Bul turǵysynda BAQ ókilderine suhbat bergen «Atameken» UKP basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Nurjan Áltaev áńgimelep berdi.
– Biz alǵash ret Saýd Arabııasy men «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyp otyrmyz. Bul shart biz úshin Saýd Arabııasy naryǵyna jol ashady, – dedi ol. Onyń sózine qaraǵanda, osy qujatqa qol qoıýǵa qos tarap ta barynsha qyzyǵýshylyq tanytqan. – Bul bizdiń bastamamyz edi. Biraq Saýd Arabııasy jaǵynan da qyzyǵýshylyq óte joǵary boldy. О́ıtkeni, eki palata arasynda buǵan deıin eshqandaı baılanys ornatylmaǵan. Jalpy, bul ýaǵdalastyqtyń sheńberinde qandaı sektorǵa ınvestısııa quıý kerektigin, qandaı kásipkerlermen jumys isteýge bolatynyn birlese anyqtaýǵa bolady.
Máselen, arab ınvestorlary Qazaqstanǵa keletin bolsa, onda olar UKP-ǵa, onyń tarmaqtalǵan fılıaldaryna júgine alady. Iаǵnı, olar Qazaqstannyń qaı núktesinde bolsa da bizden zańgerlik jáne salyqtyq keńester ala alady. Al bizdiń kásipkerler sol elge baryp jatsa, mundaı kómekti Saýd Arabııasy tarapy da usynatyn bolady, – dedi N.Áltaev. Bulardan basqa ol Qazaqstannyń mal sharýashylyǵy ónimderi arqyly Saýd Arabııasy naryǵyn ıgerýge múmkindikter mol ekenin jetkizdi. Ekijaqty kezdesýler barysynda atap kórsetilgendeı, Saýd Arabııasynyń «Metal corners holding» kompanııasy Qazaqstannyń jer qoınaýyndaǵy polımetall, altyn, kúmis jáne mys kenderine geologııalyq barlaý jasaý úshin 50 mln dollar bóletin boldy.
Bul ýaǵdalastyqqa qatysty kelisimge «Metal corners holding» kompanııasy men «Qazgeologııa» ulttyq geologııalyq barlaý kompanııasy» AQ basshylary qol qoıdy. Osy oraıda, «Qazgeologııa» AQ basqarma tóraǵasy Ǵalym Nurjanov: – Biz «Metal corners holding» kompanııasymen ózara kelisim jasadyq. Kelisimge saı, Qazaqstannyń jer qoınaýynan polımetall, mys, altyn, kúmis sekildi paıdaly kenderge geologııalyq barlaý jasaýǵa múmkindik týady. Kelisimniń quny shamamen 50 mln dollardy quraıdy. Alaıda, bul – kelisimniń birinshi satysy. Eger de bolashaqta bul baǵyttaǵy jumystar óz nátıjesin berip jatsa, arabtar ol jerge ınnovasııalyq zaýyttar men fabrıkalar salýǵa daıyn, – dedi. Ǵ.Nurjanovtyń aıtýynsha, atalǵan sharalar tıisti deńgeıde júzege asyrylsa, Qazaqstannyń taý-ken-metallýrgııa salasyn damyta túsýge jol ashylady. – Barlaý jumystaryn tolyq «Qazgeologııa» kompanııasy júrgizedi. Úkimettiń shaǵyn qalalardy damytý týraly qaýlysyna saı, ken oryndaryn monoqalalardyń mańynan izdeımiz degen jospar bar. Ondaı qalalardyń janynda geohımııa jumystaryn, geofızıka esepterin júrgizip, bolashaǵy zor oryndardy anyqtadyq. Osyndaı aımaqtarǵa ınvestor tartýǵa daıynbyz, – dedi Ǵ.Nurjanov.
«Qazgeologııa» basshysynyń aıtýynsha, «Metal corners holding» kompanııasy arab jerindegi polımetall, altyn men qorǵasyn qoryna baı jerlerdiń ıesi kórinedi. – Bul kompanııa óz elderiniń ishki naryǵyn ıgerip, syrtqy naryqqa jol izdep otyr. Qazaqstanda ınnovasııalyq jobalaryn júzege asyrýǵa daıyn. Eger olar monoqalalardyń mańynda zaýyttar sala bastasa, aımaqtardyń damýyna yqpal eter edi, – dedi basqarma tóraǵasy.
Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»
– Er-Rııadtan (Saýd Arabııasy)