Farıza OŃǴARSYNOVA: «Men Elbasyǵa senemin!»

Búgingi uly dúrmek – jalpyhalyqtyq saılaý tusynda Memleket basshysy bolýǵa usynylǵan úmitkerler týraly sanaly qazaq óz oıyn aıtyp ta, jazyp ta jatyr. Aldaǵy besjyldyq taǵdyrymyz sheshiler syn saǵatta men de óz kózqarasymdy bildirip, pikir aıtýdy jón kórip otyrmyn. Áýeli anyqtalýǵa tıisti jaıt – Memleket basshysy qandaı bolýy kerek? Qazaq bir-aq aýyz sózben qorytyp, bylaı deıdi: «Atanyń balasy bolma, adamnyń balasy bol!». Aǵylshynnyń ózim jaqsy kórip, qurmet­teı­tin qaıratkeri Margaret Tetcher el bas­qarý týraly bylaı depti: «Men sharsha­maı­yn­sha, ketpeımin. Al Brıtanııaǵa men kerek bolyp turǵan kezde, men eshqashan da shar­sha­maımyn».

Qazaqstan Prezıdenttiginen úmitker Nur­sultan Nazarbaevtyń boıynda el basqarýǵa qajetti qasıetter bar ma? Árıne, bar. Eli­miz­ táýelsizdik alyp, derbes memleket bol­ǵan 20 jylda N.Á.Nazarbaev óziniń el bas­qarýǵa laıyqty tulǵa ekenin sózsiz dáleldedi. Osy eńbegi elenip, byltyr oǵan «Ult kóshbasshysy – Elbasy» laýazymy berilip, zań túrinde bekitildi. Ulttyń kóshbasshysy memleketimizdiń keshegisi men búgingisin, erteńgi baǵyt-baǵ­da­ryn kóp azamattarǵa qaraǵanda jaqsy túsinedi, jetik  biledi.

Endeshe, áńgime: «Biz 2016 jylǵa deıin Nursultan Nazarbaevty Prezıdent etip saılaımyz ba?» degennen góri: «Biz Elbasyǵa qan­shalyqty senemiz?» degen suraq tóńi­re­ginde bolýy kerek. 5 mıllıonnan astam adam qol qoıyp, búkil halyq referendým arqyly prezıdenttik ókilettigin on jylǵa sozýǵa daıyn bolyp turǵanda da, zańdy burmalaýǵa jol bermes úshin kezekten tys saılaý ótkizý týraly usynys tastaýy – Elbasynyń kóregendigin ǵana emes, saıasatker retindegi ózine seniminiń bekem ekendigin bildirse kerek. О́ıtkeni saılaý naýqanyn ótkizý arqyly Nursultan Nazarbaev saıası qarsylastaryna ózimen ashyq maıdanda taıtalasyp, kúsh synasýǵa múmkindik berdi.

Bir nárse anyq – Elbasynyń bizdiń hal­qymyzdyń  arasyndaǵy abyroı-bedeli erekshe. Qazirgi bılik atyna áldeqandaı syn aı­tylyp jatqanda da, Nursultan Nazarbaev­tyń kóregendigine, qajyr-qaıratyna, bilimi men elge qyzmet etýge daıarlyǵyna eshkim shúbá keltire qoımas. Áýeli Elbasynyń halqyna kórsetken qyzmeti, sińirgen eńbegi týraly aıtýdyń reti kelip tur. Men Elbasyny jóndi-jónsiz madaqtaı berýge qarsymyn.

Qazaqtyń «Jaqsynyń jaq­sy­lyǵyn aıt, nury tasysyn» degen sózin de joqqa shyǵarmaımyn. Nursultan Nazar­baev­tyń saıası qarsylystarynan oq boıy ozyq tur­ǵany, Qazaqstannyń memlekettigin qalyp­tas­ty­rýǵa eren eńbek etkeni – shyndyq. Muny moıyndaý kerek. Menińshe, Nursultan Nazarbaev – bir qo­ǵamnan ekinshi qoǵam týdyrǵan adam. Bul oıdy men buryn da aıtyp júrmin. Bir qoǵam ekinshi qoǵamǵa aýysar tusta eline durys jol nusqap, básekege qabiletti memleket jasaýǵa bastady. Barsha Qazaqstan halqy – bir ult. Elba­synyń sońǵy jyldary sóılegen sózderinen, jasaǵan baıandamalarynan osyndaı oıdy jetkizgisi keletindigi baıqalady.

Júzden astam etnostar bite qaınasyp, tatý tirlik keship jatqan Qazaqstannyń azamattary shetelge barǵanda, bógde jurt olardy «qa­zaq­tar» dep qarsy alady. Meıli, ol orys bolsyn, nemis bolsyn, meıli koreı bolsyn... Bizdiń eldiń sportshylary jat jerde baq synasyp, namys qaırap jatqanda, sheteldik jýrnalıster «qazaq sportshylary» týraly  aqparat taratady. Halyqaralyq sarapshylar «qazaq munaıy», «qazaq altyny» jaıly qarjylyq-ekonomıka­lyq taldaý jasap, óz pikirin bildirip jatady. Endeshe, barshamyz «qazaq» bolǵanda turǵan ne bar? Fransııada bári – arab ta, túrik te, aljırlik te  – fransýz. Al Germanııada – etnosyna qaramastan barlyq turǵynnyń nemis ekeni eshkimdi tań qaldyrmaıdy ǵoı.

Endigi jerde, Qazaqstan halqy birigýi kerek, yntymaqty bolýy kerek. Ult bolyp uıýy kerek. Buǵan qosa árkim óziniń ata-tegin, etnostyq ereksheligin, tegin bilip, týǵan mádenıetin qurmetteýi tıis. Osy 20 jylda Elbasy etnosaralyq salada saýatty saıasat júrgize bilgenin moıyndaıyq, aǵaıyn. Kózi ashyq, kókiregi oıaý azamattar bul jóninde óz oılaryn aıtyp ta júr. Olardyń oı-pikirin qaıtalaýdyń qajeti shamaly. Men bir ǵana nárseniń basyn ashyp aıtaıyn: ózgenikin joqqa shyǵarmaı, ortaq qundylyqtar qalyp­tas­tyrý – ulttyq saıasatymyzdyń ózegi. Elba­sy Nursultan Nazarbaevtyń kózdegeni – osy. Osyndaı kóregen saıasattyń arqasynda Qazaqstan turaqtylyq aımaǵy bolyp qalyp otyr.

Al Nursultan Nazarbaev – osy turaq­tylyqtyń búgingi tańdaǵy kepili. ...Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan Kom­par­tııasy Ortalyq Komıtetiniń Birinshi hat­shylyǵyna taǵaıyndalyp kelgen kezi kóz aldymda. Alasapyran, ishki túıtkili kóp kezeń­de qazaqtan shyqqan uldyń el tutqasyn us­taǵanyna meıirlene qýanyp edik. Shyn nıettes qýanyshymdy bildirý úshin Birinshi hatshynyń qabyldaýyna ózim suranyp bardym. Sol joly men El tutqasyn senip tapsyrýǵa bolatyn azamatty kórdim. Ishki túısigim tań­daý­dyń durys bolǵanyn sezdirgendeı edi. Osy jyldarda Elbasynyń barlyq qareket-tirshi­ligine, qolǵa alǵan sharýalary men tyndyrǵan isterine qarap otyryp, eldiń  taǵdyry senimdi qolda ekenine kózim jetti.

...Sol qabyldaýdan keıin biraz jyldar ótti. Nursultan Nazarbaev qazaqtyń Tuńǵysh Prezıdenti bolyp saılandy. Elimiz táýelsizdik aldy, memlekettik shekarasyn bekitip, etek-jeńin qymtady, memlekettik rámizderdi qabyldady. Bul jyldar qıyndyqsyz bolǵan joq. Biraq nendeı qıyndyq bolmasyn, qandaı ekono­mı­kalyq, qarjylyq, áleýmettik álde basqa da aýyrt­pashylyqtar alqymymyzdan almasyn, Nursultan Nazarbaevtyń aqyldy basshy, qa­jyrly saıasatker retindegi beınesi kómes­ki­len­gen joq. Kerisinshe, qyrlanǵan almastaı ýaqyt óte jarqyraı tanylyp, shyńdalyp keledi.

Elbasynyń halqyna degen janashyrlyǵy erekshe. Toqsanynshy jyldardyń ishinde Prezı­denttiń:  «О́z kúnińdi óziń kór!» degen sózi qo­ǵam­dyq ortada biraz syn-talqyǵa túskeni esimde. Osy urannyń astarynan bılik pen halyqtyń arasyn alshaqtatatyn maǵyna kórgender de tabylǵan sol kezde. Biraq ýaqyt óte kele bul sózdiń halyqty adal eńbek etýge, erinbeýge shaqyrý ekenin túsindik. Abaı atamyzdyń: «Eńbek etseń erinbeı, toıady qarnyń tilenbeı» degen danalyq ósıeti taǵy da aldymyzdan shyqty. Osy jyldary qandaı da ekonomıkalyq qıynshylyqtarǵa qaramastan, turmys jaǵ­daıy tómen otbasylar, jetim balalar, kóp ba­laly analar, qarttar, Uly Otan soǵysy ardagerleri men múgedekteri Elbasynyń tap­syr­masy boıynsha Úkimetten áleýmettik kómek alyp keledi. Shaǵyn jáne orta bıznes sala­syn­daǵy azamattarǵa arnaıy nesıeler berildi. Elimizde jylma-jyl aýqatty da qaıyrymdy baı jigitterdiń sany artyp kele jatqany – osynyń dáleli.

Elbasy Qazaqstan táýelsizdiginiń 20 jy­lynda ónerdiń, mádenıettiń damýyna aıtar­lyq­taı úles qosty. О́nerdegi talaı týma ta­lant­tarǵa qoldaý kórsetip, der kezinde demep jibergeni týraly áńgimelerdi jıi estımin. Rýhanı salanyń ókilderi arasynda Elbasynyń jan­ashyrlyǵyn sezinbegender kemde-kem shyǵar. «Mádenı mura» – Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaevtyń ıdeıasymen júzege asqan irgeli joba. Qytaı, Túrkııa, Mońǵolııa, Reseı, Japonııa, О́zbekstan, Armenııa, Mysyr, Sırııa jáne birqatar Batys Eýropa elderinen buǵan deıin ǵylymı ortaǵa beımálim bolyp kelgen tarıhı-etnografııalyq qoljazbalar men basylymdardy jınaqtap, olardyń kóshir­me­le­rin otandyq muraǵattarǵa jetkizip, ǵyly­mı aınalymǵa túsirýdiń paıdasyn aıtyp jetkizý múmkin emes. Osy baǵdarlamanyń aıasynda Qazaq­stan­nyń tarıhı-mádenı eskertkishteri sanatyna qanshama jańa jádiger kelip qosyldy, qanshama eskertkishterge jóndeý jumystary júrgizilip, halyq ıgiligine berildi. Qazaq halqynyń asa baı aýyz ádebıeti jınaq­tal­ǵan «Babalar sózi» serııasy, halqymyzdyń quqyqtyq sanasynyń damý kezeńderine arnalǵan «Qazaqtyń ata zańdary» sııaqty qanshama qundy eńbekter jaryq kórdi.

Osy baǵyttaǵy jumystar nátıjesinde Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi men Tamǵaly arheologııalyq petroglıfter kesheni IýNESKO-nyń Dúnıejúzilik Mura­lar tizimine engizildi. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bir sózinde «Mádenı mura» baǵdarlamasyn: «Memlekettiń mádenıetke erekshe kóńil bólýin aıqyndaıtyn strategııalyq ulttyq joba» dep ataǵan edi. Bul jobanyń qyzyǵyn biz ǵana emes, keleshekte áli talaı urpaq kóretin bolady.

Jaqynda Nursultan Nazarbaev Ońtústik Qazaqstan oblysyna issaparmen baryp, Túr­kistan qalasynda zııaly qaýym ókilderimen kezdesti. Memleket basshysynyń qasıetti juma kúni Túrkistan topyraǵyna baryp, baba­larymyzdyń basyna zııarat etýi – qazaqy uǵymda kóńil tolqytatyn, júrek tebirentetin oqıǵa. Nursultan Nazarbaevtyń mynandaı sózi bar: «Qazaq memlekettigin qalyptastyrýǵa asa kúshti yqpal etken birli-jarym qutty meken bar. Onyń biri – kóne shahar Túr­kistan. Ol – halqymyzdyń rýhanı asta­na­sy». Bul sózder Maǵjan aqynnyń: «Túr­kistan – er túriktiń besigi ǵoı, ....» degen óleń shýmaǵyn eske túsiredi, rýhty serpiltedi.

Búgingi Astana týraly aıtsaq, onyń  jóni tipti bólek áńgime. Bul qalany «Nazarbaev týyndysy» dep te ataıdy. Men de osy qalanyń turǵynymyn. Astananyń kún saıyn kúsh alyp, qýattanyp kele jatqany kóz qýantady, kóńil jubatady. Qazaqtyń saı­yn dalasynda álemniń damyǵan memle­ket­teriniń astanasymen taıtalasa alatyn bas qalamyz ósip keledi! Áli de óse túspek. Babalarymyz jalań keýdesimen osyn­shama baıtaq mekendi qorǵap, urpaǵyna mura etip qaldyryp edi. Endi, mine,  HHI ǵasyr­dyń qazaǵy qala salyp, keshegi mádenıeti men búgingi adamzattyq órkenıetti ush­tas­tyryp, zamanǵa saı damyp jatyr. Táýbe! Eldigimizge, tynyshtyǵymyzǵa, Táýelsiz­di­gimizge táýbe! Altaý ala bolsa, aýyzdaǵy ketedi, tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi.

Elimizdiń yn­ty­ma­ǵy, halqymyzdyń birligi úshin bar­sha­ńyz­dy Qazaqstan Prezıdenttiginen úmitker Nur­sul­tan Nazarbaevqa daýys berýge sha­qyramyn!

Farıza OŃǴARSYNOVA,

aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty.