Qulqynnyń quly

Basy aýyryp, baltyry syzda­maıtyn adam joq. Syrqat janyńa batqanda densaýlyq saqtaý meke­mele­rin jaǵalap, janyńa shıpa izdeı­siń. Tipti jekemenshik emhana­lardy da qosh kóretinder bar. Bul – ár adamnyń qalaýy. Jasyryp qaıtemiz, «memlekettik medısınalyq mekemelermen salystyrǵanda jeke­niń ıeligindegi emhanalarda jaqsy jaǵdaı jasalǵan, uzyn-sonar kezek joq, myqty dárigerler sonda, syr­qatyńa shıpa tabasyń» degendeı pikir­de júrgender de joq emes. Taǵy da qaıtalasaq artyq bolmas, ár naýqas qandaı emhanany qalaıdy, ol – erki. Tipti memlekettik bolsyn, jekemenshik bolsyn, aýrýhanalar men emhanalardan boıyn aýlaq salyp, balshy-balger men emshilerge de júginetinderdiń kóp ekendigin kúndelikti ómirde kórip júrmiz. Áıteýir, naýqas adamnyń bar oılaıtyny – syrqatynan aıyǵý ǵoı. Kúni keshe áleýmettik jelilerde eldi eleń etkizgen beınejazba jarııalandy. Er adam, óziniń qaramaǵyndaǵy qyzmetkerler bolsa kerek, aldyndaǵy olarǵa qarap tepsinip tur. Aıtyp turǵany – aqsha. Aqyly em alýshylardan meılinshe kóbirek aqsha jınaý kerektigin, onyń joldaryn «túsindirip» álek. Bul beınejazba Sanjar Boqaevtyń Facebook-tegi paraqshasynda jarııalandy. Beınejazba 2015 jyly Almaty qalasyndaǵy №4 qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń jıyny ótip jatqanda taspaǵa túsirilgeni kúni keshe belgili boldy. Aqshany kóbirek tabýǵa tapsyrma bergen adam osy aýrýhananyń bas dárigeri Ánýar Amanov eken. Ol 2016 jyly №7 Almaty qalalyq klınıkalyq aýrýhanasyna bas dáriger bolyp aýystyrylǵan. Almaty qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń buıryǵymen Á.Amanov qazir qyzmetinen bosatylǵan. Bizdiń maqsatymyz – osy beınejaz­badaǵy másele qazirgi ýaqytta óte ózekti ekenin aıtý, oı salý. О́ıtkeni, ondaǵy aıtylǵan jaıttarǵa qulaq túrseń, tóbe shashyń tik turady. Onsyz da syrqaty janyna batyp, tez aıyǵýdy oılaǵan adamnyń densaýlyǵynan aqsha aıamaıtynyn biledi olar. Qara aspandy tóndiredi, aýrýynyń ústine aýrý jamap, odan emdelý úshin qymbat medısınalyq qyzmetter men dárigerlerge «jol silteıdi». Qalaı bolǵanda da, bul – emdelýshiniń qaltasyn qaǵý. Ol qaryzdanyp-qaýǵalanyp jatyr ma, nesıe alyp, shyrmalyp jatyr ma, oǵan olardyń basy aýyrmaıdy. Qaıtken kúnde de negizgi oılary – kóbirek aqsha tabý. Bir sózben aıtqanda, qulqynnyń quly. Adamnyń ómiri men densaýlyǵyn aqshaǵa táýeldi etip qoıǵandardan ne kútýge bolady sonda? Olar syrqattardy qulan-taza emdeýdi emes, olardyń aqshasyn oılap otyr ǵoı. Esil-derti kóbirek aqsha tabýdy oılaǵan dárigerler shıpaly em jasaıdy degenge senesiz be? Áı, qaıdam. Aqsha birinshi kezekte turǵanda, em-dom artqa syryla beretini anyq. Jasyryp qaıtemiz, aq halattylardyń aıtqany – naýqas úshin zań. Buljytpaı, aına-qatesiz oryndaýǵa tyrysasyń. Densaýlyqtan aqsha aıamaısyń. Qaptatyp jazyp bergen emdik sharalardyń bárin qabyldaýǵa tyrysasyń. ÝZI, FGS, fızıoem jáne basqa da túr-túri kóp emes pe? «Osynyń bárin qabyldaǵanda ǵana syrqatyńyzdan jazylasyz» dep tursa, paıdasy bolsa da, bolmasa da, sonyń bárin qabyldaıtyn ádetimiz bar ǵoı. Beınejazbadaǵy bas dáriger osynyń bárin bes saýsaqtaı biledi, syrqattardyń psıhologııasyn ábden «zerttegen». Naýqastyń osal tusyn jaqsy biledi. Qarmaqqa túsirip, aqsha ústine aqsha jasaýǵa ábden daǵdylanǵan, osy «mektepten» ótken adam. Endi sol tájirıbesin alaókpe bolyp qaramaǵyndaǵy qyzmet­kerlerge janushyra úıretip jatyr. Tipti bul josparly jumys ekendigin de umytpaıdy. Iаǵnı, aqshanyń jospary bar degen sóz. Sony oryndaý kerek. Asyra oryndasa, tipti jaqsy. Iá, densaýlyq saqtaý salasynda osyndaı keleńsizdikter az emes. Áne bir jyldary memlekettik mekemelerge emdelýge kelýshiler úshin dári-dármekti qaı dárihanadan alý kerektigi jaıly «naqty nusqaý» beriletini aıtylyp, ájepteýir shý bolǵan edi. Tipti keıbir bas dárigerlerdiń memlekettik mekemede jeke dárihanalaryn ashyp, dári-dármek saýdasyn qyzdyrǵany el ishinde biraz talqyǵa túsken bolatyn. Onyń bári retteldi. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy osyndaı olqylyqtar joıylyp edi, endi aqyly medısınanyń nebir qıturqylary ashylyp jatyr. Árıne, munyń bári retteletin shyǵar. Oǵan kúmánimiz joq. Keshe ǵana Elbasy N.Á.Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligin qaıta qurdy. Osy salanyń bilgir mamany Eljan Bir­tanovty mınıstr etip taǵaıyndaý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Jurt bul jańalyqty jyly qabyldaǵany anyq. О́ıtkeni, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qordalanǵan máselelerdi sheshýmen tıisti mınıstrliktiń túbegeıli aınalysýy kerek ekeni – ýaqyt talaby. Eń qymbat baılyq – adam densaýlyǵy men ómiri. Halyqtyń ómirine arasha túsetin adamdar qulqynnyń quly bol­maýy tıis. Onyń antyna adal bolǵany jón. Aldymen aqshany emes, adamnyń densaýlyǵyn oılaýy kerek. Ǵalym OMARHAN, «Egemen Qazaqstan»