Eski ataýlardan qashan arylamyz?

Iá, aıtýdan da, jazýdan da kende emespiz. Alaıda, kópshiliktiń qonymdy usynys-pikirlerin tyńdar qulaq tabylmaı tur. Kelmeske ketken keńestik dáýirmen qosh aı­tysqanymyzǵa talaı ýaqyt ót­se de, qazaq halqy úshin qa­siret-qaıǵysy basym ke­zeńdi eske amalsyz túsi­re­tin siresken ataýlardyń mu­r­ty buzylar emes. Teriskeı óńirde 70-ten astam eldi meken áli kúnge deıin patshalyq já­ne totalıtarlyq sıpattaǵy ataý­larǵa ıe. Odan bólek, bir Lenınniń atynda – 79, So­vet ataýyn ıelengen – 74, Kom­so­mol qurmetine qoıylǵan – 68, Oktıabr dep atalatyn 52 aýyl men kóshe aıaq basqan saı­yn kezdesedi. Mundaı us­ta­nym táýelsiz memlekettiń us­tanǵan baǵytyna múldem saı kelmeıtinin jergilikti bı­lik túsingisi kelmeı me, ál­de nemkettilik pe, baǵamdaı be­rińiz.

Árıne, táýelsizdiktiń shı­rek ǵasyr bederinde onomas­tı­ka salasynda qyrýar is­ter­diń atqarylǵanyn joqqa shy­ǵar­maımyz. Degenmen, jedel she­shimin tabatyn túıtkildi má­seleler áli jetip-artylady. Alys­qa barmaı-aq ózim turyp jat­qan Peterfeld aýylynan mysal keltireıin. Jaqynda aýyldyq okrýgte ótken jınalysta eskirgen kóshe ataýlaryn ózgertý jaıy talqylandy. Oktıabrskaıa, Komıntern syndy kóshelerdiń ataýyn aýystyrý týraly sheshim qabyldandy. Buǵan deıin turǵyndardyń en­jarlyǵy alǵa tartylyp kel­gen. Meniń oıymsha, durys tú­sinik jumystary júrgizilse, jurtshylyq qarsy emes. Bar gáp qujat aýystyrý sharalary­na qarajattyń tapshylyǵy qol­baılaý bolyp turǵan se­kil­di. Osy sebepti jergilikti bılik qulyqsyz, enjar. О́zim tu­ratyn Oktıabrskaıa kóshesine qa­zaqtyń uly aqyny, kemeńger aǵartýshy, jerlesimiz Maǵjan Jumabaevtyń esimin berý týraly usynysym qoldaý tappaı keledi.

Peterfeld aýylynyń ataý­yn ózgertýdi de qolǵa al­ǵan jón bolar edi. Kóz kór­gen­der­diń aıtýynsha, 1908 jy­ly osy aýmaqtan jer satyp al­ǵan nemis kópestiń atyn este qal­dyrý úshin Peterfeld (Petrovo pole) dep atap ketken. Odan buryn bul mańaıda qa­zaq aýyly bolǵan. Eski qo­rymnyń áli kúnge deıin saq­talýy – sózimniń aıǵaǵy. Muh­tar Áýezovtiń «El bolamyn deseń, besigińdi túze!» degen ǵıb­ratty sózi bılik tutqasyn us­taǵandarǵa oı salsa kerek-ti.

Kókiregime shemen bolyp qat­­qan jaılardy aq qaǵaz be­tine túsirip, aýdandyq «Qyzyl­jar» gazetine joldaǵan edim. Ga­zet­ke bettelip, shyǵyp ba­ra jatqan maqalany aý­dan­dyq ishki saıasat bólimi meń­gerýshisiniń mindetin at­qa­rý­shy A. Krıvorotko aldy­ryp tastaǵan. Ol osy áre­ke­ti­men Ata zańymyzda taı­ǵa tańba basqandaı anyq ja­zyl­ǵan azamattardyń sóz, shyǵ­ar­ma­shy­lyq bostandyǵyna shekteý ja­sap otyrǵan joq pa?

Zań normalaryn kópe-kó­r­neý aıaqqa basqan sheneýniktiń bul qylyǵyna jaýapty oryndar ne ýáj aıtar eken?

Saǵat QÝANDYQOV, aýyldyq okrýg janyndaǵy qoǵamdyq keńestiń múshesi Soltústik Qazaqstan oblysy, Qyzyljar aýdany, Peterfeld aýyly